Biên phòng - Ngày 14-12-2014, Nhật Bản sẽ tiến hành cuộc Bầu cử Hạ viện trước thời hạn. Cuộc đua vào cơ quan lập pháp ở xứ Mặt trời mọc lần này được xem là cuộc trắc nghiệm uy tín đối với đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền của Thủ tướng Sin-dô A-bê sau khi thực thi một số chính sách đối nội và đối ngoại vốn đem lại cả những mặt tích cực lẫn tiêu cực.
Sở dĩ nói đây là một cuộc trắc nghiệm uy tín bởi LDP nhiều khả năng vẫn giành đa số ghế tại Hạ viện, song lá phiếu của cử tri là sự thể hiện rất rõ quan điểm của họ đối với những chính sách mà chính phủ của Thủ tướng A-bê đã thực thi thời gian qua.
Theo kết quả thăm dò dư luận mới nhất do Hãng tin Kyodo tiến hành, đảng LDP của Thủ tướng Sin-dô A-bê vẫn duy trì vị trí chủ đạo trong cuộc bầu cử Hạ viện này và giành được hơn 300 trong tổng số 475 ghế. Con số dự đoán này cao hơn mục tiêu tối thiểu mà Thủ tướng A-bê đặt ra, nhằm đảm bảo đa số 238 ghế. Cuộc thăm dò dư luận cũng cho thấy, đảng Dân chủ Nhật Bản (DPJ), đảng đối lập chính, ít khả năng trở thành mối đe dọa lớn đối với LDP. Theo dự đoán, DPJ có thể sẽ chỉ giành được khoảng 70 ghế, tăng so với 59 ghế mà đảng này nắm giữ trước khi giải tán Hạ viện, nhưng thấp hơn nhiều so với mục tiêu 100 ghế mà DPJ đặt ra.
Bầu cử Hạ viện trước thời hạn được xem là cuộc trưng cầu ý dân về chính sách kinh tế của Thủ tướng A-bê, từng được biết đến với tên gọi “Abenomics”. Điều này đã được Thủ tướng A-bê khẳng định trước các cử tri trong chiến dịch tranh cử những ngày qua, khi bày tỏ mong muốn có thêm thời gian để thực hiện các chính sách kinh tế được cho là cứng rắn và táo bạo nhằm đưa xứ Phù tang vượt lên.
Thủ tướng A-bê một lần nữa nhấn mạnh chính sách “Abenomics” gồm nới lỏng tiền tệ mạnh mẽ, chi tiêu tài chính quy mô lớn và các cải cách thúc đẩy tăng trưởng… là cách duy nhất để chấm dứt giảm phát và vực dậy nền kinh tế. Vì thế, ông Sin-dô A-bê cam kết sẵn sàng từ chức, nếu LDP và đảng Công minh Mới (NKP), đối tác trong liên minh, không giành được đa số ghế tại Hạ viện. Theo đó, liên minh cầm quyền có thể kiểm soát các cuộc tranh luận tại Quốc hội bằng việc nắm các vị trí chủ chốt tại tất cả các ủy ban thường trực.
Tuy nhiên, mong muốn của ông A-bê đang đứng trước không ít thách thức. Các đảng đối lập như DPJ và đảng Dân chủ Xã hội (SDP) đưa ra các chính sách trái ngược với “Abenomics”, chính sách mà các đảng này chỉ trích là làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo. Trong số này, đảng đối lập lớn nhất DPJ, từng thất bại trước LDP trong cuộc bầu cử Hạ viện hồi tháng 12-2012, cam kết nâng cao thu nhập trung bình cho tầng lớp trung lưu bằng cách ổn định việc làm.
Thêm vào đó, các đảng đối lập không ngừng chỉ trích chính sách thuế tiêu thụ của chính phủ khi tuyên bố sẽ gây áp lực buộc Thủ tướng A-bê hủy bỏ quyết định tăng thuế 8% hiện hành để trở về mức thuế tiêu thụ là 5% như hồi đầu năm 2014. Các đảng đối lập hy vọng sẽ thu hút được lượng lớn những cử tri phản đối chính sách tăng thuế.
