Tổng thống Phrăng-xoa Ô-lăng-đơ và Thủ tướng Ma-nuy-en Van (bên phải). Ảnh: lefigaro.fr

Sự lựa chọn sáng suốt

Được Tổng thống Pháp Phrăng-xoa Ô-lăng-đơ bổ nhiệm làm Thủ tướng thay ông Giăng-Mác Ây-rôn, ông Ma-nuy-en Van được kỳ vọng sẽ thổi luồng sinh khí mới vào Chính phủ của đảng Xã hội, vốn lâu nay bị cho là không đủ năng lực tiến hành các cải cách nhằm đưa nền kinh tế nước Pháp thoát khỏi khủng hoảng và cải thiện thị trường việc làm.

Năm nay 51 tuổi, người gốc Tây Ban Nha, ông Ma-nuy-en Van nhập quốc tịch Pháp năm 20 tuổi. Ông được bầu làm Thị trưởng của thị trấn Ê-vri, ngoại ô Pa-ri vào năm 2001 và một năm sau đó, đắc cử nghị sĩ Quốc hội. Giống như cựu Thủ tướng Anh Tô-ni Ble trong Công đảng, ông Van thuộc phái cấp tiến trong đảng Xã hội Pháp. Năm 2011, ông Ma-nuy-en Van đã ra tranh vị trí ứng cử viên Tổng thống của đảng Xã hội, đả kích mạnh mẽ những "chính sách lỗi thời" của đảng này. Nhưng ông chỉ thu được 6% số phiếu của đảng viên. Tuy vậy, ông đã quay sang ủng hộ ông Phrăng-xoa Ô-lăng-đơ, người được chọn là ứng cử viên Tổng thống và đặc trách về truyền thông cho chiến dịch tranh cử của ông Ô-lăng-đơ.

Khi đắc cử Tổng thống năm 2012, ông Phrăng-xoa Ô-lăng-đơ đã đưa ông Ma-nuy-en Van lên chiếc ghế Bộ trưởng Nội vụ. Trong cương vị này, ông Van nổi tiếng về sự cứng rắn và kiên quyết, không ngại va chạm hoặc sợ mất uy tín khi xử lý dứt điểm nhiều hồ sơ nóng liên quan đến người nhập cư, bài người Do Thái, trấn áp tội phạm… Ông Ma-nuy-en Van nhận được nhiều sự ủng hộ nhất từ cánh hữu, trong khi đó, nhiều nhân vật trong phe cực tả và thậm chí một số lãnh đạo đảng Xã hội đã nhiều lần yêu cầu cách chức ông vì cho rằng, với tính cách quá mạnh mẽ sẽ khiến ông Ma-nuy-en Van khó có thể tập hợp được số đông. Ngay sau khi quyết định bổ nhiệm được công bố, hai bộ trưởng thuộc đảng Xanh (nằm trong liên minh cánh tả với đảng Xã hội) trong Nội các của cựu Thủ tướng Giăng Mác Ây-rôn đã tuyên bố, lấy làm thất vọng về quyết định trên và từ chối tham gia Nội các mới của Thủ tướng Ma-nuy-en Van.

Giới phân tích nhận định, sau thất bại tại hai vòng cuộc bầu cử địa phương, Tổng thống Ph. Ô-lăng-đơ không còn sự chọn lựa nào khác, buộc phải nhanh chóng đưa ra quyết định cải tổ Nội các nhằm thay đổi các chính sách. Và sự lựa chọn ông Ma-nuy-en Van làm Thủ tướng là quyết định sáng suốt của ông Ô-lăng-đơ ở thời điểm này. Với những tuyên bố đầy quyết đoán của ông Ma-nuy-en, ông Ô-lăng-đơ sẽ tạo được hình ảnh "nhất quán và kiên quyết" vốn dĩ bị thiếu vắng trong hai năm đầu nhiệm kỳ.

Vượt qua 3 thử thách

Ca ngợi các phẩm chất của tân Thủ tướng Ma-nuy-en Van, Tổng thống Ô-lăng-đơ nhấn mạnh, với cương vị mới, ông Van sẽ có trách nhiệm chèo lái Chính phủ vượt qua các thử thách với 3 nhiệm vụ cụ thể: Khôi phục kinh tế, đảm bảo công bằng xã hội và tập hợp lực lượng trên cơ sở sự đồng thuận.

