Tác phẩm được sáng tạo bằng nguồn cảm hứng từ biển đảo.

Để có thành quả kể trên, ngay từ đầu năm 2012, Hội Mỹ thuật Hà Nội đã tổ chức 8 trại sáng tác và các chuyến đi thực tế tại đảo Trường Sa, Móng Cái, Huế, Hà Tĩnh, Thanh Hóa cho đến Hải Phòng, Tam Đảo.

Nhờ vậy, các nghệ sỹ đã được đến các đơn vị BĐBP, các vùng biên giới phía Bắc của Tổ quốc và đảo Trường Sa, cùng trải nghiệm và chia sẻ gian khổ với các chiến sĩ biên giới, biển đảo đang ngày đêm canh giữ bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ thiêng liêng của đất nước. Nhờ vậy, cảm hứng sáng tác và sáng tạo của người nghệ sỹ được thăng hoa hơn trong mỗi gam màu, nét cọ, trong mỗi tác phẩm.

Có thể nói, hầu hết các tác phẩm mỹ thuật được trưng bày đều có giá trị nghệ thuật cao, phong phú đề tài: Miêu tả thiên nhiên, con người, phản ánh cảnh sinh hoạt của nhân dân vùng biên, nhưng trên tất cả là hình tượng người chiến sĩ Biên phòng và chiến sỹ Hải quân được khắc họa dưới những góc độ không gian, thời gian khác nhau, với bố cục và những tông màu khác nhau.

Điều dễ cảm nhận tại cuộc triển lãm này, thông qua ngôn ngữ mỹ thuật nói chung và hội họa nói riêng, chính là tình yêu quê hương đất nước, ý thức và trách nhiệm bảo vệ vùng biên, biển đảo của người nghệ sỹ. Không một tác phẩm nào nằm ngoài tư tưởng chủ đạo này.

Bến đợi - sơn mài của Phạm Thành Hưng màu sắc ấm áp và hài hòa, điểm nhấn là những chiếc thuyền lừng lững chờ xuất bến, như thể là góc thanh bình ấp ủ riêng của tác giả. Vùng cao biên giới Hà Giang - sơn dầu của Tống Công Thành đã lột tả được cái trong trẻo, tươi tắn của mảnh đất nơi địa đầu Tổ quốc. Bội thu mùa cá với không gian bình yên, no đủ được thể hiện bằng những nét cọ mạnh nhưng nhuần nhuyễn trong tác phẩm Được mùa cá lớn - sơn dầu của Nguyễn Thế Tuấn.

Nếu như Làng cát - sơn mài của Văn Chiến với lối bố cục chắc, khỏe, màu sắc sử dụng phương pháp ít tương phản, thì Biển bạc rừng vàng - sơn mài của Nguyễn Văn Huy lại dẫn dắt người thưởng ngoạn đi vào không gian huyền thoại, tâm tưởng khó dứt ra khỏi sự mê hoặc của rừng và biển Việt Nam.

Bằng những nét cọ khỏe và mảng di, tác giả Bùi Lan Phương đã lột tả được sự dào dạt của biển cả, dường như biển cũng muốn chia sẻ niềm vui với người khi đoàn thuyền đánh bắt cá trở về. Họa sỹ Bằng Lâm vẫn trung thành với phong cách trừu tượng. Trong triển lãm này, ông trình làng tác phẩm Nhớ biển bằng chất liệu tổng hợp.

Thông qua những nét vẽ phóng khoáng, mạnh mẽ, gây cho người xem cái cảm giác như lạc vào sự "hỗn loạn" của sắc màu. Tác phẩm Bến cá - khắc gỗ của Đặng Hướng là một bức tranh có bố cục cân đối, hợp lý, đạt được chiều sâu không gian, nét khắc lại tinh tế trong mối liên kết hài hòa, khiến người xem có cảm tưởng như đang hòa vào cuộc sống sôi động thường ngày ở vùng biển vậy...

Cho dù đề tài phản ánh là thiên nhiên và cuộc sống vùng biên giới, hải đảo, nhưng con người - chủ thể của chúng vẫn là điểm nhấn khá thống nhất và được các nghệ sỹ khắc họa một cách sinh động. Trong đó, hình ảnh người lính Hải quân và BĐBP là tâm điểm của cảm hứng sáng tạo.

Tác phẩm Tổ quốc trên vùng đảo nhỏ - sơn dầu của Nguyễn Hải Nghiêm, Người lính biển - tổng hợp của Trịnh Bá Quát, Sống trên sóng - sơn dầu của Nguyễn Thế Hữu và Tuần tra - sơn dầu của Chu Thảo thuộc dòng tranh kể trên. Cột cờ của Tổ quốc sừng sừng, lá cờ kiêu hãnh bay trên đảo quê hương như biểu tượng của ý chí, thể hiện chủ quyền bất khả xâm phạm.

Cánh sóng đảo xa - sơn dầu của Lê Đức Biếc lại xây dựng hình tượng người lính ở góc độ khác. Ông vẽ người chiến sỹ thông tin đang ngày đêm thường trực giữ liên lạc với đồng đội và đất liền, cảnh giác cao độ. Người xem còn bắt gặp hình ảnh người lính biển khỏe khoắn, bản lĩnh vững vàng trong Lính đảo - tổng hợp của Nguyễn Văn Nghị, người lính cứu hộ đang không quản hiểm nguy trầm mình giữa dòng nước xoáy trong Lính cứu hộ - bức sơn dầu khá ấn tượng của Hoàng Kim Tiến...

Có thể khẳng định rằng, 162 tác phẩm là 162 cấp độ nghệ thuật khác nhau được nghệ sỹ Việt thể hiện bằng sắc màu khi lấy biên giới, biển đảo quê hương làm nguồn cảm hứng sáng tạo. Mặt khác, đáng trân trọng hơn, 162 tác phẩm không chỉ là hình tượng nghệ thuật đơn thuần, mà đó còn là tấm lòng, tiếng nói của người nghệ sỹ đối với biên giới, biển đảo và chủ quyền quốc gia. Nhà báo Hồ Quang Lợi, Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, sau khi thăm và dự khai mạc triển lãm, đã nhận xét: "Cuộc triển lãm này hết sức ý nghĩa khi vấn đề biên giới, biển đảo đang thu hút sự quan tâm của đồng bào trong và ngoài nước.

Qua triển lãm, tôi được thấy các tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao, trình độ nghề nghiệp cao và trên hết là tinh thần yêu nước, tinh thần công dân của các nghệ sỹ. Nhiều bức tranh làm tôi xúc động, đặc biệt là các tác phẩm về Trường Sa, Hoàng Sa và hoạt động của các chiến sỹ Hải quân và BĐBP đang ngày đêm bảo vệ sự bình yên cho Tổ quốc. Tôi đánh giá cao giá trị nghệ thuật cũng như ý nghĩa chính trị xã hội của cuộc triển lãm này".

Còn họa sỹ Phạm Kim Bình, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Hà Nội, lại tâm sự: "Trong cuộc triển lãm này, biển đảo Việt Nam được các họa sỹ thể hiện với một tâm thế có phần đặc biệt hơn, mang tính thời sự đang diễn ra với đất nước. Mỗi họa sỹ đều cảm thấy trách nhiệm khi dùng cọ vẽ để truyền đạt một thông điệp muốn gửi gắm đến người xem: Biển của chúng ta rất đẹp. Đất nước chúng ta giàu vì biển. Cha ông ta đã giữ gìn và nay chúng ta cùng thế hệ con cháu tiếp tục gìn giữ, bảo vệ".                                                                                       Hà Nội, tháng 8-2012