Giới phân tích nhận định rằng các chính đảng đối lập dường như không có khả năng hình thành một lực lượng chung đủ mạnh để áp đảo liên minh do LDP đứng đầu. Vì vậy, họ chuyển sang tăng cường chỉ trích chính sách “Abenomics” sau khi số liệu tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cho thấy nền kinh tế lớn thứ ba thế giới này đã suy giảm trong hai quý liên tiếp tính đến tháng 9 năm nay do tác động của việc tăng thuế tiêu dùng hồi tháng 4 vừa qua lớn hơn dự tính.
Bên cạnh chính sách “Abenomics”, các đảng cầm quyền và đối lập hiện đang chĩa mũi nhọn vào nhau xung quanh nỗ lực của LDP tái khởi động các lò phản ứng hạt nhân và cho phép Lực lượng phòng vệ (SDF) thực thi quyền phòng vệ tập thể hoặc bảo vệ đồng minh trước cuộc tấn công vũ trang, ngay cả khi Nhật Bản không bị tấn công. Đây cũng là những khúc mắc lớn mà LDP phải vượt qua trong cuộc "đọ sức" tín nhiệm này.
Các cử tri khi đi bầu cử trong ngày 14-12 cũng không quên tính tới đường lối và các kết quả trong chính sách ngoại giao của chính quyền A-bê để quyết định lá phiếu của mình.
Trong hai năm qua, kể từ khi quay trở lại nắm quyền, Thủ tướng A-bê đã đi thăm 50 nước - một kỷ lục đối với một nhà lãnh đạo cấp cao Nhật Bản - nhằm thúc đẩy chính sách “ngoại giao hòa bình chủ động”. Tuy nhiên, hiện không rõ các sáng kiến ngoại giao của ông có mang lại kết quả và đóng góp thực sự vào việc giảm các căng thẳng tại Đông Á hay không trong bối cảnh các mối quan hệ của Nhật Bản với các nước láng giềng cận kề vẫn còn căng thẳng.
Bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương diễn ra ở Bắc Kinh hồi tháng trước, ông A-bê đã có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Đây là cuộc gặp đầu tiên giữa lãnh đạo cấp cao nhất của hai nước. Trong cuộc gặp này, hai bên đã đồng ý nỗ lực để thúc đẩy quan hệ song phương, vốn bị đóng băng do các vấn đề lịch sử chiến tranh và do tranh chấp chủ quyền đối với quần đảo Xen-ca-cư/Điếu Ngư ở Biển Hoa Đông. Tuy nhiên, hai tuần sau cuộc gặp, ba tàu tuần dương của Trung Quốc đã xâm nhập hải phận của quần đảo Xen-ca-cư/Điếu Ngư, gây ra các nghi ngờ về ý nghĩa của cuộc gặp.
Mối quan hệ của Nhật Bản với Hàn Quốc cũng đối mặt với nhiều khó khăn do các bất đồng liên quan đến vấn đề “nô lệ tình dục”, những người phụ nữ bị cưỡng bức phục vụ tình dục cho quân đội Nhật Bản trong giai đoạn 1930-1940. Đích thân ông A-bê đã có cuộc gặp trực tiếp với Tổng thống Hàn Quốc Pắc Cưn Hê. Việc chính quyền Hàn Quốc kết tội một cựu trưởng văn phòng của báo “Sankei" ở Xơ-un về những cáo buộc được đăng trên báo nhằm vào bà Pắc Cưn Hê cũng đã làm u ám thêm quan hệ Nhật-Hàn.
Trong khi đó, triển vọng thúc đẩy mối quan hệ giữa Nhật Bản và nước láng giềng Triều Tiên trong tương lai cũng rất mờ nhạt. Ông A-bê đã cố gắng giải quyết vấn đề các công dân Nhật Bản bị tình báo Triều Tiên bắt cóc thông qua việc bãi bỏ một phần các lệnh trừng phạt kinh tế nhằm vào nước này, đổi lấy việc Bình Nhưỡng hứa sẽ điều tra làm rõ số phận những người bị bắt cóc. Tuy nhiên, việc giải quyết hồ sơ này đòi hỏi phải có sự phối hợp giữa Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ.
