Ở vùng dân tộc miền núi, mỗi khi đi chợ phiên, người dân thường mời nhau uống rượu tới say mới trở về nhà. Ảnh: N.B

Giết người vì rượu

Thời gian gần đây, liên tục xảy ra các vụ án mạng nghiêm trọng mà nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc sử dụng rượu, bia quá mức. Cách đây không lâu, dư luận xã hội rúng động bởi vụ giết người phi tang một cách tàn độc. Vụ việc xảy ra vào ngày 26-9-2015, Công an tỉnh Bắc Giang nhận được tin báo của nhân dân phát hiện một số bộ phận cơ thể người dọc dòng suối xã Nam Dương, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang.

Khẩn trương điều tra, Công an tỉnh Bắc Giang đã xác định nạn nhân là anh Nguyễn Văn Điểm, sinh năm 1973, trú tại thôn Nam Điện, xã Nam Dương và nghi phạm gây án là Nguyễn Văn Năm, sinh năm 1948, trú cùng thôn, là chú rể nạn nhân. Theo lời khai ban đầu của nghi phạm, ngày 20-9, anh Điểm tìm tới nhà ông Năm trong tình trạng say rượu. Hai chú cháu lời qua tiếng lại và xảy ra mâu thuẫn. Sau đó, ông Năm ra tay sát hại anh Điểm và chia nhỏ cơ thể nạn nhân thành nhiều phần đem đi phi tang.

Một vụ việc đau lòng khác cũng bắt nguồn từ nguyên nhân uống rượu xảy ra tối 2-10-2015. Nguyễn Phi Hùng, 33 tuổi, ở phường Bách Quang, TP Sông Công, Thái Nguyên về nhà trong tình trạng say xỉn. Thấy chồng hay đi uống rượu, lúc về đều say xỉn nên chị Hoàng Thị H, 31 tuổi, vợ Hùng lên tiếng trách móc. Bực mình vì vợ cằn nhằn, Hùng đã đánh chị H rồi lấy con dao lớn chém vào vùng đầu và sau gáy khiến chị H tử vong tại chỗ.

Cũng có trường hợp vợ đánh chết chồng cũng vì rượu. Chuyện đau lòng này xảy ra tại xã Bờ Ê, huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum. Đêm 15-8-2015, hai vợ chồng Y Dập (38 tuổi) và A Thương (36 tuổi) sang nhà A Troi, ngụ cùng làng để uống rượu. Sau khi về nhà, A Thương sai vợ đi mua rượu về nhậu tiếp. Y Dập không chịu đi mua nên hai vợ chồng xảy ra xô xát. Y Dập lấy dao đánh A Thương, bị chồng tước dao, Y Dập tiếp tục lấy cây củi dài đập nhiều lần vào đầu rồi đạp lên bụng, ngực khiến A Thương tử vong.

Không chỉ thanh niên mà người lớn tuổi cũng mắc phải vòng lao lý liên quan đến rượu. Điển hình là vụ việc xảy ra tại huyện Xín Mần, Hà Giang, ngày 21-4-2015. Nạn nhân là ông Lù Sào Dúng, 80 tuổi, bị vợ là bà Lỳ Già Dúng dùng dao đâm chém nhiều nhát dẫn đến tử vong. Theo lời khai của bà Dúng, chồng bà hay uống rượu và mỗi lần say lại gây sự, đánh đập vợ. Buổi tối hôm đó, sau khi ăn cơm tại nhà con trai, ông Dúng lại rượu vào, lời ra. Bà Dúng can ngăn, đã bị chồng cầm con dao gõ lên đầu. Tức quá, bà Dúng giật mạnh con dao, đâm liên tiếp vào người chồng dẫn đến tử vong.

Từ những vụ án đau lòng trên có thể thấy hậu quả do rượu, bia gây ra là hết sức nghiêm trọng, người thì mất mạng, người thì vào tù trong nỗi ân hận muộn màng. Không chỉ có vậy, những người thân của họ còn phải gánh chịu những tổn thất tinh thần và vật chất khác như con cái bỗng nhiên thành trẻ mồ côi, không được hưởng sự nuôi dưỡng, chăm sóc đầy đủ của bố, mẹ. Chúng còn bị ảnh hưởng tâm lý vì có bố, mẹ phạm tội vì rượu hoặc những ám ảnh về hành vi của bố, mẹ sau khi uống rượu… Đây mới chính là những vết thương tinh thần rất khó chữa.

