Bài 1: Chiêu lừa “việc nhàn, lương cao”

Sau hơn một tháng làm việc cực nhọc trên biển, S.H.H (dân tộc Khmer, trú tại thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng) vẫn chưa hết nỗi sợ hãi, kinh hoàng khi bị bóc lột sức lao động thậm tệ trên con tàu BV 9863TS đến mức phải ôm phao nhảy xuống biển bỏ trốn. Trở về từ “địa ngục trên biển”, cậu bé vị thành niên này (H mới 16 tuổi) cho biết, chỉ đến khi nhìn thấy những người lính Biên phòng, em mới dám tin mình đã thực sự thoát hiểm…

Lợi dụng sự nhẹ dạ cả tin

Không chịu nổi những cực nhọc sau hơn một tháng bị ép đi lao động trên con tàu BV 9863TS (do ông Đỗ Trừ, trú tại TP Vũng Tàu, làm chủ tàu; ông Nguyễn Thanh Long, trú tại Bạc Liêu, làm thuyền trưởng), 3 lao động N.Đ.A.H, S.H.H và N.V.G đã chờ được dịp tàu vào bờ để chạy trốn và đến Đồn BP Bến Đá, BĐBP Bà Rịa - Vũng Tàu kêu cứu.

Tại đồn BP, các nạn nhân cho biết, sau khi được xe ôm chở từ TP Hồ Chí Minh xuống Vũng Tàu, họ bị giam giữ và phải ký giấy vay nợ từ 3 đến 3,5 triệu đồng để trả tiền môi giới việc làm cùng nhiều khoản nợ khác. Nếu không nghe lời hoặc không chịu đi tàu, các lao động sẽ bị bắt giam và đánh đập. Nhìn thân hình gầy gò, xanh xao như tàu lá, gương mặt xạm đen vì nắng gió do phải lao động khổ cực trên biển dài ngày, chúng tôi không khỏi xót xa khi nghĩ đến cuộc mưu sinh đầy nỗi trần ai của những người thiếu hiểu biết, bị kẻ xấu lừa đảo, bóc lột sức lao động thậm tệ.

 Theo lời kể của S.H.H, ngày 12-3-2017, khi vừa đặt chân đến một bến xe ở TP Hồ Chí Minh thì có một người hành nghề xe ôm tiến lại làm quen. Sau phút lân la trò chuyện, đối tượng này nói nhỏ: “Có thích đi làm việc không? Xuống TP Vũng Tàu làm ở công ty hải sản, công việc vừa nhàn, mà lương lại trên 20 triệu/tháng...”. Mới nghe như vậy, H mừng lắm, nhưng cũng thấy lạ vì tiền lương ngoài sức tưởng tượng đối với một đứa trẻ mới ở quê ra. Thấy “con mồi” có vẻ ngơ ngác, người đàn ông này “bồi” tiếp: “Không phải lo đâu chú em. Xuống đó đi làm rồi nhận lương, chứ mình có phải bỏ tiền ra đâu mà sợ. Công việc nhàn lắm, lên xe anh chở xuống…”. Nghe vậy, H đồng ý và ngay lập tức, đối tượng kéo em lên xe, hướng thẳng xuống TP Vũng Tàu.

Sau một hồi chạy vòng vo trong các con hẻm nhỏ và liên tục móc điện thoại ra gọi cho ai đó, cuối cùng, người xe ôm chở H vào một nơi, tại đây, có một đối tượng khác tên là Tèo đang đợi sẵn và “hào phóng” rút hầu bao ra trả công cho người chạy xe ôm 3,5 triệu đồng nhưng lại bắt H ký vào giấy vay nợ. Chưa kịp hiểu ra điều gì, tên Tèo nhanh tay thu điện thoại và đưa H đến một ngôi nhà ở chung với khoảng gần 10 người khác. Ở tại đây được 2 ngày thì đối tượng Tèo đưa H xuống một chiếc tàu đánh cá để bắt đầu chuyến hành trình đầy trần ai giữa muôn trùng sóng biển.

