Bộ ba cắm cờ lên nóc nhà của Bộ Tổng tham mưu ngụy vào ngày 30-4-1975 (từ trái qua phải): Ông Đỗ Xuân Hương, Nguyễn Duy Đông, Trịnh Bá Uẩn.

Người của thời khắc lịch sử

Sau nhiều năm, tôi mới có dịp trở lại Phú Quốc, hòn đảo ngọc nổi tiếng nằm ở phía Tây Nam của Tổ quốc. Chúng tôi đã tới thăm gia đình cựu chiến binh Đỗ Xuân Hương, ở xã Gành Dầu, một nhân chứng lịch sử trong cuộc Tổng tiến công mùa Xuân 1975, đưa giang sơn trở về một mối. Trong ký ức của ông, đáng nhớ nhất là sự kiện ông cùng đồng đội xung phong cắm cờ lên nóc nhà Bộ Tổng tham mưu ngụy vào ngày 30-4-1975.

Nhìn cảnh bi đát, cuộc sống khốn khó của gia đình người cựu chiến binh này khiến nhiều người phải chạnh lòng. Ông Ngô Tất Tam, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Gành Dầu cho biết: "Gia đình tôi ở gần nhà ông Hương nên tôi hiểu rất rõ hoàn cảnh của ông ấy. Năm 2003, đứa con đầu lòng của ông Hương bị nhiễm chất độc da cam, sau thời gian chữa trị tốn kém đã từ bỏ gia đình mà đi. Hai cháu sau cũng vậy, các cháu đang được hưởng chế độ trợ cấp của Nhà nước dành cho những người bị nhiễm chất độc da cam. Bản thân ông Hương vẫn còn nhiều vết thương trên cơ thể. Mỗi khi trái gió trở trời, vết thương cũ tái phát, ông lại đập phá đồ đạc trong nhà, thậm chí bỏ nhà trốn vào rừng sâu cả tháng trời mới về".

Tiếp chúng tôi tại nhà riêng, với vẻ mặt buồn rầu, ông Hương trầm ngâm kể: "Năm 1972, do yêu cầu của chiến trường, tôi xung phong lên đường nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện chiến sĩ mới, tôi được điều về đơn vị D2, E48, F320B, Quân đoàn 1 (nay là Sư đoàn 390, Quân đoàn 1), chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị. Khi chiến dịch Hồ Chí Minh bắt đầu, đơn vị quyết định thành lập Tổ trinh sát 3 người gồm tôi, anh Trịnh Bá Uẩn và do anh Nguyễn Duy Đông làm Tổ trưởng, có nhiệm vụ nắm tình hình, dẫn đường cho các đại đội bộ binh thọc sâu vào các cụm cứ điểm của địch. Sau đó, Tổ trinh sát được tăng cường về Đại đội 5, Tiểu đoàn 2 và được giao nhiệm vụ mới, thọc sâu đánh chiếm, cắm cờ lên nóc nhà Bộ Tổng tham mưu ngụy”.

"Ngày 29-4-1975, Đại đội 6 và Đại đội 8, Tiểu đoàn 2 phối hợp với đơn vị chúng tôi tấn công chốt Tân Uyên. Sáng 30-4-1975, tổ chúng tôi ngồi trên xe tăng dẫn bộ binh đánh vào các chốt ở cầu Bình Triệu, cửa ngõ dẫn vào các trung tâm đầu não ngụy. Lúc này, tôi và đồng chí Uẩn tiếp tục được giao nhiệm vụ, bằng mọi cách tìm đường dẫn bộ đội ta đánh vào trụ sở của ngụy quân, nhưng rất khó khăn, bởi lúc này hỏa lực của địch vẫn còn chống trả quyết liệt. Sau khi tiêu diệt được nhiều cứ điểm, phá hủy nhiều xe tăng, xe bọc thép của địch, bắt sống được một số tên địch, chúng tôi bắt chúng dẫn đường tới trụ sở Bộ Tổng tham mưu ngụy" - Ông Hương kể lại.

Ông Hương cho biết: "Sau khi Tổ trinh sát tiếp cận được trụ sở của Bộ Tổng tham mưu ngụy ở cổng số 2, nhưng phía bên trong, địch vẫn cố thủ, điên cuồng dùng hỏa lực chống trả. Lúc này, đồng chí Đông dùng lựu đạn tấn công vào hai lô cốt của địch, tôi dùng súng AK tiêu diệt được một số tên, nhờ vậy, xe tăng của ta tiến thẳng vào trung tâm chỉ huy của quân ngụy một cách dễ dàng. Đám tàn quân ở đây vẫn tiếp tục co cụm, dùng hỏa lực chống trả, buộc chúng tôi phải nổ súng, tiêu diệt thêm nhiều tên, số còn lại đầu hàng, dẫn chúng tôi lên nóc nhà Bộ Tổng tham mưu ngụy".

