Mang tinh thần phấn chấn từ các tỉnh miền rừng và miền biển về tụ hội tại thành phố lịch sử Điện Biên Phủ, cán bộ, diễn viên các đoàn đã có những ngày làm việc với nhau nghiêm túc trong chuyên môn, chan hòa và thân ái với tình đồng chí, đồng đội. Ngoài phiên biểu diễn của đoàn mình, họ ngồi xem đoàn bạn diễn, tặng cho nhau những lời động viên khích lệ và bày tỏ sự yêu mến, khâm phục. 447 cán bộ, diễn viên của các đoàn phần lớn là quân nhân các đơn vị, hạt nhân của phong trào văn nghệ quần chúng mang tới Liên hoan một vườn hương sắc rừng và biển từ các tỉnh có biên giới như Sơn La, Điện Biên, Lào Cai, Hà Giang, Cao Bằng, Quảng Ninh, Hải Phòng, Thái Bình, Nam Định, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh. Điều thú vị nhất tại Liên hoan là mỗi đoàn diễn của mỗi tỉnh lại có một màu sắc riêng hợp lại thành chuỗi các tác phẩm sân khấu đặc trưng riêng mà không đoàn nào giống đoàn nào. Các tác phẩm đều bám sát chủ đề thời đại và chuyển tải nhiệm vụ của từng địa phương như thực hiện chương trình Nâng bước em tới trường, Làm sạch biển, phòng chống tội phạm…

Rút kinh nghiệm từ các kỳ liên hoan trước, lần này các đoàn có đầu tư quy mô hơn cho chương trình biểu diễn, dàn dựng công phu với các tiết mục hoành tráng và bề thế thể hiện sự nghiêm túc trong lao động nghệ thuật và xem trọng nhiệm vụ chuyên môn. Tuy nhiên, đây cũng là một trong những điểm hạn chế nếu các tiết mục này được biểu diễn tại các nơi xa xôi, địa hình khó di chuyển đạo cụ và thiếu thốn âm thanh, ánh sáng.

Về chất lượng chuyên môn của Liên hoan, nhạc sĩ, Trung tá Nguyễn Tuấn Anh, Phó Trưởng Đoàn Văn công BĐBP, thành viên Ban giám khảo Liên hoan thẳng thắn đánh giá: "Các tác phẩm tham gia Liên hoan có chất lượng đồng đều và nhìn chung, các đoàn không có khoảng cách xa nhau hoặc cao thấp hụt hẫng về chất lượng tác phẩm. Liên hoan lần này đã có tiến bộ vượt bậc về nghệ thuật, kết hợp chặt chẽ nhuần nhuyễn các loại hình nghệ thuật biểu diễn đến sự kết hợp phục trang, ánh sáng, đạo cụ hài hòa, sáng tạo. Đặc biệt, mỗi đoàn của mỗi địa phương đều mang đến liên hoan chất liệu văn hóa dân gian đặc trưng riêng có của mình. Đoàn Thái Bình với chèo, Nam Định với hát văn, Lạng Sơn với tính tẩu, hò Thanh Hóa, ví dặm Hà Tĩnh… Ban giám khảo chúng tôi còn rất ngạc nhiên khi được xem tiết mục hát acapenlla (một dạng kỹ thuật thanh nhạc không dùng nhạc đệm) của đoàn Cao Bằng chứng tỏ các diễn viên không ngần ngại thể hiện các hình thức biểu diễn mới và khó. Điều đó làm cho mỗi kỳ liên hoan có nhiều hương sắc và chất lượng chuyên môn tốt, khiến Ban giám khảo phải cân nhắc thận trọng hơn khi chấm điểm và khán giả cũng được dịp thưởng thức những tác phẩm sân khấu có chất lượng cao".

