Những ngày giá rét ở khu vực biên giới Cao Bằng tháng 3-2014.

Thiếu tá Phương Đình Toản, Tổ trưởng Tổ công tác Đồng Loan thuộc Đồn BPCK Lý Vạn đóng ở xã Đồng Loan, huyện Hạ Lang, Cao Bằng vội vã gom củi vào bếp lò rồi nhóm lửa giúp chúng tôi sưởi ấm sau hành trình dài lạnh căm căm. Chúng tôi đi dọc biên giới bằng xe gắn máy trong thời tiết chừng 2 độ C nên nhìn thấy ngọn lửa ấm chỉ muốn sà vào thật gần. Tổ công tác Đồng Loan ở xóm giáp biên Cúng Búa Mán qua con đèo Lũng Nặm hoang vu hiểm trở. Thiếu tá Toản nói cứ vài ngày một lần, các anh phải đi tuần tra vào mốc gần nhất là 5km, xa nhất là 10km tính từ ngôi nhà hạnh phúc này.

Gần tết, Thiếu tá Toản tổ chức một cuộc tuần tra tất niên gồm cả dân quân xã và bà con ở xóm giáp biên, sau đó mới bắt tay vào việc lo tết cho Tổ công tác. Ngày tết, đồng bào mang bánh khảo tới biếu bộ đội đóng quân xa nhà, trực tết như cách mà người Tày, Nùng ở đây vẫn thể hiện tấm lòng thơm thảo, thủy chung của họ. Bánh khảo là món ăn truyền thống của người Tày Cao Bằng, phải mất 8 công đoạn, từ ngào bột, ướp hương, đồ chín, đóng ép và gói trong giấy điều mới có được bánh ngon. Bà con ở những xóm biên giới càng xa trung tâm thì càng gắn bó ruột thịt với các tổ công tác biên phòng, coi nhau như người nhà. Trong xóm, nhất cử nhất động đều í ới gọi nhau. Xóm Cúng Búa Mán thăm thẳm ở trên núi, nhưng bà con đã biết chăn nuôi dê để biến thành hàng hóa.

Ngày 3-3 năm nay, tất cả các xã biên giới của Cao Bằng đều tổ chức Ngày hội Biên phòng toàn dân. Trung úy Đoàn Đình Việt, Đội trưởng Đội Vận động quần chúng của Đồn BPCK Lý Vạn bảo, hôm đó BĐBP trở thành khách mời trang trọng. Ý thức về việc toàn dân tham gia tự quản đường biên, cột mốc của bà con rất rõ, rất sâu đậm. Kinh phí tổ chức ngày hội mỗi địa phương, xóm bản đều phải tự cân đối, thậm chí có nơi bà con còn góp tiền của, góp gạo để tổ chức ngày hội. Sao cho phải có một bữa ăn chung, ngồi cùng mâm, uống với nhau chén rượu mùa xuân, hát cùng nhau các điệu hát sli, lượn. Khi bộ đội cùng đồng bào nâng chén rượu mừng, là biên cương lúc đó được bình yên, no ấm.

Đoạn biên giới trải trên 3 xã địa bàn Minh Long, Lý Quốc, Đồng Loan của Đồn BPCK Lý Vạn chỉ có vỏn vẹn hơn 34 km đường biên, nhưng được cắm mốc giới dày đặc do địa hình và đường biên phức tạp. Có tới 68 cột mốc cùng với đường hành quân dọc biên giới khó khăn vất vả cần thường xuyên bảo vệ nên việc tuần tra hầu như giao cho các tổ công tác địa bàn đảm nhiệm. Kế hoạch công tác của Chính trị viên phó, Đội trưởng vận động quần chúng có tới 70% thời gian ở dưới địa bàn, nhưng thực tế thì có khi cả tuần các anh dành cho các xóm biên giới, trở thành quân số tăng cường thêm cho những "ngôi nhà hạnh phúc" ở các xóm giáp biên, làm thêm cả nhiệm vụ tuần tra, chứ không riêng gì vận động quần chúng. Thật sự, họ đã là đội quân giỏi một việc, thạo nhiều việc, kiên gan và bền bỉ với biên cương. Thượng úy Phùng Danh Tuyên, Trung úy Đoàn Đình Việt là các cán bộ chuyên trách công tác vận động quần chúng của Đồn BPCK Lý Vạn đều là cử nhân chính trị còn trẻ, năng nổ. Không có việc gì, từ củng cố tổ chức chính trị, kết nạp đảng viên mới, ra nghị quyết chi bộ, đến khuyến nông, xây dựng thôn xóm văn hóa, các anh đều phải giúp chính quyền xã. Nhưng bù lại, những người lính áo xanh được dân yêu thương hơn cả ruột thịt, "có bữa ăn ngon, quà bánh, bà con để phần như mình là con cháu trong nhà của họ vậy" - Trung úy Việt chia sẻ. Nằm trong danh sách 35 đảng viên cán bộ Biên phòng của Cao Bằng hiện đang sinh hoạt Đảng tạm thời tại các xóm sát biên giới, Trung úy Đoàn Đình Việt mới gia nhập chi bộ Đảng bản Khoòng của xã Lý Quốc từ tháng 5-2013, nhưng giờ đây, dường như chi bộ này không thể thiếu anh mỗi lần cần bàn bạc quyết định những công việc của thôn xóm.

Nụ cười ấm áp của quân và dân nơi biên giới.

Mùa xuân tới cũng là mùa gieo hạt. Dịp Ngày hội Biên phòng toàn dân ở các xã biên giới hầu như trùng với dịp bà con ở đây tổ chức lễ hội Lồng tồng. Đối với đồng bào Tày, Nùng, lễ Lồng tồng là khởi nguồn của cơ nghiệp. Là lễ gọi mưa xuân về tưới mát những cánh đồng trên núi. Rời bếp lửa hồng, chúng tôi vào thăm bà con cùng với "đội quân công tác" là những cán bộ biên phòng, đảng viên của xóm thăm từng nhà bà con. Vào thăm những nhà có trẻ nhỏ để biết rằng, những đứa trẻ ở trên núi được giữ ấm bên bếp lửa khi thời tiết khó lường, nhiệt độ hạ thấp bất thường. Sau vài đợt rét thiệt hại đáng kể, sụt giảm số lượng đàn trâu bò vì chết rét ở các tỉnh phía Bắc, giờ bà con cũng thấm thía lời các cán bộ Biên phòng dặn dò. Giờ đi trong giá rét tuyệt nhiên không thấy trâu bò thả rông nữa. Thỉnh thoảng chúng tôi gặp những nhóm thanh niên sau giờ lao động, cày bừa, đốt những đống lửa nhỏ bên đường để ngồi quanh nghỉ ngơi. Họ mời chúng tôi dừng lại bên đống lửa, hỏi chúng tôi ở đâu tới đây, ân cần như thể chúng tôi là những đứa con xa trở về quê nhà.

Thế là bên những đống lửa, quân và dân lại vần xoay những câu chuyện không dứt. Những đống lửa trên núi, sức ấm lan tỏa cả biên cương.