Nhiệm vụ khó khăn của Nội các mới là thực hiện những lời hứa mà hai năm đầu nhiệm kỳ của Tổng thống bị thất bại: Giảm nạn thất nghiệp đã lên hơn 3.300.000 người và giảm thâm thủng ngân sách. Theo yêu cầu mà Tổng thống Ô-lăng-đơ, tân Thủ tướng Ma-nu-en Van phải triển khai "Thỏa ước trách nhiệm" được thể hiện qua việc "giảm các khoản đóng góp cho các doanh nghiệp và người dân để đổi lấy việc doanh nghiệp tăng tuyển dụng và tăng đầu tư vào sản xuất và kinh doanh". Ông cũng chỉ rõ việc giảm thuế cho người dân trước năm 2017 và giảm đóng góp bắt buộc cho người làm công ăn lương nhằm cải thiện chỉ số tiêu dùng là một ưu tiên của Chính phủ. Bên cạnh đó, Tổng thống cũng yêu cầu phải "sản xuất nhiều hơn, sản xuất tốt hơn, sản xuất trên lãnh thổ nước Pháp" nhằm chuẩn bị cho một nước Pháp ít phụ thuộc hơn vào bên ngoài về năng lượng dầu mỏ, hạt nhân và đi đầu trong việc phát triển công nghiệp xanh.

Trong bài diễn văn đầu tiên trước Quốc hội ngày 8-4 vừa qua, Thủ tướng Ma-nuy-en Van tuyên bố, Chính phủ sẽ loại bỏ một số chi phí đối với người lao động lên tới 30 tỷ ơ-rô (tương đương 40 tỷ USD) vào năm 2016, bao gồm thuế thu nhập đối với người nhận lương tối thiểu. Các chi phí "cao chọc trời" này từng bị coi là nguyên nhân cản trở các công ty nước ngoài đầu tư vào Pháp, mặc dù ông Van coi khu vực doanh nghiệp là một bộ phận thiết yếu của nền kinh tế nước này. Chính phủ cũng đặt mục tiêu giảm một nửa số khu vực hành chính ở Pháp, một bước đi được giới quan sát nhận định là dấu hiệu về những cắt giảm mạnh mẽ về chi tiêu công.

Tân Thủ tướng Van cũng cam kết tăng sức mua đối với những người có thu nhập thấp nhất bằng cách giảm thuế thu nhập và các loại thuế khác cho nhóm đối tượng này với tổng giá trị lên tới 5 tỷ ơ-rô, đồng thời nỗ lực khôi phục khu vực tài chính công bằng cách giảm 50 tỷ ơ-rô trong ngân sách Nhà nước vào năm 2017. Những cắt giảm này bao gồm 19 tỷ ơ-rô từ chi tiêu Nhà nước, 10 tỷ ơ-rô từ bảo hiểm y tế, 10 tỷ ơ-rô từ chi tiêu của các chính quyền địa phương. Thủ tướng Van không đề cập phần cắt giảm còn lại, song khẳng định sẽ không gây ảnh hưởng xấu đến mô hình xã hội hoặc các dịch vụ công cộng hiện nay.

Giải thích về các quyết định mới của mình, tân Thủ tướng Van cho rằng người dân Pháp đã phải chịu đựng quá nhiều mà ít có hy vọng vào tương lai. Ông khẳng định hỗ trợ các công ty là hỗ trợ việc làm, đầu tư và xuất khẩu; đồng thời cho biết, ông ủng hộ việc tôn trọng các cam kết mà nước Pháp đã đưa ra và trách nhiệm về ngân sách, song không ủng hộ chính sách "thắt lưng buộc bụng".

Với việc thành lập Nội các chỉ có 16 bộ trưởng, gọn nhẹ hơn nhiều so với Nội các của người tiền nhiệm Giăng Mác Ây-rôn (gần 40 bộ trưởng), Chính phủ của Thủ tướng Ma-nuy-en Van được kỳ vọng sẽ thổi luồng sinh khí mới vào chính trường Pháp hiện nay.