Gia đình lão ngư dân Trần Phương tập trung đông đủ tại bến đà của xã Bình Châu, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Bầu trời dần sáng rõ, hiện ra 2 lá cờ đỏ sao vàng phần phật tung bay trên nóc con tàu còn thơm mùi gỗ mới đang nằm trên ụ. Nhìn mũi tàu nghếch lên bầu trời xanh kiêu hãnh, lão ngư dân Trần Phương cho biết: "Thì tàu cũng đi Hoàng Sa thôi. Tôi đánh bắt cá ở Hoàng Sa mấy chục năm, giờ hạ thủy tàu, tôi giao lại cho con trai ra đó làm ăn".

Tuổi đã cao, nhưng lão ngư dân Trần Phương vẫn giữ được giọng nói âm vang. Thời trai trẻ, ông đã xuôi ngược ở quần đảo Hoàng Sa trên con tàu QNg 55003 TS. Cái giọng của ông quá đỗi quen thuộc với ngư dân Hoàng Sa. Đó là mỗi khi bão tố, giông lốc..., ông hô hào anh em chuẩn bị neo, thả dù, đi kẹp với tàu bạn. "Ghe thuyền chuẩn bị đầy đủ phao neo, mấy chiếc kẹp chung với nhau để tránh gió, nghe chưa!". Tiếng hô như sấm của ông tạo ra bức tường thành vững chãi trong lòng ngư dân, góp phần trấn an mọi người trong lúc khó khăn hoạn nạn.

Những năm chinh chiến trên biển cả, ông Phương quyết định đào tạo thế hệ ngư dân kế cận theo kiểu "tự chủ trên biển". Thằng con trai là Trần Thế Anh, dáng người to cao hơn cả cha được chọn mặt, cho cầm lái nối nghiệp. Nhưng để chắc ăn, ông cho con trai đi học nghề sửa máy tàu. Mùa đông neo tàu nghỉ thì xuống làng chài theo ông Bình đi đại tu máy móc kiếm cơm. Hết mùa đông thì lại giong thuyền ra Hoàng Sa.

Cuộc đời của ngư dân ở Hoàng Sa luôn phải đối mặt với tai ương. Bão thì không dám chạy vào cảng núp, không cảnh giác canh chừng trước sau thì bị bắt. Tháng 5 - 2012, con tàu QNg 55003 TS bị bắt giữ, đưa vào đảo. Ở trong đất liền, lão ngư dân Trần Phương như người phát điên. Thằng con trai nổi tiếng là tay lái lụa, tàu tuần tra không dễ gì áp đảo, cập mạn để bắt giữ. Vậy mà giờ bị bắt và bị thu toàn bộ con tàu.

Tuyệt vọng vì trắng tay, cái giọng âm vang của ông lạc đi trong gió biển lạnh lùng thổi vào ngôi nhà nằm hút trong con hẻm ở xóm Gành Cả. Quỹ Tấm lòng vàng của báo Lao động thực hiện Chương trình Tấm lưới nghĩa tình đến thăm và hỗ trợ không hoàn lại 500 triệu đồng. Kể chuyện này, giờ giọng ông vẫn còn ngỡ ngàng. Số tiền này tương đương với nửa con tàu. Nhưng sự may mắn đến với cha con ông không chỉ dừng lại ở số tiền 500 triệu đồng.

Tấm lưới nghĩa tình

Ông Phan Huy Hoàng, Thư ký quỹ Hỗ trợ ngư dân tỉnh Quảng Ngãi kể lại: "Theo tiêu chí của quỹ, chúng tôi quyết định hỗ trợ cho ông Phương chiếc máy tàu trị giá 400 triệu đồng. Thời hạn cho vay 5 năm. Lãi suất chỉ thu 5%/năm để ngư dân gắn trách nhiệm và hoàn trả số tiền vay".

"Làm gì có chuyện vay mượn kiểu đó. Nếu vay ngân hàng thì lãi suất trên dưới 15%. Còn nếu tôi đi bốc nóng ở Bình Châu thì lãi suất khoảng 20%. Nếu mượn vàng thì một cây lời 3 chỉ mỗi năm. Còn mấy anh cho vay chỉ 5%?" - Trước khi đến gặp Quỹ Hỗ trợ ngư dân Quảng Ngãi để ký nhận giấy vay, cái giọng âm vang của lão ngư dân Trần Phương vẫn phân bua theo kiểu không dám chắc.

