Lực lượng Hải quan Quảng Ninh thu giữ pháo nổ nhập lậu.

Nóng từ biên giới đến nội địa

Thời gian gần đây, tuy các lực lượng chức năng trên cả nước đã triển khai nhiều biện pháp phòng chống các hành vi buôn bán, tàng trữ, vận chuyển và đốt các loại pháo trái phép, song tình trạng vận chuyển, tiêu thụ pháo nổ ở khu vực biên giới và nhiều thành phố vẫn liên tục gia tăng với số lượng lớn.

Chỉ trong hơn một tháng qua, lực lượng chức năng các tỉnh Quảng Ninh, Lạng Sơn, Lào Cai, Cao Bằng, Thanh Hóa, Quảng Bình, Quảng Trị... đã liên tiếp bắt giữ nhiều vụ vận chuyển pháo lậu trái phép từ biên giới vào nội địa với lượng tang vật rất lớn.

Có thể nêu ra vài vụ điển hình: Vào hồi 22 giờ, ngày 3-2, tổ công tác phối hợp gồm: Đội Kiểm soát chống buôn lậu khu vực miền Bắc (Cục Điều tra chống buôn lậu, Tổng cục Hải quan) và Đội Kiểm soát Hải quan (Cục Hải quan tỉnh Cao Bằng) đang tuần tra tại địa bàn thì phát hiện một số đối tượng vận chuyển pháo từ Trung Quốc về tập kết tại bãi Hưng Long, xóm Hưng Long, thị trấn Tà Lùng (huyện Phục Hòa). Thấy "động", các đối tượng trên đã vứt lại các bao tải dứa và lên xuồng chạy trốn sang phía Trung Quốc. Qua kiểm tra, số tang vật pháo lậu trên có trọng lượng 102kg.

Cũng trong ngày 3-2, tại thôn Hồng Phong, xã Thịnh Lộc, huyện Lộc Hà, Hà Tĩnh, lực lượng chức năng đã mật phục bắt giữ hai đối tượng: Phan Viết Hồng (30 tuổi) và Phan Viết Lĩnh (26 tuổi), đều trú tại thôn 5, Cổ Đạm, Nghi Xuân, Hà Tĩnh, sử dụng xe gắn máy chở 3 hộp pháo có trọng lượng 60kg. Trước đó, ngày 25-1, tại mốc 646, thuộc xóm Nà Sác, xã Sóc Hà, Đồn BPCK Sóc Giang, BĐBP Cao Bằng cũng đã phát hiện và bắt giữ 2 đối tượng: Vũ Đình Quý, SN 1988, trú tại Héc Chang, xã Đại Tiến; Chu Văn Năm, SN 1982, trú tại xóm Nà Quí, xã Nam Tuấn, huyện Hòa An, Cao Bằng, thu giữ gần 50kg pháo lậu. Đặc biệt, chỉ trong vòng chưa đầy một tháng qua, Bộ Chỉ huy BĐBP Quảng Bình đã phá thành công 5 chuyên án, bắt 10 đối tượng, thu giữ gần 830kg pháo các loại...

Qua các vụ việc nêu trên cho thấy, các đối tượng buôn bán pháo nổ lậu thường lợi dụng đường biên giới trải dài, địa hình phức tạp để vận chuyển trái phép qua lối mòn biên giới, sau đó cất giấu ở các khu vực kín đáo hoặc đóng thành gói nhỏ lẻ rồi vận chuyển bằng phương tiện xe máy đưa đến địa điểm tập kết. Điều đáng chú ý là hiện nay, pháo nổ lậu vào Việt Nam chủ yếu ở khu vực biên giới phía Bắc, cách thức vận chuyển và buôn bán tinh vi, phức tạp hơn những năm trước rất nhiều.

