Tiến sĩ Phạm Văn Minh, Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh:

Chiến thắng “Hà Nội-Ðiện Biên Phủ trên không” là chiến thắng vang dội của quân và dân Việt Nam trên bầu trời Hà Nội, Hải Phòng và một số tỉnh phía Bắc trước không quân Mỹ trong những ngày cuối năm 1972. Thắng lợi đó không chỉ là cơ sở quyết định để kết thúc thắng lợi cuộc đàm phán Paris, tạo tiền đề đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đến thắng lợi hoàn toàn, mà còn thể hiện tầm cao trí tuệ và bản lĩnh của con người Việt Nam, đường lối lãnh đạo đúng đắn của Đảng, đặc biệt là tầm nhìn chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Tầm nhìn chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cùng sự đoàn kết, nhất trí, quyết tâm, trí tuệ và bản lĩnh của quân đội và nhân dân Việt Nam là nhân tố quan trọng hàng đầu làm nên thắng lợi vang dội của Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” vào cuối năm 1972. Trong đó, tầm nhìn chiến lược cùng những dự báo, tiên đoán chính xác và sự chỉ đạo, động viên kịp thời của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tạo nên những điều kiện vô cùng quý báu cho công tác chuẩn bị lực lượng, phương tiện, nghiên cứu cách đánh, xây dựng phương án chiến đấu, tổ chức huấn luyện, bồi dưỡng quyết tâm... tạo nên thế chủ động và giành chiến thắng. Thắng lợi của Chiến dịch phòng không Hà Nội-Hải Phòng 1972 một lần nữa chứng minh những tiên đoán, dự báo mang tính chiến lược của Chủ tịch Hồ Chí Minh là chính xác.

Trung tướng Vũ Văn Kha, Quyền Tư lệnh Quân chủng Phòng không-Không quân:

Với đường lối chiến tranh nhân dân đúng đắn và sự chủ động về chiến lược, chiến dịch, ta đã tổ chức xây dựng lực lượng phòng không ba thứ quân, trong đó, Quân chủng Phòng không-Không quân là lực lượng nòng cốt. Thực hiện mệnh lệnh của cấp trên, Quân chủng Phòng không-Không quân tập trung chuẩn bị lực lượng và thế trận, xây dựng phương án tác chiến, cách đánh của từng lực lượng phòng không, không quân và công tác bảo đảm các mặt cho tác chiến để tạo sức mạnh tổng hợp, sẵn sàng đánh địch.

Bên cạnh đó, để phát huy hết khả năng của các lực lượng, tạo nên sức mạnh tổng hợp để đánh thắng địch, dưới sự chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Quân chủng Phòng không-Không quân phối hợp chặt chẽ với các lực lượng và nhân dân miền Bắc, hình thành các cụm lực lượng, như: Cụm phòng không Hà Nội, cụm phòng không Hải Phòng và cụm phòng không phía Bắc đường 1, Thái Nguyên, tạo thành thế trận phòng không nhân dân rộng khắp, sẵn sàng đánh bại cuộc tiến công đường không của địch.

Trước những tổn thất nặng nề, ngày 30/12/1972, đế quốc Mỹ buộc phải ngừng chiến dịch tập kích đường không chiến lược. Trong 12 ngày đêm cuối năm 1972, quân và dân miền Bắc, nòng cốt là lực lượng phòng không, không quân đã bắn rơi 81 máy bay Mỹ, trong đó có 34 máy bay B.52, bắt được nhiều phi công Mỹ, làm thất bại hoàn toàn chiến dịch “Linebacker II” của địch.

Đồng chí Trần Lưu Quang, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Hải Phòng:

Với vị trí là cửa ngõ của khu vực phía Bắc, thành phố Hải Phòng đã trở thành lá chắn cho Thủ đô Hà Nội trong suốt cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Đặc biệt, trong 12 ngày đêm cuối năm 1972, quân và dân Hải Phòng đã sát cánh với Thủ đô Hà Nội và các địa phương khác dũng cảm chiến đấu, tổ chức phòng tránh tốt, đánh thắng cuộc tập kích đường không chiến lược của đế quốc Mỹ.

Thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, để chủ động đối phó với cuộc tập kích máy bay của địch, Thành ủy, Ủy ban hành chính Hải Phòng đã khẩn trương lãnh đạo, chỉ đạo quân và dân thành phố thành lập Sở Chỉ huy phòng không, không quân thành phố, kiện toàn tổ chức lực lượng phòng không địa phương sẵn sàng bắn máy bay địch. Đồng thời, giao cho lực lượng vũ trang thành phố phối hợp với Sư đoàn phòng không 363 tổ chức huấn luyện chiến thuật, các phương án tác chiến cụ thể, bố trí đội hình chiến đấu trực tiếp bảo vệ nhân dân, các mục tiêu quan trọng. Cùng với đó, chỉ đạo tổ chức lực lượng củng cố, xây dựng hệ thống hầm, hào tại các khu dân cư, cơ quan, xí nghiệp; bố trí lực lượng thường trực làm nhiệm vụ rà phá bom.

Kết quả, riêng ở thành phố Hải Phòng, quân và dân thành phố đã bắn rơi 17 máy bay các loại của địch, trong đó có 4 máy bay B.52, 1 chiếc F111, diệt và bắt nhiều giặc lái, góp phần cùng quân và dân Thủ đô Hà Nội làm nên chiến thắng “Điện Biên Phủ trên không”, đập tan nỗ lực “kết thúc chiến tranh trong danh dự” của đế quốc Mỹ, buộc chúng phải chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Nhật, nguyên Viện trưởng Viện Sử học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Phó tổng Thư ký Hội Khoa học lịch sử Việt Nam:

Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” góp phần chứng minh đường lối chính trị, học thuyết quân sự đúng đắn của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đó là sự kết hợp hài hòa giữa cách mạng và khoa học, giữa dám đánh và biết đánh, giữa ý chí kiên định, bản lĩnh vững vàng với năng lực chỉ huy, lãnh đạo tài giỏi của cán bộ các cấp, giữa khí phách anh hùng và tài trí tuyệt vời của người chiến sĩ trên trận địa. Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” mãi mãi trở thành dấu son chói lọi trong truyền thống chống ngoại xâm của dân tộc ta. Chiến thắng đó đã trở thành truyền thống vẻ vang và niềm tin vững chắc trong quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của bộ đội phòng không, không quân.

Đánh giá ý nghĩa của Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không”, Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lê Duẩn khẳng định: “Chiến công oanh liệt đánh thắng trận tập kích chiến lược của đế quốc Mỹ bằng máy bay B.52 cũng như toàn bộ cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta là thắng lợi của sự lãnh đạo sáng suốt, của đường lối độc lập, tự chủ, sáng tạo của Đảng ta, của nghệ thuật quân sự Việt Nam, thể hiện khí phách anh hùng, kế thừa và nâng cao truyền thống chiến đấu, tài thao lược của dân tộc ta qua bốn nghìn năm dựng nước và giữ nước”.

Đối với thế giới, Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” mở đường cho sự sụp đổ của chủ nghĩa thực dân mới ở Việt Nam; góp phần làm tăng thêm sức mạnh và thế tiến công của phong trào cách mạng thế giới vào chủ nghĩa đế quốc; đem lại lòng tin cho nhân loại tiến bộ đang đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội; chứng minh sức sống của học thuyết Mác-Lênin về chiến tranh cách mạng trong thời đại ngày nay.

Thùy Trang (thực hiện)