Biên phòng - Giải nhất Hội thi bò u khỏe và đẹp mùa xuân 2014 của Hà Quảng, Cao Bằng thuộc về con bò ở xóm Làng Lỷ, xã Nội Thôn. Dân ở Làng Lỷ nói, đó chưa phải là con bò đẹp nhất của họ. Ở nơi sát biên giới trên vùng Lục khu nổi tiếng khô khát này có một xóm người Mông nuôi giữ giống bò u lớn, trọng lượng mỗi con ngót nghét một tấn.
Người Mông ở Cao Bằng thường tự hào rằng, họ lưu giữ được nguồn gen tự nhiên của giống bò u quý nay đã trở thành bò thịt đặc sản nổi tiếng. Giống bò này to, có trọng lượng 5-8 tạ mỗi con là thường. Bò u lông vàng mượt, ăn thức ăn tự nhiên, nuôi nhốt, sức kháng bệnh tốt, chịu đựng được thời tiết khắc nghiệt, là vật nuôi hộ gia đình để bà con làm giàu, xóa nghèo.
29 hộ gia đình người Mông với 174 khẩu ở xóm Làng Lỷ, Nội Thôn, Hà Quảng hiện nay nhà nào cũng có bò nuôi nhốt. Tổng cộng cả xóm có tới 80 con bò u khỏe mạnh và là tài sản lớn của mỗi gia đình. Việc tổ chức hội thi bò xuân hằng năm ở Hà Quảng cũng là cách để khuyến khích nghề nuôi bò, gìn giữ nguồn gen quý và trợ giúp bà con kỹ thuật chăn nuôi, cách áp dụng các phương thức mới, nâng giá trị, tìm đầu ra cho sản phẩm bò thịt chất lượng cao.
Ông Lý Văn Lâm, Đội trưởng dân quân của xóm Làng Lỷ tiếp chuyện chúng tôi ngay tại cửa chuồng bò của gia đình. Ở đây, gia đình nào cũng xây chuồng bò ngay sát nhà ở, bởi con bò là cả cơ nghiệp của họ. Hơn nữa, người Mông có bản tính yêu thích nuôi gia súc. Họ coi bò, ngựa là những con vật thân quý, thường nuôi chúng ngay bên hông nhà để tiện việc chăm nom, cho ăn cũng như nhìn ngắm, vuốt ve chúng.
Ông Lý Văn Lâm bảo, em ông là Lý Văn Vàng có con bò đẹp lắm, nặng 857kg, được Giải bò đẹp nhất Hội xuân năm 2013, nhưng đến nay, ông cũng không nỡ bán, cứ để nuôi vậy. Con bò này Lý Văn Vàng mua 15 triệu đồng, nuôi 2 năm mang đi thi và sang năm thứ 3 thì nó có giá hơn trăm triệu. Ngày nào cũng cắt cỏ cho nó hết hơi mà ai hỏi mua, ông cũng không bán, chỉ bán những con khác. Con bò được cưng chiều, ung dung trong cái chuồng cách cửa nhà ông Vàng chỉ 3 bước chân. Ai đi qua, vào xóm cũng nhìn thấy nó. "Con bò đẹp là niềm tự hào, cũng như là điều khích lệ bà con trong xóm ngày càng say sưa với việc nuôi bò hàng hóa. Đời sống của bà con khá lên nhiều nhờ giống bò u này" - Ông Lý Văn Lâm chia sẻ.
Nhắc đến Làng Lỷ, người ta nhớ ra 2 điều: Đây là xóm người Mông ở khu vực biên giới duy nhất (xung quanh toàn xóm người Nùng, Tày), là nơi người Mông có kỹ thuật nuôi bò rất khéo. Và quan trọng hơn nữa, đây là xóm từng đập bỏ bàn thờ để theo tà đạo Dương Văn Mình những năm trước. Lý do đầu tiên là Làng Lỷ rất gần nơi khởi phát của đạo Dương Văn Mình là Vần Chải, việc lây lan là hoàn toàn có thể xảy ra.
Việc thờ cúng cóc, ve sầu, bỏ ma của đạo này do một người Mông tên là Dương Văn Mình tự lập ra, cho đến bây giờ có lẽ không cần bàn cãi thêm về việc đúng hay sai. Quan trọng là bà con người Mông ở đây đã tái lập được cuộc sống bình thường theo tập quán truyền thống của họ. Trước đây, cả xóm bỏ bê việc chăn nuôi, làm ăn, đi theo thứ giáo lý "không làm cũng có ăn, chết được theo Vàng Chứ"... giờ quay trở lại làm giàu với nuôi bò.
Tháng 7 này ở Làng Lỷ, ngô xanh mướt mắt, trái bắp no tròn báo hiệu một năm no đủ của bà con. Gặp những gương mặt trong xóm, người nào cũng bình thản, từ trẻ nhỏ tới người già, ai cũng thạo việc cắt cỏ bò, băm nhỏ lá rừng và cây cỏ cho bò ăn. Thức ăn cho bò hoàn toàn tự nhiên. Bà con ở đây có riêng một loại cây mọc trên núi rất lành, vị chua thanh, thường xuyên lấy cho bò ăn, bò phát triển nhanh, thịt thơm ngon cũng nhờ loại cây rừng này.
