Báo chí có vai trò đặc biệt quan trọng trong định hướng dư luận, tác động làm thay đổi nhận thức và hành vi con người. Vì thế, báo chí thường được gọi là "quyền lực thứ tư", ngang với các hệ thống lập pháp, hành pháp, tư pháp của một quốc gia. Khi bàn về vai trò của báo chí, các chiến lược gia, học giả tư sản phương Tây thời kỳ chiến tranh Lạnh đã tổng kết: "Đài phát thanh có tác dụng còn hơn cả việc bố trí các giàn tên lửa chĩa vào các nước xã hội chủ nghĩa".

Đó cũng là phương châm hành động của các thế lực thù địch trong chiến lược toàn cầu chống các nước xã hội chủ nghĩa và lực lượng yêu chuộng hòa bình trên thế giới hiện nay. Ở Việt Nam, báo chí là cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhà nước, có vai trò hết sức quan trọng trong đời sống kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội của đất nước. Vai trò của báo chí, nếu được sử dụng đúng sẽ là lực lượng tiên phong tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thành tựu của công cuộc đổi mới và là nơi thể hiện lập trường, nguyện vọng chính đáng của người dân; qua đó, làm cầu nối giữa "ý Đảng" với "lòng dân", tạo sự đồng thuận xã hội, thúc đẩy đất nước phát triển.

Sẽ là ngược lại, nếu người làm báo xa rời chức năng, nhiệm vụ, thực hiện không đúng tôn chỉ, mục đích, để kẻ địch lợi dụng, thì báo chí có thể trở thành công cụ tiếp tay cho những hành động chống phá của chúng, gây mất ổn định chính trị - xã hội, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân, làm giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ.

Từ lâu, các thế lực thù địch đã triệt để khai thác và sử dụng các phương tiện truyền thông làm công cụ tiến hành hoạt động thu thập tin tức tình báo, tuyên truyền, cổ súy cho mưu đồ chống phá cách mạng nước ta. Thông qua đó, chúng đưa các thông tin sai lệch, không đúng bản chất sự vật, hiện tượng, làm cho người dân có cái nhìn thiên lệch về những gì đang diễn ra trong đời sống xã hội, dẫn đến hoài nghi, mơ hồ, thiếu niềm tin vào sự nghiệp đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Qua đó, các thế lực thù địch dễ bề phá hoại về tư tưởng, đầu độc về tinh thần, làm lu mờ các giá trị đạo đức, văn hóa truyền thống, truyền bá lối sống kiểu phương Tây theo kịch bản "Diễn biến hòa bình" do chúng dựng nên. Nếu như trước đây, đài phát thanh, báo viết "độc chiếm" trong lĩnh vực truyền thông, thì ngày nay, sự phát triển của internet, sự bùng nổ của các loại hình báo chí điện tử, mạng xã hội và các thiết bị viễn thông đa năng, thông tin đa chiều, có thể được truyền tải tới người đọc mọi lúc, mọi nơi, có sức hút to lớn đối với mọi tầng lớp xã hội, đặc biệt là giới trẻ.

Lợi dụng điều đó, các thế lực thù địch đã sử dụng truyền thông như là phương tiện hữu hiệu để tuyên truyền, xuyên tạc đường lối, quan điểm, cương lĩnh, nền tảng tư tưởng của Đảng, nhất là vấn đề "dân chủ", "nhân quyền", "dân tộc", "tôn giáo". Chúng công khai thông tin một chiều về các vấn đề tiêu cực, tệ nạn xã hội, tham nhũng, lãng phí… lấy hiện tượng quy thành bản chất, rồi thổi phồng thành những "sai lầm cố hữu" nhằm gây tác động xấu đến tư tưởng, tâm lý người dân, kích động dư luận xã hội, đả kích, quy chụp Đảng, Nhà nước yếu kém trong lãnh đạo, quản lý xã hội, tạo cớ đòi Đảng phải nhường quyền lãnh đạo cho các lực lượng khác. 

Nguy hiểm hơn, nhân các sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, nhất là khi chúng ta tiến hành đại hội Đảng các cấp và Đại hội XII của Đảng, các thế lực thù địch càng ráo riết lợi dụng phương tiện truyền thông, báo chí ở nước ngoài, các trang mạng xã hội, để tuyên truyền xuyên tạc, làm giảm uy tín cá nhân các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội thông qua cái gọi là "tài liệu nhạy cảm". Chúng nhào nặn, khai thác, cắt xén những thông tin sai sự thật, khó kiểm chứng, thật giả lẫn lộn, dễ gây hoài nghi, tò mò trong dư luận. Không những thế, chúng còn tuyên truyền, lôi kéo, kích động các đối tượng chống đối, bất mãn dưới danh nghĩa các "nhà dân chủ" để tập hợp lực lượng, hòng dựng "ngọn cờ", lập các tổ chức chống đối thông qua các trang mạng, blog cá nhân, lợi dụng phản biện xã hội để chống Đảng, chế độ, phủ nhận thành quả của sự nghiệp đổi mới đất nước.

Đặc biệt, một số đối tượng, trong đó có cả những người đã từng hoạt động trong cơ quan báo chí lợi dụng danh nghĩa nhà báo, tự do dân chủ, tự do ngôn luận, tự do báo chí... để đăng tải nhiều bài viết có nội dung xuyên tạc, phủ nhận sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, cũng như đưa thông tin sai lệch hoạt động của bộ máy quản lý, điều hành của chính quyền. Thậm chí chúng còn uốn cong ngòi bút, chuyển sang viết những bài báo cổ súy cho những hành vi vi phạm pháp luật của một số đối tượng, đi ngược lại ý chí và nguyện vọng của nhân dân.