Với nhiều thách thức trong chính sách đối nội và đối ngoại như vậy, nên dù có thể chinh phục được lòng tin cũng như uy tín của cử tri xứ Mặt trời mọc, song đối với LDP, con đường phía trước hẳn còn nhiều khó khăn và thách thức.
 |
| Thủ tướng Sin-dô A-bê tới tỉnh Ô-xa-ca vận động tranh cử hôm 5-12. Ảnh: Kyodo. |
Theo kết quả thăm dò dư luận mới nhất do Hãng tin Kyodo tiến hành, đảng LDP của Thủ tướng Sin-dô A-bê vẫn duy trì vị trí chủ đạo trong cuộc bầu cử Hạ viện này và giành được hơn 300 trong tổng số 475 ghế. Con số dự đoán này cao hơn mục tiêu tối thiểu mà Thủ tướng A-bê đặt ra, nhằm đảm bảo đa số 238 ghế. Cuộc thăm dò dư luận cũng cho thấy, đảng Dân chủ Nhật Bản (DPJ), đảng đối lập chính, ít khả năng trở thành mối đe dọa lớn đối với LDP. Theo dự đoán, DPJ có thể sẽ chỉ giành được khoảng 70 ghế, tăng so với 59 ghế mà đảng này nắm giữ trước khi giải tán Hạ viện, nhưng thấp hơn nhiều so với mục tiêu 100 ghế mà DPJ đặt ra.
Bầu cử Hạ viện trước thời hạn được xem là cuộc trưng cầu ý dân về chính sách kinh tế của Thủ tướng A-bê, từng được biết đến với tên gọi “Abenomics”. Điều này đã được Thủ tướng A-bê khẳng định trước các cử tri trong chiến dịch tranh cử những ngày qua, khi bày tỏ mong muốn có thêm thời gian để thực hiện các chính sách kinh tế được cho là cứng rắn và táo bạo nhằm đưa xứ Phù tang vượt lên.
Thủ tướng A-bê một lần nữa nhấn mạnh chính sách “Abenomics” gồm nới lỏng tiền tệ mạnh mẽ, chi tiêu tài chính quy mô lớn và các cải cách thúc đẩy tăng trưởng… là cách duy nhất để chấm dứt giảm phát và vực dậy nền kinh tế. Vì thế, ông Sin-dô A-bê cam kết sẵn sàng từ chức, nếu LDP và đảng Công minh Mới (NKP), đối tác trong liên minh, không giành được đa số ghế tại Hạ viện. Theo đó, liên minh cầm quyền có thể kiểm soát các cuộc tranh luận tại Quốc hội bằng việc nắm các vị trí chủ chốt tại tất cả các ủy ban thường trực.
Tuy nhiên, mong muốn của ông A-bê đang đứng trước không ít thách thức. Các đảng đối lập như DPJ và đảng Dân chủ Xã hội (SDP) đưa ra các chính sách trái ngược với “Abenomics”, chính sách mà các đảng này chỉ trích là làm gia tăng khoảng cách giàu nghèo. Trong số này, đảng đối lập lớn nhất DPJ, từng thất bại trước LDP trong cuộc bầu cử Hạ viện hồi tháng 12-2012, cam kết nâng cao thu nhập trung bình cho tầng lớp trung lưu bằng cách ổn định việc làm.
Thêm vào đó, các đảng đối lập không ngừng chỉ trích chính sách thuế tiêu thụ của chính phủ khi tuyên bố sẽ gây áp lực buộc Thủ tướng A-bê hủy bỏ quyết định tăng thuế 8% hiện hành để trở về mức thuế tiêu thụ là 5% như hồi đầu năm 2014. Các đảng đối lập hy vọng sẽ thu hút được lượng lớn những cử tri phản đối chính sách tăng thuế.
 |
| Chính sách “Abenomics” đang được cho là tác động xấu tới nền kinh tế Nhật Bản. Ảnh: AFP |
Giới phân tích nhận định rằng các chính đảng đối lập dường như không có khả năng hình thành một lực lượng chung đủ mạnh để áp đảo liên minh do LDP đứng đầu. Vì vậy, họ chuyển sang tăng cường chỉ trích chính sách “Abenomics” sau khi số liệu tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cho thấy nền kinh tế lớn thứ ba thế giới này đã suy giảm trong hai quý liên tiếp tính đến tháng 9 năm nay do tác động của việc tăng thuế tiêu dùng hồi tháng 4 vừa qua lớn hơn dự tính.
