Biên phòng - Việc hai hành khách đi trên máy bay mất tích của hãng hàng không Ma-lai-xi-a được xác nhận là dùng hộ chiếu lấy cắp đã làm dấy lên nhiều câu hỏi về sự gian lận có nguy cơ gây ra một thảm họa hàng không hiếm thấy nhất trong lịch sử loài người. Trên thực tế, khi đi lại bằng đường hàng không, hành khách thường bị kiểm tra nghiêm ngặt về an ninh trên cơ thể và hành lý mà hiếm khi bị "soi" về hộ chiếu.
 |
| Một nghệ sĩ Ấn Độ tạc bức tượng cát để cầu nguyện cho các hàng khách trên chuyến bay mất tích. Ảnh: AFP |
Từ lâu, Interpol đã loan báo rằng, việc ngày càng nhiều người đi du lịch quốc tế đã tạo ra một thị trường mới về đánh cắp thông tin cá nhân và hộ chiếu giả đã được dùng làm mồi nhử cho nhiều đối tượng: Nhập cư trái phép, khủng bố, buôn bán ma túy, tóm lại là bất kỳ đối tượng nào muốn di chuyển mà không để lại dấu vết.
Tuy nhiên, số liệu thống kê cho thấy, trong năm 2013, hơn 1 tỷ lượt hành khách đã lên máy bay mà không bị đối chiếu hộ chiếu với các thông tin của Interpol về 40 triệu hộ chiếu bị đánh cắp và thất lạc. Ngày 9-3, ông Rô-nan Nóp-bơn, Tổng Thư ký Interpol, trong một tuyên bố nhấn mạnh, từ lâu cơ quan này đã đặt câu hỏi tại sao các nước cứ "đợi thảm kịch xảy ra thì mới áp dụng các biện pháp an ninh tại khu vực biên giới và cửa khẩu xuất nhập cảnh". Các quan chức Interpol cũng dẫn một số trường hợp mới đây đã sử dụng hộ chiếu đánh cắp để phục vụ cho mục đích riêng của mình. Đó là một phần tử phạm tội ác chiến tranh cố gắng tới dự một hội nghị ở Công-gô nhưng đã bị bắt; tên sát thủ từng giết Thủ tướng Xéc-bi-a đã vượt qua 27 biên giới bằng một hộ chiếu bị mất trước khi bị tóm gọn; Xa-man-tha Liu-uết, vợ cũ của một trong những kẻ đánh bom liều chết trong vụ tấn công hệ thống hàng không ở Luân Đôn (Anh) năm 2005, đã trốn thoát bằng hộ chiếu Nam Mỹ nhưng sau đó phải tra tay vào còng.
Một quan chức của Interpol cho rằng, không có lời giải thích chung cho việc tại sao một số nước không sử dụng các cơ sở dữ liệu của Interpol một cách có hệ thống. Trong thập kỷ qua, Interpol đã lưu trữ và chia sẻ thông tin về các hộ chiếu bị mất cắp hay thất lạc theo các cách mà ít cơ quan quốc tế có thể làm: Họ có 190 quốc gia thành viên. Trong một bài phát biểu tại Pa-ri (Pháp) tháng 10 năm ngoái, ông Nóp-bơn cho biết, một số nước thành viên viện lý do thiếu nhân lực, lo ngại cá nhân hoặc thù địch chính trị với các nước khác để bao biện cho sự thất bại trong việc đối chiếu hộ chiếu với các dữ liệu toàn cầu. Một tháng sau, ông lại cảnh báo 4/10 hành khách quốc tế chưa được đối chiếu dữ liệu để kiểm tra. Một số nước đã nhận thức được nguy cơ của việc lợi dụng hộ chiếu mất cắp hoặc thất lạc, điển hình là Mỹ. Năm 2006, nhà chức trách Mỹ kiểm tra dữ liệu khoảng 2.000 lần, nhưng ba năm sau đã tăng lên 78 triệu lần.
Được sự hỗ trợ của Cảnh sát quốc tế, song nhà chức trách Thái Lan cho biết, những kẻ làm hộ chiếu giả đang sử dụng những công nghệ hết sức tinh vi, như tìm người có dung mạo tương tự, thay ảnh hộ chiếu và có thể qua mặt nhà chức trách. Năm ngoái, Cảnh sát Thái Lan đã bắt giữ một công dân với 5.000 hộ chiếu giả.
Chưa biết những hộ chiếu giả được sử dụng có liên quan gì tới việc chiếc máy bay Boeing 777 của hãng hàng không Ma-lai-xi-a, bay từ Cua-la Lăm-pơ đến Bắc Kinh với 239 người trên khoang, bị mất tích từ hôm 8-3, song Interpol kêu gọi các quốc gia hãy "rút kinh nghiệm ngay" từ thảm kịch trên.