Làng Lỷ từng lọt thỏm trong một "ốc đảo" không có điện lưới, đường giao thông trúc trắc khó đi, nhưng giờ nhà nào cũng có tiền xây bể nước gia đình, kéo điện lưới vào nhà và đều biết chăn nuôi bò. Mùa rét đậm rét hại đầu năm, cả xóm không có con bò nào chết vì người dân đã có kinh nghiệm che chắn, bảo vệ vật nuôi.
Gặp Thượng úy Dương Khánh Hòa, Đội trưởng Đội Vận động quần chúng của Đồn BP Tổng Cọt, BĐBP Cao Bằng ở Lũng Lỷ, chúng tôi lại có dịp nhắc lại chuyện của xóm những năm trước. Thượng úy Hòa cho biết, sự bình yên có được ở Làng Lỷ hôm nay đã gói trong đó bao công sức của chính quyền địa phương, của bộ đội, công an, dân quân, của từng người dân. Chúng tôi giờ đây không được phút nào lơ là việc sát cánh bên bà con, quan trọng nhất là giúp họ vừa làm giàu, vừa đẩy lùi những suy nghĩ theo tà đạo. Tâm trí đồng bào có yên thì mới yên tâm làm ăn, làm giàu, địa bàn mới vững được.
Không ai nhắc lại những căng thẳng của những lúc phải phá nhà đòn, vợ chồng con cái trong nhà lục đục, chênh chao vì mâu thuẫn quan điểm. Người muốn yên thân làm ăn, làm giàu, người muốn lôi kéo sang Vần Chải theo tà đạo. Đến hàng xóm cũng không nhìn mặt nhau. Những lúc đó, Thượng úy Hòa và đồng đội của anh rất lo lắng cùng với những bất an của bà con, mọi cố gắng vận động quần chúng của mình dường như không hiệu quả. Bà con mạnh ai nấy làm, nghe thì nghe để vậy, việc đã định làm vẫn cứ làm. Đâu có được vui vẻ, ngồi chung mâm cơm bàn chuyện làm ăn như bây giờ.
Dân có giàu lên, biên giới mới bình yên. Những khu vực dân cư có nghề riêng để theo đuổi làm giàu, không còn lúng túng với việc nuôi con gì, trồng cây gì như Làng Lỷ quả thật rất hiếm. Người dân ở đây có kinh nghiệm chọn mua bò giống, kỹ thuật chăn nuôi vỗ béo nhanh nhất và lại chăn nuôi theo phương thức tự nhiên, không dùng thức ăn công nghiệp, không dùng chất kích thích sinh trưởng. Giữ được an ninh chính trị, trật tự an toàn ở miền núi giờ đây không ít khó và BĐBP luôn phải đồng hành cùng với việc giữ ổn định phương thức phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo cho bà con.
29 hộ gia đình người Mông với 174 khẩu ở xóm Làng Lỷ, Nội Thôn, Hà Quảng hiện nay nhà nào cũng có bò nuôi nhốt. Tổng cộng cả xóm có tới 80 con bò u khỏe mạnh và là tài sản lớn của mỗi gia đình. Việc tổ chức hội thi bò xuân hằng năm ở Hà Quảng cũng là cách để khuyến khích nghề nuôi bò, gìn giữ nguồn gen quý và trợ giúp bà con kỹ thuật chăn nuôi, cách áp dụng các phương thức mới, nâng giá trị, tìm đầu ra cho sản phẩm bò thịt chất lượng cao.
 |
| Thượng úy Dương Khánh Hòa thăm một hộ nuôi bò ở Làng Lỷ. |
Ông Lý Văn Lâm, Đội trưởng dân quân của xóm Làng Lỷ tiếp chuyện chúng tôi ngay tại cửa chuồng bò của gia đình. Ở đây, gia đình nào cũng xây chuồng bò ngay sát nhà ở, bởi con bò là cả cơ nghiệp của họ. Hơn nữa, người Mông có bản tính yêu thích nuôi gia súc. Họ coi bò, ngựa là những con vật thân quý, thường nuôi chúng ngay bên hông nhà để tiện việc chăm nom, cho ăn cũng như nhìn ngắm, vuốt ve chúng.
Ông Lý Văn Lâm bảo, em ông là Lý Văn Vàng có con bò đẹp lắm, nặng 857kg, được Giải bò đẹp nhất Hội xuân năm 2013, nhưng đến nay, ông cũng không nỡ bán, cứ để nuôi vậy. Con bò này Lý Văn Vàng mua 15 triệu đồng, nuôi 2 năm mang đi thi và sang năm thứ 3 thì nó có giá hơn trăm triệu. Ngày nào cũng cắt cỏ cho nó hết hơi mà ai hỏi mua, ông cũng không bán, chỉ bán những con khác. Con bò được cưng chiều, ung dung trong cái chuồng cách cửa nhà ông Vàng chỉ 3 bước chân. Ai đi qua, vào xóm cũng nhìn thấy nó. "Con bò đẹp là niềm tự hào, cũng như là điều khích lệ bà con trong xóm ngày càng say sưa với việc nuôi bò hàng hóa. Đời sống của bà con khá lên nhiều nhờ giống bò u này" - Ông Lý Văn Lâm chia sẻ.
