Ông Đinh Văn Bích trò chuyện cùng tác giả.

Dù đã nghỉ hưu được gần 10 năm, nhưng hình ảnh của người Chủ tịch LĐLĐ tỉnh vẫn luôn khơi gợi cho tôi những kỷ niệm về một con người với bao chuyện dân, chuyện Đảng, chuyện cả cuộc đời theo Đảng làm cách mạng. Ông hiện là Ủy viên Ban Thường vụ Hội Người cao tuổi phường Trường Chinh và đang sinh hoạt tại Chi hội Người cao tuổi Kon Tu 2, một làng nằm ven thành phố  Kon Tum.

Hơn 10 năm giữ cương vị là người lãnh đạo cao nhất của Công đoàn tỉnh, ông Đinh Văn Bích luôn được các đoàn viên và người lao động quý mến bởi phong cách bình dị, sâu sát với cơ sở và gần gũi với anh em. Có được phong cách ấy là do trong cuộc đời đi làm cách mạng của mình, ông đã đắm mình với cuộc sống sinh động của thực tiễn, thấm đẫm trong mình dòng máu cách mạng của quê hương Ba Tơ, Quảng Ngãi bất khuất, kiên cường.

Ông là người dân tộc H'rê, sinh ra ở xã Ba Khăm, huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi. Thời thơ ấu của ông gắn bó với núi rừng, nương rẫy nhưng cơm vẫn chẳng đủ ăn, muối không có, ốm đau phải lấy lá rừng thay thuốc... Quê hương ông nằm trong vùng địch tạm chiếm, người dân phải sống nơm nớp bởi chiến tranh và đói khổ.

Nghe cán bộ người Kinh ở đồng bằng nói rằng: "Phải đi học, có cái chữ thì sau này, đời mới đỡ khổ" nên cha mẹ ông đã gửi ông xuống xã An Tây, huyện Đức Phổ để học thầy giáo làng Nguyễn Văn Thẩm. Chỉ một thầy, một trò học trong hai năm và gia đình ông trả công thầy bằng lúa gạo. Sau ngày hòa bình lập lại, năm 1954, chủ trương của Đảng mở các lớp bình dân học vụ, ông tiếp tục theo học lớp bổ túc đào tạo giáo viên, sau đó quay về làng mở lớp dạy chữ cho con em trong xã. Ông vận động các gia đình đưa con em đến lớp và cả xã đã có hơn 40 học sinh theo học.

Cha ông là Đinh Văn Hiệp lúc đó làm Bí thư xã Ba Khăm nói với ông rằng: "Con ạ, gia đình mình là gia đình cách mạng, con phải cố gắng thật nhiều để xứng đáng với truyền thống của gia đình". Nghe lời cha dặn, ông lao vào sự nghiệp xóa mù chữ cho dân làng.

Thấy ông xông xáo lại hết lòng với công việc, đồng chí Nguyễn Văn Trung, cán bộ nằm vùng đi xây dựng chính quyền thời bấy giờ hỏi ông: "Cháu có đi làm cách mạng không?". Không hiểu cách mạng là gì, nhưng nghe nói: "Cách mạng là cơm no, áo ấm, là giải phóng cho buôn làng" nên ông đồng ý: "Dạ! Cháu sẽ đi theo cách mạng".

Một thời gian sau, ông được cử ra miền Bắc học văn hóa tại trường học sinh dân tộc miền Nam ở Gia Lâm (Hà Nội), tiếp đó, theo học ngành ngân hàng, rồi làm Trưởng phòng Tín dụng của Ngân hàng Nhà nước tỉnh Thanh Hóa.

Ngày 30-7-1967, giữa lúc cả nước đang dốc sức cho cuộc chiến đấu giải phóng đất nước, ông có mặt trong đoàn quân Nam tiến. Đến tháng 5-1968, ông đã tập kết ở Kon Tum, lúc ấy đóng ở vùng núi Măng Rương, thuộc huyện Đắk Tô ngày nay. Được phân về Ban Tài mậu của Tỉnh ủy Kon Tum nhưng trực tiếp làm công tác dân vận, ông lặn lội khắp các buôn làng vùng Măng Bút, Măng Đen của huyện Kon Plông thực hiện nhiệm vụ "giữ dân, giành dân, diệt ác, phá kìm...". Là người dân tộc H'rê nhưng lại sống với bà con là Xơ Đăng, Sơ Đrá nên ông phải học tiếng của người dân bản địa.

Suốt trong những năm tháng sống với bà con trong rừng sâu, núi cao của những ngày gian khổ nhất ở chiến trường Tây Nguyên, Đinh Văn Bích đã dành trọn tuổi thanh xuân của mình cống hiến cho cách mạng, cho buôn làng Tây Nguyên không chút so đo, tính toán thiệt hơn, sẵn sàng đi ra phía trước, có mặt ở những nơi khó khăn gian khổ nhất trong lòng địch.  

