Anh Nguyễn Văn Bẩy, người cất tiếng khóc chào đời đêm 24-12-1972, trong hầm địa đạo dưới mưa bom của B52 đánh vào Khu gang thép và Tiểu khu Lưu Xá.

Toàn đơn vị dấy lên phong trào thi đua quyết tâm thực hiện lời huấn thị của Tư lệnh. Sau ngày Tư lệnh về thăm được ít hôm thì đơn vị chuyển về đóng quân tại đồi Nga Mi trong địa phận Khu liên hợp gang thép Thái Nguyên. Ổn định sinh hoạt được vài tháng thì bị máy bay giặc Mỹ ném bom, toàn bộ doanh trại bị phá hủy, nhưng không có ai thương vong. Lúc đó, một bộ phận trên đồi phòng không, còn các phân đội bảo vệ đi các chốt như: Trạm bơm, khu lò cao, khu lò cốc, khu ô xy, cầu Trà Vườn... Đơn vị lại chuyển sang một đồi khác cách đồi Nga Mi khoảng 200m theo đường chim bay, chúng tôi gọi vui là đồi A1.

Đơn vị hạ quyết tâm đào một hầm địa đạo tại đồi "A1", thuộc Tiểu khu Lưu Xá. Mục đích đào căn hầm địa đạo này để cất giữ khí tài của đơn vị và để nhân dân Tiểu khu Lưu Xá trú ẩn khi có báo động máy bay. Hầm được xúc tiến đào khẩn trương. Hầm đào theo kiểu vòm, cao 1,8m, rộng 2m, đào từ hai phía Đông và Tây của đồi. Đơn vị vừa tham gia trực chiến, vừa tuần tra canh gác bảo vệ các mục tiêu và đảm bảo huấn luyện. Toàn đơn vị chia ra từng bộ phận hợp lý để thay nhau đào, có khi đào cả đêm. Việc đào hầm được sự trợ giúp của bà con Tiểu khu Lưu Xá. Bà con ở đây đã cung cấp cho đơn vị hàng chục xà beng, choang, búa, cuốc chim. Đặc biệt, có sự giúp đỡ, động viên của chi đoàn thanh niên sở tại kết nghĩa, do đồng chí Trần Huy Nguyên, Bí thư chi đoàn lãnh đạo.

Thực hiện đào đến đâu được đến đó, vừa đào vừa sử dụng, đào ở hai phía đồi, thông hầm ở khoảng giữa, hầm cách mặt đồi chỗ cao nhất là 15m. Trong suốt hơn một năm trời, đã đào được 30m hầm. Khi báo động có máy bay, bà con gần đó đã vào trú ẩn, còn chúng tôi lên trận địa bắn máy bay Mỹ và triển khai tuần tra bảo vệ mặt đất ở các mục tiêu trọng điểm của khu gang thép. Đội chiếu bóng của Cục Chính trị Công an nhân dân vũ trang đã về chiếu bóng 5-6 lần ở trong hầm cho nhân dân xem. Có đêm, đang chiếu phim thì máy bay Mỹ tập kích bất ngờ, ném bom vào khu gang thép, có 4 quả bom nổ tại “đồi A1" - nơi có hầm địa đạo. Một quả bom nổ gần cửa hầm phía Tây, song bà con vẫn ung dung ngồi xem, an toàn tuyệt đối. Thời kỳ giặc Mỹ ném bom ác liệt vào khu gang thép mà khu Lưu Xá là túi bom, trường cấp I tạm đóng cửa. Đồng chí Trần Huy Nguyên đã lấy giáo trình của nhà trường về dạy cho các cháu cấp I học ngay trong căn hầm địa đạo này ở cửa phía Tây. Các cháu vẫn hoàn thành chương trình học tập.

Căn hầm sắp thông thì đơn vị chúng tôi nhận được mệnh lệnh mới: Một bộ phân đi chi viện cho chiến trường miền Nam, một bộ phận đi tăng cường cho biên giới. Căn hầm được giao lại cho đơn vị dân quân Tiểu khu Lưu Xá, do đồng chí Kiều Văn Thiện chỉ huy quản lý. Một lần trở lại thăm bà con Lưu Xá và thăm căn hầm địa đạo ngày xưa, tôi được ông Trần Huy Nguyên dẫn đến thăm gia đình cụ Thái, năm nay đã 84 tuổi, thời chống Mỹ, cụ tham gia dân quân. Chiến dịch B52 của giặc Mỹ đã ném bom Thủ đô Hà Nội và một số tỉnh, trong đó có khu gang thép và Tiểu khu Lưu Xá. Ngày 24-12-1972, cụ Thái đang trực chiến thì cụ bà trở dạ sinh con. Cụ Thái đã đưa cụ bà vào hầm địa đạo để đẻ và nhờ bà con trông nom giúp, còn cụ cùng đơn vị dân quân lên đồi đánh trả máy bay Mỹ. Hết đợt bom B52 đêm ấy, quang cảnh trở nên yên tĩnh, cụ về căn hầm đã nghe tiếng khóc chào đời của cậu con trai kháu khỉnh. Được bà con chăm sóc, cụ bà đã "mẹ tròn con vuông". Người con trai ấy tên là Nguyễn Văn Bẩy, nay đã yên bề gia thất, cuộc sống kinh tế ổn định, 2 cháu chăm ngoan, học giỏi.

Những năm tháng chiến đấu, công tác bảo vệ an toàn tuyệt đối dưới mặt đất của khu gang thép, đơn vị chúng tôi đã kết nạp 16 đảng viên, gần 30 lượt đồng chí là Chiến sĩ thi đua, Chiến sĩ Quyết thắng. Đơn vị 3 năm liên tục là Đơn vị Quyết thắng, được Chủ tịch nước tặng Huân chương Chiến công vào năm 1967.

Nay, tuy đơn vị đã giải thể, chúng tôi mỗi người sinh sống, làm việc ở mỗi địa phương trong và ngoài tỉnh Thái Nguyên. Mỗi năm chúng tôi gặp nhau một lần để được ôn lại những chuyện xưa, những kỷ niệm không bao giờ quên, trong đó có căn hầm địa đạo một thời - nơi những người lính mang quân hàm xanh luôn tự hào, luôn giữ gìn và phát huy bản chất tốt đẹp của người lính Cụ Hồ.