Ông Dương Quốc Trọng, Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ phát biểu tại hội thảo.Ảnh: Vân Anh

Theo thống kê đến cuối năm 2011, Đề án Sàng lọc trước sinh và sơ sinh (SLTS & SS) được triển khai tại 3.633 xã/phường của 430 quận/huyện thuộc 51 tỉnh, thành phố (chiếm 81%). Trong đó, tiếp tục duy trì triển khai các hoạt động SLTS & SS tại 288 huyện, 2.320 xã địa bàn đã thực hiện từ năm 2010 trở về trước. Ba trung tâm sàng lọc khu vực được thành lập, chịu trách nhiệm hỗ trợ về chuyên môn, kỹ thuật là BV Phụ sản Trung ương tại 18 tỉnh phía Bắc; trường Đại học Y, Dược Huế tại 13 tỉnh miền Trung và Tây Nguyên; BV Từ Dũ, TP Hồ Chí Minh tại 20 tỉnh phía Nam. Đến nay, SLTS tổ chức các điểm dịch vụ đến cấp huyện, SLSS tổ chức các điểm lấy mẫu máu đến tuyến xã.

Theo các ý kiến chuyên gia, quá trình triển khai SLTS & SS ở cơ sở, cán bộ y tế lấy mẫu máu còn bỏ sót, chưa điền đầy đủ thông tin của đối tượng vào mẫu phiếu, do vậy gây khó khăn trong việc thông báo kết quả cho đối tượng khi có kết quả sàng lọc, dương tính... Nhiều địa phương chưa quản lý, theo dõi được đối tượng có kết quả sàng lọc dương tính cần được quản lý, tư vấn điều trị dẫn tới tình trạng “mất đối tượng”. Việc cung cấp giấy thấm máu gót chân trong SLSS vẫn có tình trạng thiếu so với nhu cầu kế hoạch và chưa đáp ứng kịp nhu cầu khi cần mở rộng địa bàn. Bên cạnh đó, nhiều đối tượng tham gia sàng lọc thuộc diện gia đình chính sách, nghèo, khó khăn, vùng sâu, vùng xa không có khả năng chi trả dịch vụ phụ trợ kỹ thuật sàng lọc (xét nghiệm chẩn đoán xác định...), đi lại, điều trị khi mắc bệnh.

 PGS.TS Đỗ Ngọc Tấn, Giám đốc Đề án 52 cho rằng: Cần có chính sách bảo hiểm hoặc hỗ trợ kinh phí cho các đối tượng tham gia sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và sơ sinh đối với những nhóm đối tượng này. Các cơ sở y tế tăng cường hướng dẫn về chính sách xã hội hóa trong sàng lọc, chẩn đoán trước sinh và sơ sinh, thống nhất về cách điều trị, cơ sở điều trị đối với các trẻ được chẩn đoán xác định mắc bệnh, đồng thời xã hội hóa trong việc đào tạo siêu âm cho các bác sĩ địa phương.

TS Dương Quốc Trọng lưu ý: Trong hàng nghìn người tiến hành sàng lọc, phát hiện ra được 1-2 người mắc bệnh, nhưng nếu chúng ta để mất dấu đối tượng, công sức của chúng ta sẽ “đổ xuống sông xuống biển”. Chiến lược Dân số và SKSS Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020 nêu rõ những vấn đề cần tập trung giải quyết là: Nâng cao chất lượng dân số giai đoạn đầu đời, tạo cơ sở nâng cao chất lượng dân số về thể chất, trí tuệ và tinh thần; chủ động ngăn ngừa nguy cơ suy thoái ở một số dân tộc ít người; cải thiện sức khỏe bà mẹ, trẻ em, sức khỏe sinh sản, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, dân tộc thiểu số và các nhóm dân số đặc thù.