Ông Hương tiếp tục câu chuyện: "Do cầu thang dẫn lên nóc nhà của Bộ Tổng tham mưu ngụy vừa hẹp và gấp khúc nên gây khó khăn cho việc di chuyển. Thực hiện mệnh lệnh của đồng chí Tổ trưởng, tôi vượt lên trước tìm cách mang cờ lên phía trên nóc nhà. Cùng lúc có thêm hai đồng chí hỗ trợ cho chúng tôi là đồng chí Lưu và đồng chí Tiến. Khi đồng chí tổ trưởng treo cờ, tôi và các đồng chí còn lại quan sát tình hình bảo vệ cho đồng chí ấy. Lá cờ Giải phóng tung bay trên nóc Bộ Tổng tham mưu ngụy vào thời điểm 11 giờ 30 phút. Qua tiếp cận nơi làm việc, chúng tôi thu giữ được nhiều trang thiết bị, hiện vật quan trọng của địch, nay vẫn còn lưu giữ tại phòng truyền thống của đơn vị".

Giấy đề nghị xin cấp huân, huy chương của chỉ huy Trung đoàn 48, Sư đoàn 390.

Thấm thoắt đã gần 40 năm, người tham gia cắm cờ lên nóc nhà Bộ Tổng tham mưu ngụy ngày ấy, đến nay vẫn chưa được xét, phong tặng danh hiệu gì. Trong bản xác nhận thành tích chiến đấu của đồng đội, ông Thiều Quang Nông, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B (nay là Sư đoàn 390, Quân đoàn 1) nêu rõ: "Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975, Tiểu đoàn 2 được giao nhiệm vụ cùng Quân đoàn thọc sâu, đánh chiếm và cắm cờ lên nóc nhà Bộ Tổng tham mưu ngụy. Tiểu đoàn tăng cường cho C5 Tổ trinh sát trong đó có 3 đồng chí: Nguyễn Duy Đông, Đỗ Xuân Hương và Trịnh Bá Uẩn có nhiệm vụ cùng với C5 đánh và cắm cờ lên nóc nhà Bộ Tổng tham mưu địch. Tổ đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Trong đó, riêng cá nhân đồng chí Hương rất dũng cảm, vượt qua vật cản chiến đấu, cùng tổ cắm cờ trên nóc nhà Bộ Tổng tham mưu ngụy vào lúc 11 giờ 30 phút, ngày 30-4-1975".

Sau ngày thống nhất đất nước, các đồng đội tham gia chiến đấu với ông đều được tặng thưởng Huân chương và hưởng các chế độ của Nhà nước. Thế nhưng, cho đến nay, người cắm cờ trên nóc nhà Bộ Tổng tham mưu ngụy ngày 30-4-1975 đã bị chìm trong sự quên lãng.

Theo chúng tôi được biết, ngày 15-7-2010, lãnh đạo Sư đoàn 390, Quân đoàn 1 đã gửi công văn và hồ sơ đề nghị tặng huân, huy chương cho ông Đỗ Xuân Hương tới Phòng Lao động, Thương binh và Xã hội huyện Thái Thụy (tỉnh Thái Bình). Song từ đó đến nay vẫn "bặt vô âm tín".

Trao đổi với chúng tôi, ông Trịnh Bá Uẩn nói: "Sau ngày giải phóng đất nước, tôi tiếp tục ở lại quân ngũ, còn anh Đông và anh Hương chuyển sang lĩnh vực công tác khác. Năm 2010, tôi là người ký xác nhận cho anh Hương và anh Đông đã từng cắm cờ trên nóc nhà Bộ Tổng tham mưu ngụy ngày 30-4-1975, nhưng trải qua nhiều năm rồi mà vẫn chưa nhận được hồi âm".

"Tôi biết thông tin về đồng chí Hương cắm cờ lên nóc nhà Bộ Tổng tham mưu ngụy là có thật. Đã có nhiều phóng viên đến hỏi tôi về trường hợp của đồng chí Hương. Tôi cũng có kiến nghị tới Huyện ủy Phú Quốc về trường hợp này, nhưng huyện trả lời là không thuộc thẩm quyền. Chúng tôi rất mong các cấp có thẩm quyền nhanh chóng giải quyết chính sách cho đồng chí Hương" - Ông Ngô Tất Tam cho biết thêm.