Chi tiêu cho rượu, bia đủ nuôi sống gần 21 triệu người/năm

Tình trạng sử dụng rượu, bia ở Việt Nam hiện đang tạo ra nhiều thách thức và ảnh hưởng đến đói nghèo của các hộ gia đình. Không chỉ là nguyên nhân gây ra các vụ án hình sự, việc sử dụng rượu, bia còn gây ra các loại bệnh tật, các vấn đề xã hội như tai nạn giao thông, bạo lực gia đình và gánh nặng kinh tế.

Theo điều tra của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), rượu, bia là một trong 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới. Tại Việt Nam, tỷ lệ tử vong do ung thư gan liên quan đến đồ uống có cồn ở nam giới từ 50-69 tuổi gần 10%, cao gấp hơn 3 lần trung bình toàn cầu. Bên cạnh đó, nhiều vụ việc đáng tiếc xuất phát từ việc sử dụng đồ uống có cồn. Nó cũng là nguyên nhân lớn nhất gây ra khoảng 33,7% các vụ bạo lực gia đình tại Việt Nam.

Bác sĩ, Thạc sĩ Phạm Thị Hoàng Anh, tổ chức Health Ca-na-đa cho biết: Trẻ em ở Việt Nam đang là nạn nhân trong việc sử dụng đồ uống có cồn ở mức có hại của người lớn như: Bị xúc phạm, nhục mạ, mắng chửi (11,1%); bị bỏ mặc, thiếu sự chăm sóc bảo vệ của người lớn (6,5%); phải chứng kiến bạo lực nghiêm trọng trong gia đình (6,1%); bị đánh đập gây đau đớn về thể xác (3,8%); hoặc chịu ít nhất một trong 4 vấn đề nêu trên (13,8%).

Theo cảnh báo của WHO, phí tổn kinh tế do rượu, bia dao động từ 1,3% tới 12% GDP của mỗi quốc gia. Rượu, bia còn làm giảm năng suất lao động, tăng nguy cơ tai nạn lao động, mất việc làm. Bên cạnh đó, tổn thất do bị xói mòn về văn hóa, lối sống, đạo đức và chất lượng giống nòi có nguyên nhân từ lạm dụng đồ uống có cồn là những gánh nặng xã hội nghiêm trọng không thể so sánh và rất khó lượng hóa. Vì lẽ đó, "đã đến lúc cần tạo ra bước ngoặt trong tư duy và hành động của toàn xã hội, chung sức, chung lòng chấm dứt sự gia tăng liên tục tiêu thụ bia, rượu và bắt đầu giảm dần trong tương lai" - Tiến sĩ Lê Đăng Doanh nhấn mạnh.

Việt Nam là một trong số ít quốc gia đang có xu hướng tăng nhanh về mức tiêu thụ đồ uống có cồn, trong khi mức tiêu thụ của toàn thế giới thập kỷ qua hầu như không thay đổi. Với sản lượng tiêu thụ bia tăng từ 2,8 tỷ lít năm 2012 lên hơn 3 tỷ lít năm 2013, Việt Nam trở thành quốc gia tiêu thụ bia cao nhất Đông Nam Á (mặc dù mức thu nhập chỉ đứng thứ 8 Đông Nam Á) và đứng thứ 3 châu Á, chỉ sau Nhật Bản, Trung Quốc.

Bà Phạm Thị Hoàng Anh đã đưa ra một so sánh rất có ý nghĩa: "Tổng chi tiêu cho rượu, bia của Việt Nam năm 2010 là 16.372 tỉ đồng. Tổng số tiền này có thể mua 1.770.000 tấn gạo, đủ để nuôi sống gần 21 triệu người/năm". Còn Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương thì đưa ra cảnh báo về lối sống cùng nhận thức sai lệch của thanh niên Việt Nam hiện nay đó là: "Giới trẻ tiêu phí quá nhiều thời gian và tiền bạc vào "giao tiếp" qua bia, rượu. Đáng lo ngại hơn là họ hiểu sai và đánh tráo giá trị, lấy việc uống nhiều và uống thật say là thước đo cho tình bạn, cho sự gắn bó của cộng đồng".