Nhìn bản hợp đồng đặt trước mặt, lão ngư Trần Phương hết nhìn mặt cán bộ điều hành quỹ rồi lại quay sang nhìn bà vợ có nước da đen láng, giờ tái đi vì vật vã, khóc lóc nhiều ngày với nỗi buồn mất tàu.  Ông lại nhớ, ngày thằng con bị bắt giữ thả về và mang theo cái biên bản chi chít tiếng Trung, giống như những chữ nho mà mấy ông thầy cúng thường hay mang theo khấn vái mà ngao ngán. Nay được như thế này, thật đúng như nằm mơ.

Có tiền đóng vỏ tàu rồi, lão ngư dân già lại có thêm cái máy mới mà theo lão dự tính mua luôn máy Yanmar của Nhật Bản có công suất 430 mã lực. "Xuống đà đặt đóng tàu...!" - Giọng lão ngư dân Trần Phương lại trở nên âm vang như sấm.

Chọn ngày tốt, "xương cốt" tàu được dựng lên, đội thợ đóng tàu bắt đầu chạy đua với thời gian để hoàn thành con tàu trong thời gian sớm nhất. Theo thiết kế, chiếc tàu được đóng mới có chiều dài 16,5m, rộng 4,5m, cao 2,5m. Tàu không quá to sẽ giúp ngư dân có nhiều cơ hội thoát hiểm, chui sâu vào các đảo ngầm ở Hoàng Sa, khi biển động không quá cấp 9. Còn bình thường, các ngư dân có thể len lỏi vào các rạng ngầm có mặt nước thấp để ngụp lặn đánh bắt trong các gành đá.

Những ngày đóng tàu, cha con ông gầy sọm đi, vì lo toan công việc. Còn bà vợ ông có dáng người to, khỏe, giờ đã nở nụ cười tươi trên khuôn mặt rám nắng vì suốt ngày lặn lội lo cơm nước ở khu vực trường đà. Từ buồng lái đang đóng dở, nhìn thẳng ra phía mũi, trên đó, ông ghim một lá cờ đỏ sao vàng.

Lão ngư dân Trần Phương được trao tặng máy Icom tầm xa. Ảnh: Văn Chương

Trong ánh bình minh của ngày hạ thủy, ông thợ cả đóng tàu cầm chiếc rìu phạt nhẹ vào thành tàu, Thuyền trưởng Trần Thế Anh cầm ngọn đuốc với ánh lửa rừng rực bước theo sau. Đi giáp một vòng, ông thợ cả với khuôn mặt như người giận dỗi, thẳng tay quăng chiếc rìu xuống biển. Đó là thủ tục cho con tàu rời ụ, xuống nước theo phong tục cổ truyền của địa phương.

Buổi lễ hạ thủy trở nên ấm cúng. Trên thân tàu gắn một tấm băng đỏ với dòng chữ: "Chương trình Tấm lưới nghĩa tình tặng". Trong buổi lễ, lão ngư dân Trần Phương đã được tặng chiếc Icom tầm xa để liên lạc với đất liền. Phần lão thì rút ra lá thư viết tay giấu trong túi áo, trao cho nhà báo Thanh Hải, đại diện Quỹ Tấm lòng vàng của báo Lao Động.

Nước thủy triều đang dâng lên. Chiếc tàu được tháo xích. Những ánh mắt dõi vào vòng quay của bánh xe trên 2 đường ray, đưa con tàu trườn nhanh xuống biển. Thân tàu chạm nước đã phát ra tiếng máy nổ giòn, con tàu lượn một vòng và xuyên ra phía biển.

Tôi nhìn đồng hồ, đúng 7 giờ 25 phút, ngày 26-9. Nụ cười mãn nguyện trên khuôn mặt của lão ngư Trần Phương làm tôi chợt hiểu, vệt nước cuồn cuộn sau con tàu kia đã xóa tan nỗi buồn tủi của những ngư dân bám biển xa. Vì kế mưu sinh, vì chủ quyền biển đảo, họ đã gặp những tai ương bất trắc. Không để họ phải ôm nỗi mất mát một mình, cả xã hội đã đưa tay san sẻ. Nhiều ngư dân rồi sẽ được giúp đỡ như vậy trong thời gian tới.

Con tàu QNg 55003 TS mở biển, nếu tính số ngư dân trên tàu, mỗi lần ra khơi chỉ 10 người. Nếu tính bằng tấm lòng, con tàu này đang chở theo cả triệu tấm lòng hướng về biển, đảo của cả dân tộc Việt.