Đối với tuyến đường bộ, chúng dùng chiêu thức chia nhỏ, cất giấu trên các phương tiện, cải trang pháo thành các loại hàng hóa khác để che mắt các lực lượng chức năng. Còn các vụ vận chuyển với số lượng lớn không đi theo đường bộ mà chuyển sang đường sông, đường biển, nếu bị phát hiện, chủ buôn lậu sẵn sàng phi tang phương tiện hoặc "bỏ của chạy lấy người"...

Cần tuyên truyền mạnh, quản lý chặt

Cách đây hơn 20 năm, khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 406/CT-TTg (ngày 8-8-1994) nghiêm cấm sản xuất, buôn bán và đốt pháo, có thể khẳng định đây là một chính sách thành công điển hình, dù nó động chạm đến truyền thống và tập tục đã có từ lâu đời của người Việt. Kết quả của việc thực hiện Chỉ thị 406 đã làm thay đổi lớn trong nhận thức của người dân về việc đốt pháo và ai cũng thừa nhận một điều, cấm đốt pháo là một chủ trương đúng đắn, đem lại nhiều lợi ích.

Mặc dù bị ngăn chặn ráo riết, song do lợi nhuận trong việc buôn lậu pháo rất cao (một bánh pháo nổ mua ở đường biên khi tiêu thụ tại nội địa giá có thể gấp 5 tới 15 lần) nên các đối tượng tội phạm tìm mọi cách để buôn bán, vận chuyển dù biết đó là hành vi vi phạm pháp luật. Mặt khác, vì trong nội địa nhu cầu tiêu thụ pháo lậu vẫn còn, nên các đối tượng vẫn liều lĩnh buôn bán, vận chuyển mặt hàng cấm này.

Hiện nay, công tác tuyên truyền, vận động để ngăn chặn tiếng pháo nổ trong dịp Tết đang được hầu hết các địa phương ráo riết thực hiện. Có nhiều nơi còn gắn trách nhiệm cho chính quyền cơ sở bằng cách sẽ cắt hoặc hạ thi đua các phong trào… nếu để xảy ra có tiếng pháo nổ trên địa bàn. Xét về chủ quan thì đó là những biện pháp chặt chẽ nhằm ngăn chặn việc để tồn tại tình trạng tàng trữ, vận chuyển, sử dụng trái phép các loại pháo.

Tuy nhiên, chỉ đổ trách nhiệm cho các cấp chính quyền cơ sở thì chưa đủ, điều cần thiết là nếu phát hiện đối tượng vận chuyển, tàng trữ, sử dụng và buôn bán trái phép pháo nổ các loại, các cơ quan chức năng cần truy tìm nguồn gốc của tang vật để quy trách nhiệm đối với tất cả các lực lượng có liên quan. Hơn thế, cùng với những biện pháp quyết liệt phòng chống pháo lậu, để ngăn chặn triệt để tình trạng buôn lậu pháo, hơn hết cần tuyên truyền nâng cao ý thức của mỗi người dân.

Chính vì vậy, UBND các tỉnh, thành phố, các cấp chính quyền, nhất là cấp xã, phường tăng cường phối hợp với MTTQ và các đoàn thể quần chúng ở địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân; tổ chức ký cam kết thực hiện nghiêm túc các quy định về cấm sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ và sử dụng pháo trái phép.

Tuy nhiên, như thế vẫn là chưa đủ, bởi nếu chỉ đẩy mạnh tuyên truyền mà thiếu kiểm tra, giám sát thì dễ sa vào hình thức, tốn kém, hiệu quả không cao. Việc kiểm tra, giám sát phải có sự tham gia của nhiều lực lượng, bao gồm các cơ quan chức năng, các đoàn thể và đặc biệt là lực lượng quần chúng. Công tác này phải được thực hiện đồng bộ, kịp thời, có thể giải quyết ngay những vấn đề liên quan đến pháo nổ trên địa bàn, đặc biệt là không để xảy ra tình trạng đốt pháo nổ công khai...