Lớp học bên sườn núi

Giữa những tán lá rừng xanh ngắt, giữa một dải đất trồng toàn sắn cao sản của người Mông, qua làn sương mờ ảo, chúng tôi nhận ra điểm trường Tổng Kim là một dãy nhà học cấp 4 với 4 phòng học khang trang. Hình ảnh ấy làm cho chúng tôi vơi đi nỗi trăn trở vì trên đường đi, ai ai cũng nghĩ đường dốc cao và xa như thế này, lớp học có lẽ chỉ là những mái nhà tranh dựng tạm. Đứng từ dưới dốc nhìn lên, lớp học tựa như tổ chim cheo leo, chênh vênh bên sườn núi vậy.

Thầy giáo Lý Gìn Phù, người con của bản Mông nơi đây, tốt nghiệp trường Cao đẳng Sư phạm Lào Cai năm 2009, được Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh phân công về "cắm chốt" ở điểm trường này từ đó đến nay. Vừa mừng, vừa lo, thầy Phù tâm sự: "Mừng là vì mình là người bản địa nên sẽ thuận lợi hơn, lo vì điều kiện học hành của các em ở đây còn nhiều khó khăn quá". Qua lời kể của thầy Lý Gìn Phù, điểm trường Tổng Kim là nơi con em đồng bào dân tộc Mông của 3 bản Mông là Lùng Ác, Tổng Kim và Nặm Xoong đến học chữ. Nếu ra điểm trường chính phải mất tới hơn chục cây số nên điểm trường được đặt ngay tại bản. Để đến được điểm trường có thể đi từ 3 hướng khác nhau, Lùng Ác xuôi xuống gần 5 cây số, Nặm Xoong ngược lên tới 4 cây số, Tổng Kim ngay đó nhưng ngược dốc cũng khá nhọc nhằn. Theo thầy Phù, cây số ngắn như thế nhưng đường rừng núi khó đi, bàn chân học trò thì lại nhỏ thó.

Điểm trường Tổng Kim có 4 lớp học từ lớp 1 đến lớp 4 với 72 học sinh do 4 thầy cô phụ trách. Thầy Lý Gìn Phù là người bản địa nên đi lại thuận lợi hơn, còn 3 thầy cô sáng nào cũng phải "vặn dây cót tinh thần" để ngược rừng gieo chữ. "Ở đây tuy cơ sở vật chất đã được cải thiện so với vài năm trước nhưng vẫn còn nhiều khó khăn lắm. Thời tiết khắc nghiệt, hoàn cảnh khó khăn của học sinh và nhận thức của phụ huynh còn nhiều hạn chế" - thầy Phù tâm sự.

Ở nơi tứ phía chỉ có cây rừng và đá núi này, năm nào cũng vậy, tiết trời mới chớm thu đã lạnh buốt, còn vào mùa đông thi sương mù đặc quánh như bức màn bao phủ lấy Tổng Kim. Vì thế, 7 giờ 45 phút, mới vào lớp nhưng mặt trời vẫn chưa ló trên đỉnh núi, cây lá vẫn lách tách sương rơi, học trò đã phải lặn lội đến điểm trường. "Những ngày mưa phùn gió rét nhìn học sinh rét run đến trường với manh áo mỏng, khá lắm thì có dép lê, còn không thì chủ yếu là chân đất, chúng tôi thương các em lắm nhưng chẳng biết làm sao được vì hoàn cảnh gia đình các em còn nhiều khó khăn, đến trường học chữ được là tốt rồi" - thầy Phù chia sẻ những khó khăn mà học trò nơi đây phải đối mặt.

Gian nan “gieo” con chữ

Khi được hỏi về tình hình duy trì sĩ số ở đây thế nào, các thầy cô kể rằng, ngày thường thì các em đi học chăm chỉ, ngoan và lễ phép nhưng đầu năm học thì thầy cô phải lặn lội đến từng nhà để thông báo, vận động và đón các em xuống điểm trường. Đặc biệt ở điểm trường này có chuyện "ngược đời" mà từ bao lâu khó nói thành lời, đó là khi Tết đến xuân về, thầy cô phải đến thăm, đến Tết học trò. Trước Tết, khi các em về nghỉ, thầy, cô cắt cử nhau đưa các em về, thăm nhà, chúc Tết, tặng quà rồi dặn dò phụ huynh và học sinh vui Tết nhưng nhớ xuống trường cho đúng hẹn. Chuyện tưởng đùa mà "là chuyện như cơm bữa với chúng tôi ở đây" - thầy Phù tâm sự.

Sau nghỉ Tết, nghỉ hè, thầy cô đến điểm trường đúng lịch để tiếp tục công việc nhưng học trò đi học thì khá thưa thớt. Theo lời kể của thầy cô ở Tổng Kim thì năm nào cũng thế, nghỉ Tết xong, các giáo viên ở đây lại phải xuống bản vận động học trò, thông báo để phụ huynh đưa con em ra lớp, phải mất đến hơn một tuần, sĩ số mới thực sự ổn định và công việc "gieo" chữ mới bắt đầu. Khi hỏi nguyên nhân vì sao lại có tình trạng như thế, thầy Lý Gìn Phù chia sẻ rằng, chung quy cũng do sự nhận thức của phụ huynh với đa số là đồng bào dân tộc Mông, con trẻ thì mải mê vui xuân đến tận rằm tháng giêng, nhiều em hoàn cảnh gia đình khó khăn... nhiều lắm, khó kể hết được. Thỉnh thoảng, tại điểm trường này, học trò được các đoàn tình nguyện, nhóm từ thiện đến thăm, động viên và tặng quà như quần áo, sách vở. Điều đó cũng góp phần tạo động lực cho các em vươn lên.

Trước khi chia tay điểm trường Tổng Kim, chúng tôi hỏi về những khó khăn trong việc dạy chữ, học chữ nơi đây, thầy Phù cho biết, điều khó khăn hơn cả vẫn là từ phía học trò. Tất cả các em là người dân tộc Mông, nhiều em không biết tiếng phổ thông nên rất khó khăn khi học chữ. Vì thế, giải pháp tình thế là thầy cô phải kết hợp cả tiếng phổ thông lẫn tiếng bản địa để dạy các em. Hơn nữa, sự nhận thức và điều kiện sống của đồng bào Mông nơi đây vẫn còn nhiều điều trăn trở.

Chia tay điểm trường Tổng Kim khi màn sương mù đã bảng lảng nơi đỉnh núi. Tiếng đọc bài của học trò Mông vang lên nơi sườn núi như xua tan cái tĩch mịch, hoang vắng của núi rừng. Chúng tôi thầm hiểu, chuyện "gieo" chữ nơi đây sẽ còn là một hành trình đầy gian nan và cần lắm lòng yêu nghề, mến trẻ của đội ngũ thầy cô cùng sự chung tay của toàn xã hội.

Nguyễn Thế Lượng