Bên cạnh chính sách “Abenomics”, các đảng cầm quyền và đối lập hiện đang chĩa mũi nhọn vào nhau xung quanh nỗ lực của LDP tái khởi động các lò phản ứng hạt nhân và cho phép Lực lượng phòng vệ (SDF) thực thi quyền phòng vệ tập thể hoặc bảo vệ đồng minh trước cuộc tấn công vũ trang, ngay cả khi Nhật Bản không bị tấn công. Đây cũng là những khúc mắc lớn mà LDP phải vượt qua trong cuộc "đọ sức" tín nhiệm này.
Các cử tri khi đi bầu cử trong ngày 14-12 cũng không quên tính tới đường lối và các kết quả trong chính sách ngoại giao của chính quyền A-bê để quyết định lá phiếu của mình.
Trong hai năm qua, kể từ khi quay trở lại nắm quyền, Thủ tướng A-bê đã đi thăm 50 nước - một kỷ lục đối với một nhà lãnh đạo cấp cao Nhật Bản - nhằm thúc đẩy chính sách “ngoại giao hòa bình chủ động”. Tuy nhiên, hiện không rõ các sáng kiến ngoại giao của ông có mang lại kết quả và đóng góp thực sự vào việc giảm các căng thẳng tại Đông Á hay không trong bối cảnh các mối quan hệ của Nhật Bản với các nước láng giềng cận kề vẫn còn căng thẳng.
Bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương diễn ra ở Bắc Kinh hồi tháng trước, ông A-bê đã có cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Đây là cuộc gặp đầu tiên giữa lãnh đạo cấp cao nhất của hai nước. Trong cuộc gặp này, hai bên đã đồng ý nỗ lực để thúc đẩy quan hệ song phương, vốn bị đóng băng do các vấn đề lịch sử chiến tranh và do tranh chấp chủ quyền đối với quần đảo Xen-ca-cư/Điếu Ngư ở Biển Hoa Đông. Tuy nhiên, hai tuần sau cuộc gặp, ba tàu tuần dương của Trung Quốc đã xâm nhập hải phận của quần đảo Xen-ca-cư/Điếu Ngư, gây ra các nghi ngờ về ý nghĩa của cuộc gặp.
Mối quan hệ của Nhật Bản với Hàn Quốc cũng đối mặt với nhiều khó khăn do các bất đồng liên quan đến vấn đề “nô lệ tình dục”, những người phụ nữ bị cưỡng bức phục vụ tình dục cho quân đội Nhật Bản trong giai đoạn 1930-1940. Đích thân ông A-bê đã có cuộc gặp trực tiếp với Tổng thống Hàn Quốc Pắc Cưn Hê. Việc chính quyền Hàn Quốc kết tội một cựu trưởng văn phòng của báo “Sankei" ở Xơ-un về những cáo buộc được đăng trên báo nhằm vào bà Pắc Cưn Hê cũng đã làm u ám thêm quan hệ Nhật-Hàn.
Trong khi đó, triển vọng thúc đẩy mối quan hệ giữa Nhật Bản và nước láng giềng Triều Tiên trong tương lai cũng rất mờ nhạt. Ông A-bê đã cố gắng giải quyết vấn đề các công dân Nhật Bản bị tình báo Triều Tiên bắt cóc thông qua việc bãi bỏ một phần các lệnh trừng phạt kinh tế nhằm vào nước này, đổi lấy việc Bình Nhưỡng hứa sẽ điều tra làm rõ số phận những người bị bắt cóc. Tuy nhiên, việc giải quyết hồ sơ này đòi hỏi phải có sự phối hợp giữa Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ.
Với nhiều thách thức trong chính sách đối nội và đối ngoại như vậy, nên dù có thể chinh phục được lòng tin cũng như uy tín của cử tri xứ Mặt trời mọc, song đối với LDP, con đường phía trước hẳn còn nhiều khó khăn và thách thức.