Nhằm triệt để lợi dụng báo chí phục vụ cho mưu đồ đen tối, các thế lực thù địch tích cực tấn công vào một số cơ quan báo chí, xuất bản và một số nhà báo, nhất là những nhà báo trẻ có tư tưởng tự do, phóng túng, hòng mua chuộc, "chuyển hóa tư tưởng", hứa hẹn tài trợ, hậu thuẫn vật chất..., lôi kéo họ làm báo theo kiểu "tự do" phương Tây, xúi giục viết và đăng tải những bài báo với nội dung có lợi cho chúng, đi chệch tôn chỉ, mục đích, định hướng chính trị. Chúng ra sức thúc đẩy thành lập báo tư nhân, nhà xuất bản tư nhân, các hội, câu lạc bộ… làm cơ quan ngôn luận cho "lực lượng dân chủ"; triệt để lợi dụng công nghệ thông tin, internet, mạng xã hội… để "công bố" rộng rãi các tài liệu, văn hóa phẩm có nội dung xấu, phản động.

Ngoài ra, chúng còn dùng báo chí để truyền bá quan điểm sai trái, thù địch và khuyến khích nhiều người lên mạng để "trao đổi", "thu nhận" thông tin; dùng báo mạng làm "nóng" các vấn đề của đất nước; đổi trắng thay đen, tạo bức xúc, nghi ngờ, bất bình trong công chúng, kích động gây rối, bạo loạn lật đổ.

Mắc vào cái bẫy "Diễn biến hòa bình", thời gian qua, một số cá biệt lãnh đạo cơ quan báo chí, phóng viên đã bộc lộ tư tưởng báo chí sai trái, quá nhấn mạnh vai trò "phản biện", lạm dụng "quyền lực xã hội" để đưa các bài viết công kích chế độ mà quên đi bổn phận, trách nhiệm công dân và lương tâm người làm báo. Cần khẳng định rằng, việc một vài người tự thành lập các hội, nhóm liên quan đến hoạt động báo chí thời gian qua, cũng như điều hành các trang mạng, blog có tính chất như một tờ báo điện tử, đi ngược lại dòng chảy của báo chí nước nhà, là vi phạm pháp luật Việt Nam, trái với lợi ích quốc gia, dân tộc.

Không một tổ chức xã hội nghề nghiệp nào được công nhận là hợp pháp nếu không thực hiện đầy đủ các quy định của pháp luật, được các cơ quan chức năng thẩm định theo luật hiện hành và cấp giấy phép hoạt động. Tự do báo chí không có nghĩa là bất chấp mọi luật lệ, làm theo ý muốn chủ quan, đi ngược lại sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, nguyện vọng chính đáng của người dân. Tự do báo chí phải trên cơ sở tôn chỉ, mục đích của báo chí, Hiến pháp, pháp luật và các quy định hiện hành.

Tất cả các cơ quan thông tin truyền thông ở nước ta, từ Trung ương đến cơ sở, luôn được tôn trọng, bảo đảm quyền tự do báo chí theo đúng quy định của pháp luật, chứ không như những thông tin bịa đặt cho rằng, ở Việt Nam "không có tự do ngôn luận, tự do báo chí" như các thế lực thù địch thường rêu rao. 

Trước những âm mưu, thủ đoạn hết sức thâm độc lợi dụng truyền thông để chống phá cách mạng nước ta, hệ thống báo chí Việt Nam đã phát huy tốt vai trò tiên phong trên lĩnh vực thông tin, tuyên truyền đối nội, đối ngoại; luôn giữ vững định hướng chính trị, kịp thời đấu tranh với những thông tin sai trái, xuyên tạc, phủ nhận truyền thống, bản sắc văn hóa dân tộc, vai trò lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, điều hành của chính quyền các cấp cùng những thành tựu to lớn trong sự nghiệp đổi mới đất nước mấy chục năm qua.

Nhiều tờ báo, tạp chí mở thêm các chuyên trang, chuyên mục đấu tranh chống "Diễn biến hòa bình", làm rõ bản chất, vạch trần âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch, nhất là trên lĩnh vực báo chí, truyền thông. Nhiều bài viết đăng tải trên các báo, tạp chí của các chuyên gia, nhà phê bình dưới dạng chuyên sâu, chuyên đề, được nghiên cứu một cách bài bản, khoa học, tiếp cận đầy đủ, toàn diện, sâu sắc vấn đề, kết hợp với những bài viết ngắn, cập nhật tính thời sự, mang hơi thở thực tiễn, tạo nên bức tranh tổng thể phản ánh trung thực mọi mặt của đời sống xã hội. Đó chính là vũ khí sắc bén đấu tranh phản bác lại những quan điểm sai trái, thù địch, lợi dụng tự do báo chí, tự do ngôn luận để chống phá Đảng, chế độ, làm mất ổn định chính trị, gây khó khăn cho việc kiến tạo môi trường hòa bình đối với sự nghiệp phát triển đất nước.

Thông qua công tác tuyên truyền của báo chí, giúp cho cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân hiểu rõ hơn âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch, không bị kích động, xúi giục, lôi kéo vào những mưu đồ đen tối của chúng; củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của dân tộc ta, tạo sự đồng thuận xã hội, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Đại tá, TS Đỗ Hồng Lâm - Phó Tổng biên tập Tạp chí Quốc phòng toàn dân