Với 114 tiết mục được trình diễn gồm kịch thông tin, đơn ca, song ca, tốp ca, múa, hát múa, hát dân ca, hòa tấu nhạc dân tộc và tổ khúc, Liên hoan đội tuyên truyền văn hóa lần thứ IX là một hợp tuyển ca ngợi truyền thống anh hùng của lực lượng BĐBP, tình đoàn kết, tình hữu nghị. Các tác phẩm truyền tải thông tin tuyên truyền về pháp luật, chính sách, nhiệm vụ của BĐBP, nhưng lại mang đậm văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc phía Bắc. Ngoài các tiết mục văn nghệ ca múa thì kịch nghệ là phần rất được chú ý của liên hoan. Đây là sân chơi, đồng thời là nhiệm vụ của các diễn viên không chuyên mà chứa trong đó những tài năng biên kịch, diễn kịch dí dỏm, đơn sơ mộc mạc nhưng cũng đặc biệt hấp dẫn ở tính chất văn nghệ quần chúng. Mỗi đoàn đều diễn một vở kịch, có thể đó là câu chuyện về tình yêu người lính, về nhiệm vụ của họ, như phòng chống tội phạm, huấn luyện hay vận động quần chúng…; nhưng tất thảy đều được dàn dựng khéo léo và thú vị.

Với những góc độ khác nhau, cách tiếp cận, lý giải vấn đề khác nhau, nhưng các tiểu phẩm đều tập trung phản ánh các hoạt động quản lý, bảo vệ chủ quyền, giữ gìn an ninh trật tự khu vực biên giới, biển đảo, tham mưu cho cấp ủy, chính quyền xây dựng cơ sở chính trị xã, phường biên giới, tham gia các chương trình phối hợp với các cấp, các ngành, các địa phương thực hiện chính sách xã hội, đấu tranh phòng chống các loại tội phạm, xây dựng nếp sống, gia đình văn hóa, phát triển kinh tế, tuyên truyền, vận động nhân dân tìm hiểu luật pháp, đối ngoại biên phòng. Có những tiểu phẩm khiến khán giả trào nước mắt khi lịch sử được tái hiện qua chiến công của chiến sĩ Biên phòng phá thủy lôi ở khu vực cảng Hải Phòng. Một vở kịch thông tin khác của đoàn Nghệ An là "N3 phải thắng" thể hiện tâm huyết, sự dũng cảm, mưu trí của người lính Biên phòng đấu tranh phòng chống tội phạm, cũng mang lại niềm cảm mến của khán giả. Và nhiều tiết mục đặc sắc dành để lưu diễn tuyên truyền có hiệu quả tốt và đầy cảm xúc.

Bên cạnh những chương trình ghi dấu ấn về trang sử, vùng đất, con người, có những tác phẩm vượt ra khỏi tầm liên hoan đội tuyên truyền, vươn tới tính chuyên nghiệp. Một số tổ khúc có tính sử thi hoành tráng. Hàm lượng văn hóa đặc sắc nằm trong hình ảnh của mỗi vùng đất được mang tới liên hoan như hát then "Cằm then Slắng én" của BĐBP Lạng Sơn, khúc hát dân ca Hà Nhì "Cha la la" của BĐBP Lai Châu, tính tẩu "Ánh trăng Bản Giốc" của BĐBP Cao Bằng… Các đoàn đã mang đến liên hoan âm vang tiếng khèn, tiếng sáo, tiếng tính tẩu, đàn môi. Từ chương trình đã góp phần lưu giữ, phát huy những di sản văn hóa dân tộc và cũng cho thấy BĐBP không chỉ hát hay, múa khéo, mà còn có thể sử dụng thành thạo các nhạc cụ dân tộc. Những giai điệu quê hương, những khúc ca người lính làm nên muôn cung bậc của tình cảm, sức lan tỏa trong mỗi trái tim của diễn viên và khán giả.

Trong khuôn khổ của Liên hoan, 15 đoàn đi biểu diễn tại 4 điểm ở Trung tâm thành phố Điện Biên Phủ, Lữ đoàn 72 (Quân khu 2), Trung đoàn Cảnh sát cơ động, Trung tâm xã Thanh Luông phục vụ quân, dân trên địa bàn với hàng ngàn lượt người xem, để lại ấn tượng sâu sắc đối với đảng bộ, chính quyền, cán bộ, chiến sĩ và nhân dân nơi các đơn vị đến biểu diễn phục vụ.

Trương Thúy Hằng