Bên trong Ủy ban châu Âu là cuộc họp của lãnh đạo G-7 và EU (không có Nga). Ảnh: euintheus.org

Hội nghị này ban đầu dự kiến diễn ra tại Xô-tri (Nga) dưới sự chủ trì của Tổng thống Vla-đi-mia Pu-tin, song lãnh đạo G-7 đã quyết định chuyển địa điểm, loại Nga khỏi câu lạc bộ các nước giàu nhất thế giới này như một biện pháp nhằm trừng phạt việc Mát-xcơ-va sáp nhập Crưm vốn thuộc U-crai-na.

Tuy nhiên, nhận thức rõ vị thế, vai trò của mình trên trường quốc tế, Mát-xcơ-va không cố gắng duy trì G-8 bằng mọi cách, bởi cho rằng đây là một câu lạc bộ không chính thức, không nước nào có quyền trao vé gia nhập hoặc đuổi bất kỳ nước nào ra khỏi nhóm.

Ngoại trưởng Nga Xéc-gây La-vrốp cho rằng G-8 thực chất là một diễn đàn để các quốc gia phương Tây hàng đầu đối thoại với Nga về các vấn đề nóng như chương trình hạt nhân I-ran, bán đảo Triều Tiên, tình hình Xy-ri, Ban-căng...

Tuy nhiên, G-8 không phải là diễn đàn duy nhất, bởi hiện đã tồn tại những khuôn khổ khác để xem xét các vấn đề này, như Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, Nhóm Bộ Tứ về hòa bình Trung Đông, Nhóm P5+1 (gồm 5 nước ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc là: Anh, Pháp, Mỹ, Nga và Trung Quốc cùng Đức) về chương trình hạt nhân I-ran.

Người phát ngôn của Tổng thống Nga Pu-tin, ông Đmi-tơ-ri Pê-scốp, cũng cho rằng việc các nước trong G-7 từ chối hợp tác với Nga sẽ có tác động tiêu cực, thậm chí "phản tác dụng".

Tuy nhiên, Nga sẽ tiếp tục giữ mối liên hệ ở mọi cấp với các nước trong G-7 sẵn sàng hợp tác với Nga để giải quyết các vấn đề cấp bách hiện nay, dù trong một số lĩnh vực, sự hợp tác này sẽ bị thu hẹp.

Nằm trong G-7, Nhật Bản tuyên bố rằng sự vắng mặt của Tổng thống Pu-tin tại Brúc-xen không có nghĩa là Nga bị loại vĩnh viễn và hy vọng tình hình tiến triển theo hướng có thể lại tổ chức được các cuộc thảo luận trong khuôn khổ G-8.

Nhật Bản cam kết tiếp tục phối hợp chặt chẽ các hoạt động với G-7, duy trì đối thoại với Nga và hướng tới giải quyết hòa bình thông qua ngoại giao các vấn đề tồn tại, bởi Nga là một đối tác quan trọng trong việc duy trì trật tự thế giới.

Thực tế, việc cô lập Nga không dễ và Tổng thống Pu-tin đang chứng minh rằng ông là người khó có thể bị làm mất mặt. Người ta tưởng rằng nhà lãnh đạo này sẽ trở thành "kẻ bị ruồng bỏ" khi nhóm các nước giàu nhóm họp, song ông Pu-tin vẫn tỏ ra hoàn toàn thoải mái.

Những nỗ lực do Mỹ dàn xếp nhằm cô lập Nga vì cuộc khủng hoảng tại U-crai-na đã khiến chiếc ghế của Mát-xcơ-va bị trống tại G-8. Tuy nhiên, khi các nhà lãnh đạo thế giới cùng có mặt tại Pháp vào ngày 6-6 để dự lễ kỷ niệm 70 năm D-Day (Ngày quân đồng minh đổ bộ lên bãi biển Noóc-măng-đi của Pháp, bắt đầu chiến dịch giải phóng châu Âu khỏi Đức quốc xã) thì sự hiện diện của ông Pu-tin lại rất được chú ý.

Lãnh đạo bộ 3 nước châu Âu then chốt gồm Pháp, Anh và Đức không tìm cách "tấn công" ông Pu-tin, ngược lại, họ lần lượt gặp gỡ tay đôi với ông.

