Mỹ Sơn liên tục có mưa lớn nhiều tháng qua

Những cây lớn bật gốc còn mắc lại, những mảng đất đá ven bờ bị bóc trôi và nước suối vẫn cuộn chảy ngay bên cạnh các tháp Chăm đổ nát. Tất cả cho thấy sức tàn phá của thiên nhiên vô tình không chừa lại điều gì, kể cả đó có thể là “giọt nước tràn ly” làm di sản Mỹ Sơn nhanh chóng trở thành phế tích hoàn toàn.

Di tích Mỹ Sơn hiện có 5 cụm tháp đưa vào khai thác du lịch gồm có 20 tháp đại diện cho nhiều phong cách khác nhau trải qua nhiều niên đại xây dựng và bổ sung sau đó. Về chất liệu và cách xây dựng các cụm tháp cũng không giống nhau, nên cho đến nay, ngay cả sự xuống cấp cũng không trùng một kiểu. Cụm tháp B, C gồm các tháp còn nguyên hình dáng mang tên: B2, B3, B4, B5... toàn bộ đều nằm ngoài trời. Trông xa, cụm tháp chẳng khác nào một công trình cổ, bỏ hoang đen kịt phủ rêu mốc vì đã quá lâu ở đây không có nắng ráo.

Chưa kể, trên đỉnh các tháp, cây lớn mọc ra từ các kẽ gạch bám rễ trên cả mảng tường chênh vênh của các mái tháp già nua. Có những nơi, trên lá nhĩ ở cửa giả tháp chính, cây mọc xanh tốt che cả các chi tiết chạm khắc ở đó. Các vách tháp sập cục bộ, kéo nghiêng và làm vỡ các phù điêu đá đắp nổi. Mưa càng nhiều, bột gạch đọng lại ở các khe nứt, càng tạo điều kiện cho nấm mốc và cỏ dại phát triển. Một nhân viên của di tích cho biết: Nếu nhổ các cây đó và dọn dẹp cỏ dại thì cả tòa tháp vốn đã xuống cấp sẽ sụm xuống ngay lập tức. Hầu hết các cụm tháp đều ở trong tình trạng rêu phong đáng ngại như vậy.

Tháp F2, cụm tháp nằm ở ngay cạnh một hố bom lớn hiện đang được quây bằng cọc sắt và mái tôn để tránh mưa, nhưng những mảng tường của tháp này đã gần như sạt hết xuống dưới. Chân tháp bị tụt khiến tháp bị nghiêng đổ. Việc mất vĩnh viễn ngôi tháp này chỉ còn là vấn đề thời gian. “Tuy thế, vẫn còn hiện tượng các du khách thiếu hiểu biết đi qua ngôi tháp dẫm chân lên các bao cát chèn xung quanh và tiện tay rút các viên gạch cổ xếp chồng quanh đó” - Một hướng dẫn viên của di sản cho hay.

Việc trùng tu di sản Mỹ Sơn không thể chỉ dựa vào nguồn thu từ bán vé tham quan. Bởi mỗi ngôi tháp đổ nát phải mất hàng chục tỷ đồng nếu dự trù cho kế hoạch trùng tu bài bản. Mỹ Sơn phát lộ và được thế giới biết đến bởi tác động của các chuyên gia nghiên cứu khảo cổ và khoa học lịch sử nước ngoài. Từ đó, Thánh địa Mỹ Sơn luôn nhận được sự quan tâm của bạn bè quốc tế, kể cả trên các lĩnh vực nghiên cứu và đầu tư tu bổ. Việc các ngôi tháp được xây dựng theo phương cách nào đã từng tốn không ít giấy mực của các nhà khoa học trải qua nhiều thập kỷ. Và khi câu trả lời còn chưa được chứng thực và xác đáng cho đến kết luận cuối cùng thì những bằng chứng sống đang hiện diện ở Thánh địa có thể đổ sụp xuống bất cứ lúc nào vì thiên tai và áp lực du lịch.

Ủy ban UNESCO Việt Nam và tỉnh Quảng Nam không ngừng tổ chức các hội thảo để triển khai công tác bảo tồn di sản Mỹ Sơn. Một giải pháp tình thế mới đây được áp dụng là Ban Quản lý di tích có thể phải tính đến phương án giảm áp lực cho di sản trước lượng khách tham quan quá đông. Ngay cả những ngày mưa kéo dài, các bộ phận bán vé, nhân viên của di tích đều phải tránh mưa ở trong các khu nhà mái che, thì dòng người tham quan vẫn rất đông, nhẫn nại khoác áo mưa để vào Thánh địa.

Bởi sức hút của Mỹ Sơn nằm ở sự huyền bí, sự tuyệt mỹ của kiến trúc và tầm sâu của văn hóa tín ngưỡng. Tất cả các cụm tháp hiện đang khai thác du lịch đều hằn sâu những đường mòn ngang dọc và mòn vẹt vì dấu chân khách du lịch. Bài toán giữa khai thác và bảo tồn đã bộc lộ nhiều mâu thuẫn đối với hầu hết các di sản được UNESCO công nhận tầm cỡ quốc tế trên đường đi đến biến mất hoàn toàn trong thế giới loài người. Mỹ Sơn hiện đã mỏi mòn theo năm tháng và quá trình suy vong đang bị đẩy nhanh hơn bởi nhiều yếu tố trước cả khi người ta tìm ra một phương án trùng tu bảo tồn thỏa đáng.