Thầy cúng đang thực hiện lễ cúng bản.

Để chuẩn bị cho lễ cúng bản, đại diện các gia đình phải họp để chọn ngày, chọn người chủ trì lễ cúng và bàn hình thức góp lễ, gồm: 1 con chó trắng (hoặc vàng), 1 con gà trống trắng trưởng thành, 5 đồng bạc trắng, 1 vỏ ốc biển (những loại tiền tệ trước đây).

Ngày chính lễ, vào giờ Thìn (từ 7 - 9 giờ sáng), những người đàn ông đại diện của các gia đình mang theo dao, tập trung ở khu vực dựng cổng chính (đầu con đường phía Đông của bản) rồi vào rừng thu gom nguyên vật liệu để làm cổng gồm: 2 thân cây gạo làm cột, 2 thân gỗ làm xà và thanh ngăn dưới chân cổng, 2 thân cây trẩu để đẽo các đạo cụ treo lên cổng, 20 - 30 cây nứa để đan phên mắt cáo và làm dàn cúng, 15 - 20 cây hạt dé để tước dây buộc các đạo cụ, 1 - 2 cây giang để làm nan đan phên mắt cáo và vòng lạt (tượng trưng cho vòng bạc), 1 bó cỏ gianh để bện dây trừ tà.

Trong lễ cúng bản, người Si La bao giờ cũng dựng 4 cổng ở 4 góc của bản, nhưng cổng chính (ở phía Đông) mới có nghi lễ cúng. Thầy mo bản Sì Thau Chải (xã Can Hồ, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu) - ông Lý Chà Ché cho biết: "Bản người Si La trước kia cư trú quây quần theo hình vuông. Bốn góc bản quay 4 hướng: Đông - Tây - Nam - Bắc. Ở mỗi góc bản đều có đường ra vào. Đó cũng là nơi để dựng 4 cổng trong lễ cúng bản. Cổng phía Đông là cổng chính được làm vững chắc và lập đàn cầu cúng, 3 cổng còn lại là cổng phụ, làm đơn giản và không cúng. Người Si La quan niệm phía Đông là hướng mặt trời lên - biểu tượng cho sự khởi đầu sáng sủa, cầu mong vạn sự tốt lành".

Để làm cổng, người ta phải đục lỗ, đẽo cột và gia công các đạo cụ gồm 80 con dao gỗ, 100 kiếm gỗ, 100 súng gỗ, 60 cái phên mắt cáo, 1 dây trừ tà bện bằng cỏ gianh, 1 bó dây hạt dé (loại cây thuộc họ sa nhân). Mỗi gia đình còn tranh thủ đan riêng 1 tấm phên mắt cáo để nhuộm máu chó hiến sinh đem về treo trước cửa nhà ngăn ngừa ma xấu.

Cổng được dựng lên, người ta quấn dây trừ tà bện bằng cỏ gianh lên xà cổng, buộc dây hạt dé ở hai bên cột cổng và gắn vào đó các đạo cụ như dao, súng, kiếm - mỗi bên 1 cái. 5 tấm phên mắt cáo được cắm lên cổng: 1 cái ở trên nóc, 4 cái chia đều 2 bên. Số đạo cụ còn lại và phên mắt cáo của các gia đình được xếp vào một chỗ.

Một đàn cúng bằng nứa được bắc ở chân cột cổng bên trái. Đàn cúng cao 0,8m, tiết diện 50x50cm. Thầy mo bày đồ lễ gồm: Chó, gà, 2 đồng bạc trắng, 1 vỏ ốc biển, sao cho cả chó và gà đều quay đầu ra ngoài, bạc trắng và vỏ ốc biển được đặt lên trên mình chó. Chủ cổng và thầy mo đứng trước đàn cúng. Chủ cổng đứng bên phải, thầy mo đứng bên trái. Thầy mo tay cầm bát gạo lầm rầm đọc lời khấn "Các vị thần linh núi, rừng, sông, suối... về hưởng lễ vật, phù hộ cho bản bước vào vụ mới khỏe mạnh, mùa màng tươi tốt, lợn gà phát triển, vạn vật sinh sôi; xin cho bản được yên lành, cho hổ không về, diều hâu đừng đến, cho cái tốt vào, đuổi cái xấu đi". Khấn đến đoạn cuối, thầy mo cắt 1 bàn chân trước và mõm của con chó hiến sinh chôn trước cổng.

Trong lễ cúng bản, người Si La chỉ cúng đổ sống, không cúng đồ chín. Vì vậy, sau lễ cúng, người ta hạ lễ đem đi nấu nướng rồi rải lá chuối, bày đồ lễ đã được nấu chín (lộc của thần linh) để đại diện các gia đình cùng chủ cổng, thầy mo thụ hưởng. Bữa tiệc cộng đồng kéo dài đến khi mặt trời xế bóng, chủ cổng và thầy mo nhổ cọc bếp nấu đồ lễ báo hiệu tan tiệc, mọi người cùng nhau ra về.