Cận cảnh làm thịt chuột. Ảnh: Nguyễn Long

Những "nghệ nhân" thịt chuột

Hoạt động quanh năm nhưng vào mùa nước nổi mới là mùa vụ làm ăn sôi động, phát đạt nhất của đội quân chuyên săn bắt, kinh doanh thịt chuột ở xã biên giới An Phú tiếp giáp với nước láng giềng Cam-pu-chia. Vào những ngày này, từ sáng sớm, người đến lấy hàng đông nghịt và đến chiều, ô tô, xe máy từ các nơi nườm nượp ghé vào những "lò chuột" để mua thịt chuột về làm "mồi" nhậu.

"Ở đây chỉ có vài chục nhà chuyên nghề săn và thịt chuột nhưng thu hút rất nhiều lao động ở quanh vùng tham gia" - anh Ba Tâm, trước đây chuyên hành nghề đai vác hàng lậu qua biên giới, nay đổi sang làm nghề bẫy chuột, cho chúng tôi biết khi đang bận bịu bên những lồng chuột đặt ven con lộ 55 đi ngang trung tâm xã An Phú. Ba Tâm cho biết thêm, ở An Phú có hai "nhóm" nghề chính: Chuyên bẫy chuột và chuyên thịt chuột, nhưng cũng có nhiều hộ kiêm cả hai nghề như nhà anh.

"Những con chuột mà người yếu bóng vía mới nhìn đã thấy ghê đã trở thành "cứu cánh" để người làm nghề tụi tui có được một nguồn thu nhập ổn định. Tính trung bình, mỗi ngày, tui bẫy được khoảng một yến chuột, nếu bán cho các lò thì bỏ túi khoảng 300 ngàn đồng, hơn đứt cái nghề chở hàng lậu thuê. Nhà tui kiêm nghề thịt chuột nên sau khi qua các công đoạn của "dây chuyền", thu nhập tăng lên từ 150-200 ngàn đồng/ngày..." - Ba Tâm khoe.

Tôi chăm chú quan sát chị Sáu Út, vợ anh Ba Tâm làm thịt chuột và cảm thấy nghề này cũng đòi hỏi không ít công phu. Trước khi chuột được đưa lên "lò mổ", chúng được xịt nước "tắm" để lông không dính vào thịt khi lột da. "Làm thịt chuột theo từng công đoạn: Cắt bỏ đầu, chân, lột da, mổ bụng, phần việc của ai người nấy lo" - Vừa nói, chị Sáu Út vừa thoăn thoắt khua chiếc kéo chuyên dùng được đặt riêng từ lò rèn giữa tiếng lộc cộc của dao pha nhịp trên thớt gỗ của chồng. Anh Ba Tâm "bật mí" với chúng tôi: "Nếu một người làm mọi công đoạn thì mất khoảng mươi phút là cho ra một con chuột thành phẩm, nhưng nếu làm theo "dây chuyền" thì thời gian giảm xuống còn một phần ba".

Đặc sản "hút hàng"

Chị Năm Phương - một chủ hộ chuyên nghề kinh doanh thịt chuột ở chợ Phù Dật, thuộc xã Bình Long, huyện Châu Phú, cho chúng tôi biết, vào mùa cao điểm như hiện nay, mỗi ngày một hộ "sản xuất" được cả ngàn con chuột thành phẩm, mùa vắng khách cũng xuất được vài trăm con/ngày. Thông thường, chuột sống được thu gom với giá trên dưới 30 ngàn đồng/kg, chuột thành phẩm bán ra với giá từ 40-80 ngàn đồng/kg, tùy loại.

Trả lời câu hỏi của chúng tôi, rằng chuột ở đâu ra mà nhiều đến vậy, chị Năm Phương giải thích: "Ở miền Tây nói chung, An Giang nói riêng, lâu nay hình thành hẳn một đội quân chuyên bẫy chuột bằng bẫy rập, bẫy lồng. Mỗi đêm, một thợ săn chuột lành nghề có thể kiếm được 15-20 ký chuột. Hằng ngày, cứ sáng sớm, họ lại mang chuột đến bán cho các lò để làm thịt rồi đem đi bỏ mối ở các nhà hàng, quán nhậu hay chợ đầu mối Long Xuyên. Ngay ở chợ Phù Dật, các hàng thịt chuột đông kín người, bán ngày nào, hết ngày nấy...".