Nhắc đến Làng Lỷ, người ta nhớ ra 2 điều: Đây là xóm người Mông ở khu vực biên giới duy nhất (xung quanh toàn xóm người Nùng, Tày), là nơi người Mông có kỹ thuật nuôi bò rất khéo. Và quan trọng hơn nữa, đây là xóm từng đập bỏ bàn thờ để theo tà đạo Dương Văn Mình những năm trước. Lý do đầu tiên là Làng Lỷ rất gần nơi khởi phát của đạo Dương Văn Mình là Vần Chải, việc lây lan là hoàn toàn có thể xảy ra.
Việc thờ cúng cóc, ve sầu, bỏ ma của đạo này do một người Mông tên là Dương Văn Mình tự lập ra, cho đến bây giờ có lẽ không cần bàn cãi thêm về việc đúng hay sai. Quan trọng là bà con người Mông ở đây đã tái lập được cuộc sống bình thường theo tập quán truyền thống của họ. Trước đây, cả xóm bỏ bê việc chăn nuôi, làm ăn, đi theo thứ giáo lý "không làm cũng có ăn, chết được theo Vàng Chứ"... giờ quay trở lại làm giàu với nuôi bò.
Tháng 7 này ở Làng Lỷ, ngô xanh mướt mắt, trái bắp no tròn báo hiệu một năm no đủ của bà con. Gặp những gương mặt trong xóm, người nào cũng bình thản, từ trẻ nhỏ tới người già, ai cũng thạo việc cắt cỏ bò, băm nhỏ lá rừng và cây cỏ cho bò ăn. Thức ăn cho bò hoàn toàn tự nhiên. Bà con ở đây có riêng một loại cây mọc trên núi rất lành, vị chua thanh, thường xuyên lấy cho bò ăn, bò phát triển nhanh, thịt thơm ngon cũng nhờ loại cây rừng này.
Làng Lỷ từng lọt thỏm trong một "ốc đảo" không có điện lưới, đường giao thông trúc trắc khó đi, nhưng giờ nhà nào cũng có tiền xây bể nước gia đình, kéo điện lưới vào nhà và đều biết chăn nuôi bò. Mùa rét đậm rét hại đầu năm, cả xóm không có con bò nào chết vì người dân đã có kinh nghiệm che chắn, bảo vệ vật nuôi.
Gặp Thượng úy Dương Khánh Hòa, Đội trưởng Đội Vận động quần chúng của Đồn BP Tổng Cọt, BĐBP Cao Bằng ở Lũng Lỷ, chúng tôi lại có dịp nhắc lại chuyện của xóm những năm trước. Thượng úy Hòa cho biết, sự bình yên có được ở Làng Lỷ hôm nay đã gói trong đó bao công sức của chính quyền địa phương, của bộ đội, công an, dân quân, của từng người dân. Chúng tôi giờ đây không được phút nào lơ là việc sát cánh bên bà con, quan trọng nhất là giúp họ vừa làm giàu, vừa đẩy lùi những suy nghĩ theo tà đạo. Tâm trí đồng bào có yên thì mới yên tâm làm ăn, làm giàu, địa bàn mới vững được.
Không ai nhắc lại những căng thẳng của những lúc phải phá nhà đòn, vợ chồng con cái trong nhà lục đục, chênh chao vì mâu thuẫn quan điểm. Người muốn yên thân làm ăn, làm giàu, người muốn lôi kéo sang Vần Chải theo tà đạo. Đến hàng xóm cũng không nhìn mặt nhau. Những lúc đó, Thượng úy Hòa và đồng đội của anh rất lo lắng cùng với những bất an của bà con, mọi cố gắng vận động quần chúng của mình dường như không hiệu quả. Bà con mạnh ai nấy làm, nghe thì nghe để vậy, việc đã định làm vẫn cứ làm. Đâu có được vui vẻ, ngồi chung mâm cơm bàn chuyện làm ăn như bây giờ.
Dân có giàu lên, biên giới mới bình yên. Những khu vực dân cư có nghề riêng để theo đuổi làm giàu, không còn lúng túng với việc nuôi con gì, trồng cây gì như Làng Lỷ quả thật rất hiếm. Người dân ở đây có kinh nghiệm chọn mua bò giống, kỹ thuật chăn nuôi vỗ béo nhanh nhất và lại chăn nuôi theo phương thức tự nhiên, không dùng thức ăn công nghiệp, không dùng chất kích thích sinh trưởng. Giữ được an ninh chính trị, trật tự an toàn ở miền núi giờ đây không ít khó và BĐBP luôn phải đồng hành cùng với việc giữ ổn định phương thức phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo cho bà con.