Khi còn đang theo học ở miền Bắc, ông nghe tin cha mình bị địch cắt cổ, treo đầu ở giữa làng nhằm uy hiếp tinh thần của nhân dân. Rồi mẹ cũng bị địch bắn chết ngay sau đó. Mang trong lòng nỗi đau khôn cùng, Đinh Văn Bích luôn nuôi khát vọng trở về quê hương đền đáp công ơn cha mẹ và góp phần giải phóng cho buôn làng. Chính vì động lực cao cả ấy mà bất cứ nhiệm vụ gì tổ chức giao cho ông đều hoàn thành xuất sắc.

Mãi đến năm gần 40 tuổi, ông mới đính hôn với cô giáo Y Hrâng, dân tộc Sơ Đrá, ở xã Đắk Ui, huyện Đắk Hà. Đứa con gái đầu là Đinh Thị Hoa mới 8 tháng tuổi thì mẹ bị  sốt xuất huyết qua đời. Ông phải sống trong cảnh "gà trống nuôi con", có lúc tưởng chừng không vượt qua được. Ông nói: "Lúc ấy, mình định xin nghỉ việc để nuôi con, nhưng được anh em, đồng chí động viên, mình lại thôi".

Thời gian này, ông làm Giám đốc Ngân hàng huyện, Chủ tịch UBND rồi Bí thư Huyện ủy Kon Plông, cuộc sống vẫn đầy gian nan, vất vả. Đinh Thị Hoa dần dần lớn lên trong vòng tay yêu thương của người cha. Ngoài công việc ở cơ quan, hai cha con tích cực tăng gia sản xuất, cấy lúa, trồng sắn, bắp...

Ông bảo: "Đời mình vất vả nhiều lắm". Tôi được biết thêm, khi ông còn làm Phó Giám đốc Sở Lao động, Thương binh và Xã hội tỉnh Gia Lai-Kon Tum, anh em trong cơ quan thương ông, đề nghị cho ông được chế độ này, hoặc ưu đãi thứ khác, nhưng ông đều dành lại cho những anh em cấp dưới còn khó khăn hơn mình.

Hơn 10 năm làm Chủ tịch LĐLĐ tỉnh; Ủy viên Ban Chấp hành Tổng LĐLĐ Việt Nam; Đại biểu HĐND tỉnh; Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, ông Đinh Văn Bích vẫn giữ được một lối sống bình dị, thanh bạch và được bạn bè, đồng chí quý mến, tin yêu. Đi cơ sở nhiều, trực tiếp giải quyết những vướng mắc từ thực tiễn cuộc sống của ngươi lao động là phong cách hằng ngày của ông.

Đời sống, việc làm, thu nhập của đoàn viên công đoàn rồi chế độ, chính sách của người lao động là những vấn đề được ông quan tâm hàng đầu, chăm lo đến nơi đến chốn, giải quyết thỏa mãn nhu cầu chính đáng trong từng việc cụ thể, kể cả những kiến nghị từ cơ sở... Mỗi lần đi đến các cơ quan, xí nghiệp..., ông ân cần thăm hỏi người lao động, lắng nghe ý kiến của họ, rồi đưa ra họp bàn giải quyết kịp thời, dứt điểm.

Chính vì thế, ông luôn được mọi người tin cậy, yêu mến. Trong suy nghĩ của ông, mặc dù đã giải quyết được nhiều vấn đề, nhưng công đoàn vẫn còn nhiều việc chưa làm được, phải nỗ lực cao hơn, nhiều hơn nữa để chăm lo tốt hơn, toàn diện hơn đời sống mọi mặt của người lao động trong toàn tỉnh.

Ông Đinh Văn Bích bảo: "Làm dân vận thì trước hết là phải biết nói tiếng của đồng bào các dân tộc thiểu số thì nói dân mới nghe, mới hiểu, phải hết lòng vì dân thì bà con mới tin, mới theo mình".

Dù nghỉ hưu đã lâu, nhưng nhà của ông lúc nào cũng đông khách, bạn bè, đồng chí, rồi bà con hàng xóm đến chơi. Ngôi nhà cấp 4, tọa lạc ở làng Kon Tu 2 của ông xem ra còn khiêm tốn lắm. Tiện nghi trong nhà cũng không có gì đáng giá.

Ông bảo: "Đất và nhà này là mình dành dụm, tự mua đấy, rui, mè một số đã mục, ngói vỡ, nhưng mình vẫn chưa sửa được...". Cuộc sống của gia đình vẫn luôn chan hòa niềm vui và hạnh phúc. Người vợ sau này của ông, bà Y Gầu, nguyên là Ủy viên thường vụ Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh nay đã nghỉ hưu cũng hết lòng chăm lo cho ông, cho gia đình, con cái học hành chu tất.

Bà bảo: "Bây giờ, mình không còn đói cái bụng như ngày trước nữa. Ăn ở thế này là cũng được rồi, ông nhà tôi cũng đơn giản lắm". Đã gần trưa, đón đứa cháu ngoại từ tay con gái, ông nhìn bà nở nụ cười mãn nguyện.