Một lớp, một thầy và 6 trò

Xã  Pa Tầng, thuộc vùng Lìa, huyện Hướng Hóa, nằm sát biên giới Việt - Lào. Gần 5 giờ chiều mà nắng ở đây vẫn còn gay gắt. Con đường lên bản Hùn Dốc thật đúng như tên gọi của nó. Những con dốc dài dựng đứng tưởng chừng như muốn lộn ngược mỗi khi xe gặp ổ gà, ổ voi. Mùa này rừng Trường Sơn khô khốc. Lâu ngày không có một hạt mưa, hai bên đường cỏ vàng quạch như vừa trải qua một trận cháy rừng. Những đám cà phê ít ỏi của đồng bào Vân Kiều đang quằn quại đơm hoa giữa thời tiết khô hạn.

Bản Hùn Dốc nằm trên đỉnh núi Hùn, cách trung tâm xã chừng 15km, có điểm trường Xa Ry - trường Tiểu học cơ sở Pa Tầng. Khoảng cách không quá xa, nhưng đường sá đi lại khó khăn là một vật cản lớn đối với bà con dân bản nơi này. "Mùa khô này đường còn dễ đi, chứ mùa mưa thì chỉ có gửi xe máy cuốc bộ" - Thầy Nguyễn Hữu Hùng, Phó Hiệu trưởng trường Tiểu học cơ sở Pa Tầng cho biết.

Lớp học của thầy Hồ Văn Hải.

Bản Hùn Dốc có 11 ngôi nhà, 34 nhân khẩu, cuộc sống của bà con chủ yếu dựa vào nương rẫy, tự cung tự cấp, ít giao thương với bên ngoài nên còn nhiều hủ tục lạc hậu. Ở đây, có một lớp học đặc biệt, gồm 6 học sinh và 1 giáo viên phụ trách. Lớp học ở bản Hùn Dốc mới mở được 7 năm. Lý do mở lớp này được thầy Hiệu phó cho biết: "Do không đủ số lượng nên không mở được lớp. Nhưng vì học sinh còn nhỏ, đường đến điểm trường Xa Ry cách bản 5km, đường sá khó đi nên việc mở lớp dạy tại chỗ là hợp lý".

Lớp học nằm giữa bản, thoạt nhìn, như những ngôi nhà dân. Nhà trên là lớp học được ngăn cách với nhà dưới bằng bậu cửa. Dưới đó là bếp nấu ăn và chỗ nghỉ ngơi của thầy Hải. Lớp học lát ván xung quanh, mái lợp bằng tấm prô xi măng, nền đất với lớp bụi dày. Chúng tôi có mặt ở lớp học đặc biệt này vừa lúc học sinh kết thúc buổi học, chuẩn bị ra về.

Để cho kịp bữa cơm tối, tranh thủ lúc học sinh học bài, thầy Hải xuống bếp nhen lửa để nấu nồi cơm. Thấy lãnh đạo nhà trường và khách, thầy Hải lau vội hai bàn tay rồi chìa ra bắt chặt tay chúng tôi. Hình ảnh đó làm cho chúng tôi thật xúc động. Dường như ở chốn thâm sơn cùng cốc này, những vị khách không mời là một đặc ân để thầy hướng về thế giới bên ngoài vậy.

Cho cả lớp nghỉ, thầy kéo ghế, chế trà đãi khách. Qua lời tâm sự, tôi được biết, thầy Hải quê ở Gio Linh, đầu năm 2014, thầy tạm biệt vợ và hai con lên với bản Hùn Dốc xa xôi này. Cũng là người Vân Kiều, nên việc hòa nhập vào đời sống mới ở bản Hùn Dốc cũng rất dễ dàng. "Mới đầu lên đây, mình không quen khí hậu, đau ốm liên miên. Nhiều đêm tỉnh giấc giữa đêm, nghe tiếng côn trùng kêu mà nhớ nhà. Nhưng rồi quen dần. Mình có bản làng đùm bọc và lũ trẻ là nguồn vui lớn" - Thầy Hải cho biết.

Do lợi thế biết tiếng dân tộc Vân Kiều nên thầy Hải không gặp nhiều khó khăn trong việc truyền đạt kiến thức cho 6 học trò của mình. Thầy và trò gần gũi gắn bó nhau như anh em, như cha con, là người một nhà nên các em học tập tiến triển rất nhanh. "Dù số lượng ít, nhưng chúng tôi vẫn dạy nghiêm túc. Các em mạnh dạn hỏi bài, trao đổi chứ không rụt rè như các lớp có đông học trò. Đó là lợi thế của lớp học này" - Thầy Hải tâm sự.

Không sợ thiếu vật chất, chỉ sợ thiếu học trò

Cứ mỗi đầu năm học, anh em giáo viên nhà trường cùng với các chiến sỹ ở Đồn BP Pa Tầng và người dân địa phương lại mua vật liệu gia cố thêm cho lớp học. Mặc dù vậy, đến thời điểm này, những cột chính của ngôi nhà đã bị mối mọt. "Rồi nhà trường sẽ tổ chức lao động cuối tuần để thay thế ngay nếu thấy không ổn" - Thầy Hải khẳng định.

Mỗi tuần một lần, thầy Hải xuống trung tâm xã hoặc ra chợ Tân Long mua thức ăn về dự trữ cho một tuần. Không điện, không tủ lạnh nên phải mua thức ăn khô như cá khô, cá nướng, đồ hộp... Có một điều rất may mắn, người dân nơi này xem thầy như người nhà, nên mỗi lần trời mưa dài ngày, đường lầy lội không xuống núi được, họ lại góp thức ăn mang đến biếu thầy. Sự gắn bó, keo sơn giữa thầy và đồng bào nơi này như một sự trả ơn, theo cách lý giải của già làng Hồ Văn Nghĩa: "Chúng tôi xem thầy Hải như người con của bản làng, còn thầy Hải xem học trò như con của mình. Đã là ruột thịt thì phải đùm bọc nhau".

Một điều may mắn là trong điều kiện khó khăn, cực khổ thế nhưng các học sinh của thầy Hải lại hiếu học và học giỏi. "Mưa hay nắng các em vẫn đến trường đều đặn. Các em xem việc đến trường là niềm vui lớn" - Thầy Hải cho biết.

Một điều trăn trở về lớp học đặc biệt này được thầy giáo Nguyễn Bá Tam, Hiệu trưởng trường Tiểu học cơ sở Pa Tầng chia sẻ: "Đất nước đang còn nghèo nên điều kiện vật chất trang bị các trường miền núi, vùng sâu còn khó khăn. Giáo viên, học sinh đã cùng ngành giáo dục san sẻ, cơ sở vật chất rồi sẽ có bằng nhiều nguồn vốn xã hội hóa. Tuy nhiên, vấn đề còn lại là học trò. Chúng tôi chỉ sợ thiếu học trò".

Chia tay thầy Hồ Văn Hải và những học trò của lớp học đặc biệt, trong buổi chiều vùng biên giới, có gì đó hoang hoải, mơ hồ, xót xa thôi thúc trong lồng ngực tôi. "Khi đã yêu nghề, mến học trò, xem học trò như con thì khó khăn nào cũng sẽ vượt qua" - Xuống dốc, đi một đoạn xa rồi mà chúng tôi như còn nghe lời thầy Hồ Văn Hải văng vẳng.