Bà Trương Thị Mai, Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý Dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi).

Qua thảo luận tại hội trường, đa số đại biểu thống nhất cao với các điều khoản sửa đổi của Luật. Đặc biệt, Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi) sẽ mở rộng đối tượng tham gia Bảo hiểm xã hội (BHXH). Đối với đối tượng người lao động làm việc theo hợp đồng lao động mùa vụ hoặc một công việc nhất định có thời hạn từ 1 tháng đến dưới 3 tháng tham gia BHXH bắt buộc.

Việc đưa nhóm lao động trên tham gia BHXH bắt buộc là cần thiết nhằm tiếp tục mở rộng đối tượng tham gia BHXH, bảo đảm an sinh xã hội cho người lao động khi không còn khả năng lao động. Bổ sung người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường và thị trấn (gọi chung là cấp xã) tham gia BHXH tự nguyện nhưng cần bổ sung quy định căn cứ đóng BHXH tự nguyện là mức tiền lương cơ sở và Nhà nước hỗ trợ tối đa không quá 10% mức tiền lương đóng BHXH, tỷ lệ cụ thể do Chính phủ quy định nhằm đảm bảo phù hợp với khả năng ngân sách trong từng thời kỳ.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Phương (Quảng Bình); đại biểu Nguyệt Tuyết Liên (Sóc Trăng) cho rằng: Các đối tượng mở rộng đưa ra như thế là hợp lý. Nhưng để đảm bảo tính khả thi cần bổ sung vào Khoản B, Điều 2: Sau khi hợp đồng đến 3 tháng mà tiếp tục ký hợp đồng thì tham gia đóng BHXH bắt buộc mới khả thi.

Đồng tình cao với cán bộ bán chuyên trách cấp xã, thị trấn đây là sự ghi nhận đóng góp của những cán bộ cấp xã, phường hiện nay trong điều kiện kinh phí của quốc gia và ngân sách hạn hẹp, tùy theo mức độ, khả năng để Chính phủ có mức hỗ trợ BHXH từ 2% đến 10%. Nếu hỗ trợ 5% hưởng cả mức bảo hiểm y tế và hưu trí và các mức khác.

Đây chính là một chính sách an sinh xã hội, làm giảm bớt gánh nặng của đối tượng này khi về già. Đại biểu Nguyễn Ngọc Phương, đại biểu Nguyễn Thị Phúc (Bình Thuận) cho rằng, đội ngũ cán bộ không chuyên trách tại các xã, phường không được hưởng lương là không hợp lý. Cán bộ không chuyên trách làm việc cả buổi tối, có nhiều cán bộ làm việc nhiều năm không được nghỉ hưu nên cuộc sống vất vả. Nhà nước hỗ trợ 10% cho cán bộ không chuyên trách, còn cán bộ chuyên trách 14%, thực tế này không công bằng cho cán bộ không chuyên trách.

Theo đại biểu Nguyễn Thu Hằng (Nam Định); đại biểu Nguyễn Văn Sơn (Hà Tĩnh), việc mở rộng diện đóng bảo hiểm cho những cán bộ không chuyên trách tại xã, phường là giải pháp cân đối nguồn lực lao động, bồi dưỡng cán bộ cho cấp xã trong phong trào xây dựng nông thôn mới, phát triển nông thôn, nông nghiệp lực lượng gắn chặt với nông dân và trực tiếp đưa các chính sách của Đảng, Nhà nước đến với người dân. Tuy Nhà nước bỏ ra mỗi năm khoảng 200 tỷ hỗ trợ đóng BHXH nhưng ý nghĩa và hiệu quả mang lại rất lớn trong việc đảm bảo an sinh xã hội khi đội ngũ này về già.

Đại biểu Quốc hội tỉnh Sóc Trăng Nguyệt Tuyết Liên phát biểu ý kiến.

Ngoài ra, các đại biểu thảo luận sâu về tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc (Điều 89). Nhiều ý kiến ĐBQH tán thành quy định từ ngày 1-1-2018 trở đi mới áp dụng cách tính tiền lương tháng đóng BHXH là mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác ghi trên hợp đồng lao động theo pháp luật lao động.

Việc quy định đầy đủ các yếu tố của tiền lương làm căn cứ đóng BHXH là cần thiết để nâng mức hưởng lương hưu của người lao động, góp phần tăng nguồn thu cho quỹ BHXH và việc quy định lộ trình thực hiện từ ngày 1-1-2018 sẽ đảm bảo tính khả thi hơn.

Theo đại biểu Mã Điền Cư (Ninh Thuận), số năm đóng BHXH tương ứng với 45% mức bình quân tiền lương tháng để tính lương hưu cho người nghỉ hưu vào năm 2018 là 16 năm; năm 2019 là 17 năm; năm 2020 là 18 năm, năm 2021 là 19 năm và từ năm 2022 trở đi là 20 năm. Sau đó, cứ thêm mỗi năm thì tính thêm 2% đối với nam và 3% đối với nữ, mức tối đa bằng 75%. Theo phương án này để người hưởng lương hưu thích ứng.

Về điều chỉnh mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH để tính lương hưu, trợ cấp một lần đối với người tham gia BHXH (Khoản 1, Điều 62). Một số ý kiến đại biểu tán thành với việc quy định cách tính bình quân toàn bộ thời gian đóng cho mọi đối tượng tham gia BHXH.

Tuy nhiên, một số ý kiến khác tán thành nhưng đề nghị cần có lộ trình hợp lý để tạo sự đồng thuận trong xã hội, để không làm giảm lương hưu của khu vực cán bộ, công chức, lực lượng vũ trang, tạo khoảng chênh lệch lớn về lương hưu giữa các thời kỳ.

Do đó, nhiều đại biểu cho rằng, lương hưu, trợ cấp một lần được tính trên cơ sở tính bình quân của 15 năm cuối trước khi nghỉ hưu đối với người lao động tham gia BHXH từ ngày Luật có hiệu lực thi hành (1-7-2015) đến 31-12-2019; từ ngày 1-1-2020 đến 31-12-2024 thì tính bình quân của tiền lương tháng đóng BHXH của 20 năm cuối; từ ngày 1-1-2025 trở đi thì tính bình quân của tiền lương tháng đóng BHXH của toàn bộ thời gian.