Thấy chúng tôi săm soi lũ chuột bên trong chiếc lồng thép chuẩn bị được cho lên "đoạn đầu đài", chị Năm Phương "hiểu ý", mỉm cười trấn an: "Ở vùng kênh rạch với những cánh đồng thẳng cánh cò bay này, chuột đồng nhiều vô kể. Nhất là khi lúa chuẩn bị cho thu hoạch, hay mùa nước nổi, chuột sẵn thức ăn nên mập ú, thịt chắc, rất ngon và sạch...".

Một điểm bán thịt chuột thành phẩm. Ảnh: Nguyễn Long

Dạo qua vài hộ chuyên nghề thịt chuột ở Bình Long, chúng tôi nhận ra vốn đầu tư để mở một lò chuột không lớn lắm, chỉ khoảng mươi triệu đồng là sắm đủ lồng kẽm và dụng cụ các loại. Thế nhưng, số tiền lãi mà các lò chuột thu được mỗi ngày không hề nhỏ chút nào. Theo tìm hiểu của chúng tôi, riêng tại Bình Long, mỗi ngày ước tính có từ 5-6 tấn chuột được xuất đi các nơi. Thời điểm con nước nổi, các lò chuột ở đây thu mua trên địa bàn hoặc từ bên Cam-pu-chia gấp đôi, gấp ba con số đó.

"Thịt chuột miền Tây đặc biệt bổ dưỡng phải kể đến món hầm thuốc bắc hoặc ngâm rượu. Với dân nhậu thì món nào chế biến từ thịt chuột cũng đã đời, tỉ như chuột nước sả ớt, xào củ kiệu, khìa nước dừa... Mà cũng cần nói thêm, dân săn chuột tụi tui đã góp phần đẩy lùi nạn "ông tí" phá hoại mùa màng..." - anh Hai Hưng, một thợ săn chuột vừa nhận hơn 400 ngàn đồng từ tay chủ lò chuột - số tiền kiếm được từ "ông tí" trong ngày vừa nói vui.

Theo anh Hai Hưng, thịt chuột đang là "mốt ẩm thực" không chỉ ở miền Tây, mà còn ở cả các đô thị lớn như Long Xuyên, Châu Đốc... Dân nhậu tiếp khách thân tình bây giờ, mức độ sang không phải được đánh giá bằng những món gà, cá, tôm, mà là... có thịt chuột hay không. Có những tiệc nhậu lớn khi trong nhà có việc, nhiều gia đình cũng tổ chức các món chế biến từ thịt chuột hoành tráng...

Thay lời kết

Hiệu quả kinh tế của nghề săn bắt và kinh doanh thịt chuột đã rõ, song, khi trực tiếp chứng kiến hoạt động của các "lò chuột", dù các chủ lò đã khẳng định đó là một trong những đặc sản đồng quê miền Tây "lành" nhất, chúng tôi vẫn có một cảm giác khó tả khi được chứng kiến cảnh hàng nghìn con chuột được "ném" vào "dây chuyền" thịt chuột bằng những công cụ hết sức thô sơ.

Điều băn khoăn này bắt nguồn từ việc các "lò chuột" vẫn chưa được các cơ quan kiểm dịch "soi" đến một cách kỹ càng, trong khi đây là loài động vật mang trong mình nhiều loại bệnh dịch dễ lan truyền. Nếu việc này được các cơ quan chức năng quan tâm làm tốt, rõ ràng, sự vận hành của các "lò chuột" cùng đội quân săn bắt chuột ở các tỉnh miền Tây Nam bộ đáng được "tuyên dương", bởi nó đã góp phần đáng kể tiêu diệt loài thiên địch đáng sợ của mùa màng...