Vỡ mộng ngoài khơi xa

Do từ nhỏ chỉ biết ruộng vườn nên khi ra ngoài khơi xa, S.H.H bị say sóng, ói ra mật xanh, mật vàng, không thể làm được bất cứ việc gì, chẳng những thế, cậu bé vị thành niên này liên tục bị thuyền trưởng và các thuyền viên trên tàu quát mắng và đánh đập vì tội không chịu làm. Chịu hết nổi, cậu bé S.H.H lấy hết “dũng khí”, xin thuyền trưởng cho vào bờ để tìm việc khác phù hợp với sức mình hơn.

Đáp lại, thuyền trưởng lôi trong túi ra một tờ giấy vay nợ rồi dằn giọng: “Mày mượn của thằng Tèo 10 triệu đồng mà không chịu làm thì lấy gì trả cho nó? Cố gắng làm đi để kiếm tiền trả hết số nợ cho nó. Tao chỉ giúp mày công việc mà thôi. Không có tiền trả nợ thì mày chỉ có đường chết…”. Vậy là, yêu cầu không được đáp đền, những ngày sau đó là quãng thời gian lao động cực nhọc, liên tục bị uy hiếp tinh thần, nhưng giữa biển khơi mênh mông, một đứa trẻ vị thành niên như H cũng chỉ biết cắn răng chịu đựng.

Cùng chung số phận như S.H.H là câu chuyện bi đát của N.Đ.A.H, trú tại huyện Bù Đốp, tỉnh Bình Phước. Với dáng người tiều tụy sau chuyến “trở về từ cõi chết”, cậu bé 16 tuổi A.H chậm rãi kể: “Vì cuộc mưu sinh nên em phải bỏ học sớm lên TP Hồ Chí Minh tìm công ăn việc làm phụ giúp gia đình. Đang loay hoay ở bến xe Miền Đông thì em tình cờ gặp người chạy xe ôm bám theo hỏi chuyện”. Khi biết “con mồi” đang rất cần việc làm, đối tượng này thủ thỉ: “Lên xe anh chở xuống TP Vũng Tàu. Ở đó có công ty hải sản tuyển lao động lương rất cao mà việc lại khá nhàn nhã”.

Nghe nói vậy, A.H vui như mở cờ trong bụng. Tới TP Vũng Tàu, vẫn với chiêu trò bắt ký vào giấy vay nợ 3,5 triệu đồng, đối tượng tên là Tèo đã đẩy A.H lên chiếc tàu cá làm chung với S.H.H cùng một số lao động khác. Điều đáng nói là tất cả đều bị thuyền trưởng và các thuyền viên trên tàu ngược đãi, đánh đập, ép lao động quá sức dẫn đến suy kiệt cơ thể và nhận một khoản “nợ khống” hàng chục triệu đồng treo lơ lửng trên đầu. Chính “khoản nợ” từ trên trời rơi xuống này là sợi dây thừng trói buộc các nạn nhân. Họ không dám liều lĩnh nhảy tàu bỏ trốn vào bờ vì sợ đuối nước, hoặc bị đám giang hồ “xử lý”.

Rõ ràng, xét từ khâu “tuyển dụng” cho đến việc “sử dụng” lao động nêu trên thì đây có thể xem là đường dây tội phạm lừa đảo, bắt giữ người và sử dụng lao động trái pháp luật. Ở đây, bọn tội phạm lợi dụng trình độ nhận thức thấp kém của nạn nhân để đưa họ vào cái bẫy, với chiêu trò “việc nhàn, lương cao”, chúng đánh vào nhu cầu thiếu công ăn việc làm của các nạn nhân để rồi đẩy họ vào ngõ cụt không lối thoát, khiến cho không ít người tuyệt vọng phải đánh đổi cả mạng sống của mình để liều lĩnh nhảy xuống biển tìm đường trốn vào bờ.

Bài 2. Phi thân xuống biển hòng...“thoát nợ”

Lê Đồng - Thái Kim Nga