Trả lời phỏng vấn hãng tin Reuters tại chiến trường Mosul, Tướng Abdul Ghani al-Assadi, Chỉ huy Lực lượng đặc nhiệm chống khủng bố tại Iraq (CTS) cho biết các đơn vị đang giao tranh với phiến quân IS trong từng con phố tại Thành cổ. Trước đó, một loạt đợt phản công của IS đã thất bại và chỉ còn một số nhóm nhỏ IS duy trì trong thành phố. Theo Tướng Abdul Ghani al-Assadi các đơn vị CTS đang tiến dọc bờ Tây sông Tigris khu vực Thành cổ, trong đó IS chỉ còn kiểm soát khoảng 2km vuông.

IS đang mất dần thế chiến đấu và sẽ sớm đầu hàng hoặc bị tiêu diệt. Theo ước tính của quân đội Iraq, có hơn 350 phiến quân IS trà trộn giữa các dân thường trong các căn nhà đổ nát tại Thành cổ. Chúng đang sử dụng nhiều loại bẫy mìn, đánh bom tự sát và bắn tỉa để làm chậm bước tiến của quân đội Iraq. Hơn 50.000 dân thường (khoảng một nửa dân số của thành phố Mosul) vẫn còn mắc kẹt trong vòng vây của IS, nhiều người dân cố trốn chạy khỏi Thành cổ đã bị IS ngăn chặn giết hại và sử dụng làm lá chắn trong các cuộc giao tranh.

Chính phủ Iraq từng hy vọng sẽ giành lại Mosul vào cuối năm 2016, nhưng cuộc chiến tiếp tục kéo dài do các phiến quân IS củng cố lực lượng vào sâu trong các khu dân sự. Khoảng 10 ngày trước, lực lượng Iraq tấn công vào Thành cổ và giải phóng được gần hết các khu vực phía Tây Bắc. Với sự hỗ trợ trên không và mặt đất của liên minh quân sự quốc tế do Mỹ dẫn đầu hôm 27-6, quân đội Iraq đã tiêu diệt được các phiến quân IS tại nhà thờ Hồi giáo Ziwani và tiếp tục hướng về phía Đông Thành cổ để tiêu diệt hoàn toàn IS khỏi Mosul.

Việc IS thất thủ tại Mosul đánh dấu sự chấm dứt chiếm đóng khu vực được tổ chức này coi là “Vương quốc Hồi giáo” từ năm 2014. Tuy nhiên, IS vẫn kiểm soát nhiều vùng rộng lớn tại Iraq và Syria. Thủ lĩnh IS Abu Bakr al-Baghdadi đã rời cuộc chiến tại Mosul và được cho là đang lẩn trốn quanh khu vực biên giới Syria và Iraq. Gần đây, Bộ Quốc phòng Nga thông báo có thể đã tiêu diệt được tên này ở Syria.

Trong khi thành phố lớn thứ 2 Iraq sắp được giải phóng, chính phủ Iraq đang phải đối mặt với những khó khăn trong tương lai ở Mosul hậu IS. Đầu tiên là chiến thuật mà IS sẽ áp dụng sau khi mất kiểm soát Mosul. Các cơ quan tình báo của người Kurd dự đoán một số nhóm khủng bố sẽ tổ chức nhiều vụ nổi dậy đánh bom tự sát dọc miền Bắc Iraq - nơi có địa hình xa xôi phức tạp để làm căn cứ tấn công. Cơ quan trên cũng ước tính hàng trăm phiến quân IS đã trốn thoát khỏi Mosul và đang gây dựng lại sức ảnh hưởng của IS.

Bên cạnh đó, chính quyền Iraq mà chủ yếu do người Shiite lãnh đạo cần điều hành Mosul theo cách hòa hợp các dân tộc và tôn giáo trong thành phố. Năm 2014, phần lớn người dân thành phố theo dòng Hồi giáo Sunni đã chào mừng các phiến quân IS tới chiếm đóng Mosul, do họ bất bình trước nhiều hành động lạm dụng tôn giáo của chính phủ Iraq.

Để bảo đảm ổn định cuộc sống người dân và ngăn chặn thế lực IS nổi lên một lần nữa, chính phủ Iraq cần nhanh chóng khôi phục các dịch vụ công và tái xây dựng thành phố đổ nát. Đồng thời cần giải quyết những phiến quân IS còn lẩn khuất trong cộng đồng, cũng như trừng trị những kẻ làm việc cho IS trong thời gian chúng chiếm đóng thành phố. Quan trọng hơn cả, chính quyền Baghdad cần xây dựng đoàn kết giữa người Hồi giáo dòng Sunni và Shiite để tránh những hiểm họa trong tương lai cho Iraq và khu vực.

Hà Thu