Các nhân viên cứu hỏa đang cố dập tắt đám cháy sau hai vụ nổ bom liên hoàn xảy ra tại Na-xi-ri-y-a, cách Thủ đô Bát-đa 300km về phía Đông Nam ngày 14-7. Ảnh: Reuters

Bạo lực tại I-rắc gia tăng mạnh từ đầu năm nay, sau khi cộng đồng thiểu số người Xăn-ni phát động nhiều cuộc biểu tình phản đối Chính phủ do người Si-ai lãnh đạo vì cho rằng, Chính phủ hiện nay đang thực thi các chính sách cô lập và phân biệt đối xử. Gần đây, các tay súng chống đối còn mở rộng các cuộc tấn công nhằm vào lực lượng dân quân thân Chính phủ và những người bị khép tội phản bội giáo phái. Theo thống kê mới nhất của Liên hiệp quốc, 6 tháng đầu năm nay đã có 761 người chết và hơn 1.700 người I-rắc bị thương trong các vụ tấn công. Bạo lực xảy ra hằng ngày trên toàn lãnh thổ I-rắc với các mục tiêu đa phần nhằm vào các trung tâm tín ngưỡng, vào các nhân viên an ninh.

Mới đây nhất, vào ngày 14-7, hàng loạt vụ tấn công nhằm vào các khu vực đông người Hồi giáo dòng Si-ai sinh sống đã làm ít nhất 24 người thiệt mạng. Trước đó, ngày 13-7, đã có ít nhất 27 người chết và 77 người bị thương trong các cuộc bạo động trên toàn I-rắc, trong đó có vụ đánh bom một thánh đường Hồi giáo của người Xăn-ni tại Thủ đô Bát-đa. Tại thành phố Ki-cúc, cách Bát-đa 250km về phía Bắc, toàn bộ các quán cà phê đã được lệnh đóng cửa do lo ngại xảy ra các vụ tấn công, sau khi vụ đánh bom liều chết đẫm máu hôm 11-7 đã cướp đi sinh mạng của 38 người và làm 29 người bị thương. Hiện chưa có tổ chức nào đứng ra thừa nhận thực hiện các vụ bạo lực nói trên. Song, mạng lưới An-kê-đa tại I-rắc được cho là thường tiến hành những vụ tấn công dạng này.

Mâu thuẫn giáo phái và hòa giải ở I-rắc bắt đầu trở nên tồi tệ hơn kể từ tháng 12-2011, khi Thủ tướng Nu-ri An Ma-li-ki bất ngờ ra lệnh truy nã Phó Tổng thống khi đó là ông Ta-rếch An Ha-si-mi, buộc ông này phải bỏ chạy khỏi đất nước và sống lưu vong ở nước ngoài. Một năm sau đó, ông Ma-li-ki lại làm cho cộng đồng người Xăn-ni bị tổn thương, khi ông tấn công một đại diện ưu tú của họ. Nạn nhân là ông Ra-phi An I-xa-uy, Bộ trưởng Tài chính. Các nhân viên và vệ sĩ của ông I-xa-uy đã bị bắt vì những cáo buộc khủng bố. Những người Xăn-ni ở các tỉnh Tây Bắc ngay lập tức đã phản ứng lại bằng việc tổ chức các cuộc biểu tình theo kiểu phong trào "Mùa xuân A-rập", yêu cầu chấm dứt việc phân biệt đối xử, ngược đãi và cách ly những người A-rập dòng Xăn-ni. Các cuộc biểu tình này có sự tham gia của những phần tử theo đảng Bát mới và giương cao khẩu hiệu chống người Si-ai, đồng thời bày tỏ sự ủng hộ đối với nhóm khủng bố An-kê-đa ở I-rắc (AQI).

Gần 6 tháng qua, các cuộc biểu tình ở I-rắc vẫn chưa có dấu hiệu thuyên giảm. Các cuộc tấn công khủng bố liên tục xảy ra nhằm vào các mục tiêu khác nhau của người Xăn-ni và Si-ai. Các nhà phân tích nhận định, việc tái quân sự hóa của cộng đồng người Xăn-ni càng làm gia tăng khả năng xảy ra nội chiến ở I-rắc. Nếu như các vụ tấn công khủng bố nhằm vào các mục tiêu người Si-ai vẫn tiếp tục xảy ra thì Chính phủ I-rắc - vốn đã rất kiềm chế trước các lời kêu gọi phản công - sẽ không thể ngăn cản được các nhóm phiến quân khu tự trị tiến hành các vụ tấn công trả đũa. Điều này sẽ phụ thuộc rất nhiều vào vai trò của các nhóm Hồi giáo và các nhà lãnh đạo dòng Xăn-ni. Hiện vẫn chưa rõ liệu họ có ý định ký thỏa thuận với Chính phủ nhằm chấm dứt các vụ biểu tình và điều này liệu có đủ sức thuyết phục những phần tử có tư tưởng cực đoan hơn hay không.