Thạch Kim kêu cứu!

lRác thải tràn ngập, xâm lấn bãi biển Thạch Kim

Đến Thạch Kim, chúng tôi được “mục sở thị” một vùng bãi ngang “rác toàn rác”. Dọc con đường ra biển, những “núi” rác ngập ngụa, chất đống với đủ các “thể loại” túi ni lông, áo quần cũ, giấy vệ sinh... Bất chấp mùi hôi thối đó, nhiều đứa trẻ đang dùng que đào bới, tìm kiếm những gì còn sót lại để bán lấy tiền mưu sinh. Điều lạ lùng là đã nhiều năm qua, người dân ở đây vẫn chấp nhận “sống chung với rác”.

Tại chợ Thạch Kim, chị Nguyễn Thị Hà, chủ một sạp hàng chuyên bán hải sản than thở: “Rác không chỉ tràn ngập ở bãi biển, mà còn “lấn sân” vào sâu trong đất liền. Cứ đà này, trong nay mai, rác sẽ tràn vào nhà mất thôi”. Chị Hà chưa dứt lời, bà Phạm Thị Nam, chủ quầy hàng bên nói với sang: “Thế hệ chúng tôi già rồi, sống sao cũng được, chỉ thương bọn trẻ, sinh ra đã phải sống với những thứ tạp nham như thế này, bệnh tật, suy giảm tuổi thọ là điều không tránh khỏi. Rác không chỉ xâm lấn đất liền, mà còn gây ô nhiễm môi trường biển nữa. Kêu cứu đã nhiều nhưng được các cấp Chính quyền giải quyết, đành chấp nhận sống chung với nó thôi! Không lẽ bỏ làng mà đi...”.

Ngoài vấn nạn rác thải, hiện nay, Thạch Kim còn đứng trước nguy cơ bị ô nhiễm mạch nước ngầm. Toàn xã có 2.074 hộ, trong đo, gần 80% hộ có nhà vệ sinh. Hơn 20% số hộ còn lại sử dụng công trình vệ sinh “tự thấm”. Thêm vào đó, nguồn nước thải từ các cơ sở chế biến thủy hải sản không qua bất kỳ hệ thống xử lý nào cũng được người dân xả “vô tội vạ” ra môi trường. Công trình nước sạch lại chưa về với Thạch Kim. Lâu nay, người dân Thạch Kim vẫn phải dùng nguồn nước mưa dự trữ hoặc mua thêm nước sạch bên ngoài với giá 130 nghìn đồng/m3.

Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, xã Thạch Kim còn có tên gọi “làng ung thư” mà người dân Hà Tĩnh đặt cho vùng đất này. Số liệu thống kê của UBND xã Thạch Kim cho thấy, 8 năm trở lại đây, toàn xã có gần 40 người chết vì căn bệnh ung thư. Điều đáng nói, có những gia đình, hai, ba người mang bệnh ung thư cùng một lúc như trường hợp ông Phạm Minh Thống bị ung thư phổi, ông Phạm Minh Thể (em trai ông Thống) sau đó cũng chết vì bị ung thư gan, hay bà Phạm Thị Hường bị ung thư gan, hai con trai là Phạm Văn Thành, Phạm Văn Dũng cũng mang căn bệnh nan y này...

Chưa có một điều tra chính xác nào về nguyên nhân dẫn đến thực trạng “làng ung thư” ở Thạch Kim. Nhưng ô nhiễm môi trường nghiêm trọng ở đây đã làm không ít người hoài nghi nguyên nhân xuất phát từ “hiểm họa vô hình” này.

Cách nào “cứu” Thạch Kim?

Thông qua một cuộc khảo sát “bỏ túi”, chúng tôi được biết, do diện tích đất eo hẹp (gần 11.000 người sống trên diện tích 260,3ha đất) cộng thêm nguồn rác thải sinh hoạt, nước thải từ các cơ sở chế biến thủy hải sản như: Trạm đông lạnh thủy sản, cơ sở chế biến mắm, ruốc, chất thải chăn nuôi... Thạch Kim lại chưa có dự án quy hoạch lại bãi rác, công trình vệ sinh hạn chế, hệ thống xử lý nước thải cũng chưa được đầu tư xây dựng, nên bao nhiêu chất thải của làng đều được “đẩy” ra... biển. Đây chính là những nguyên nhân khiến Thạch Kim trở thành một bãi rác, ô nhiễm trầm trọng như hiện nay.

“Trước đây, Thạch Kim cũng đã từng có một bãi chứa rác với diện tích hơn 6.000m2. Nhưng 5 năm trở lại đây, do số lượng rác thải ngày càng nhiều, bãi chứa rác này không còn đủ sức chứa nữa. Chúng tôi đã nhiều lần viết đơn kiến nghị lên UBND huyện Lộc Hà mong sớm có phương án đầu tư, quy hoạch lại bãi rác cho địa phương. Nhưng đến nay vẫn chưa nhận được câu trả lời” - Ông Phạm Xuân Đức, Bí thư Đảng ủy xã Thạch Kim cho biết.

Cũng theo ông Đức, cái khó nhất cho Thạch Kim là xã vùng bãi ngang, đất chật, người đông, còn là đất phèn, nhiễm mặn, không sản xuất nông nghiệp nên đành dùng làm... nghĩa địa. Có những gia đình không đủ đất mà ở, nói gì đến chuyện làm nhà vệ sinh hay hiến đất quy hoạch bãi rác. Nếu trong xã có người chết, dân lại phải sang liên hệ với Thạch Bằng (xã láng giềng) mua đất để chôn cất người quá cố...

Năm 2011, người dân Thạch Kim vui mừng khi nghe tin có dự án hơn 100 tỷ về đầu tư cải tạo môi trường, quy hoạch lại bãi rác, nhưng đến nay, dự án vẫn đang nằm trên... “giấy”, đất Thạch Kim “rác vẫn hoàn rác”. Người dân Thạch Kim đang ngày đêm “kêu cứu”, khắc khoải đợi chờ một giải pháp thiết thực từ chính quyền địa phương. Nhưng thiết nghĩ, để “cứu” được Thạch Kim không chỉ là dự án quy hoạch lại bãi rác, mà còn là ý thức bảo vệ môi trường của chính người dân nơi đây.