Thậm chí, Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma cũng không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải chạm trán với người mà ông từng so sánh như một cậu học sinh ủ rũ ngồi cuối lớp học. Máu của người Nga đã đổ xuống khắp mặt trận phía Đông trong Chiến tranh thế giới thứ hai, do đó không thể loại bỏ Nga ra khỏi lễ kỷ niệm D-Day. Không hội đàm chính thức, mặc dù hai nhà lãnh đạo Mỹ-Nga đã điện đàm với nhau nhiều lần kể từ khi cuộc khủng hoảng tại U-crai-na nổ ra, song hai nhà lãnh đạo đối địch nhau này lại ngồi gần sát nhau trong một bữa tiệc trưa diễn ra tại một lâu đài của Pháp và ở lễ kỷ niệm tại bãi biển Xu-ốt.

Theo một nghĩa nào đó, hoạt động ngoại giao náo nhiệt này cho thấy, mặc dù Mỹ và châu Âu áp đặt các lệnh trừng phạt đối với Nga và quan hệ giữa Nhà Trắng và Điện Crem-lin đang ở mức lạnh nhạt nhất kể từ sau Chiến tranh lạnh, song việc cô lập ông Pu-tin luôn là điều rất khó thực hiện.

Trong bối cảnh ông Pu-tin đang rút quân khỏi biên giới với U-crai-na và một chính phủ mới tại Ki-ép đã sẵn sàng, các nhà lãnh đạo phương Tây đang hy vọng rằng cuộc gặp giữa Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri và Ngoại trưởng Nga Xéc-gây La-vrốp tại Pa-ri ngày 5-6 là cơ hội tốt để xoa dịu tình hình thông qua đối thoại.

Anh và Đức có thể sẽ đánh mất nhiều thứ nếu cuộc khủng hoảng tại U-crai-na trở nên trầm trọng hơn, bởi hai nước có các lợi ích kinh tế to lớn liên quan tới Nga và Pháp muốn chống lại sức ép của Mỹ buộc nước này hủy việc bán hai tàu chở trực thăng cho Nga.

Trong khi đó, Tổng thống Nga Pu-tin đã đánh đi tín hiệu rằng nếu châu Âu không có được ông thì sẽ có rất nhiều nước khác muốn có được ông. Tháng trước, ông đã ký kết một thỏa thuận năng lượng quan trọng với Trung Quốc. Nhật Bản, vốn đang tìm cách chống lại sức mạnh ngày càng tăng của Trung Quốc - sẽ đón tiếp ông Pu-tin vào cuối năm nay.

Đầu năm 2014, các quan chức cấp cao của Mỹ lập luận rằng việc khai trừ Nga khỏi G-8 sẽ là một đòn trừng phạt hiệu quả trong bối cảnh nhà lãnh đạo Nga muốn tìm kiếm sự tôn trọng của quốc tế và trở thành người có ảnh hưởng trên toàn cầu.

Tuy nhiên, ngày 3-6, khi cùng ông Ô-ba-ma tới Ba Lan, dường như các quan chức này đang tìm cách tận dụng tối đa tuần làm việc bận rộn của ông Pu-tin. Họ nói rằng, Tổng thống Pháp Phăng-xoa Ô-lăng-đơ đã thể hiện sự ủng hộ đối với U-crai-na bằng việc mời Tổng thống đắc cử Pê-trô Pô-rô-sen-cô tới dự lễ kỷ niệm D-Day và hối thúc Tổng thống Ô-ba-ma kêu gọi ông Pu-tin gặp gỡ nhà lãnh đạo mới của U-crai-na.

Ông chủ Nhà Trắng khi ở Ba Lan đã cam kết sẽ nói chuyện thẳng thắn với ông Pu-tin. Ông nói: "Ông Pu-tin có thể đưa ra quyết định, bắt đầu rút quân đội khỏi biên giới, sử dụng ảnh hưởng của mình để buộc các phần tử ly khai ngừng hoạt động. Ông ấy có thể gặp gỡ Tổng thống mới đắc cử của U-crai-na, công nhận rằng đây là một cuộc bầu cử hợp pháp. Đó là điều tôi sẽ nói với ông Pu-tin nếu tôi chính thức gặp ông ấy".

Như vậy, sau 17 năm tồn tại, G-8 giờ đây đã trở lại hình thái ban đầu là G-7. Nhưng công bằng mà nói, một mình G-7 không thể quyết định tất cả các vấn đề quốc tế.

Trong khi đó, tại các diễn đàn chính thức, tiếng nói của Nga vẫn còn có tầm ảnh hưởng quan trọng và mang yếu tố quyết định như tư cách thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

Chính vì vậy, dư luận quốc tế cho rằng, trong thời gian tới, những vấn đề lớn hơn của thế giới cần phải giải quyết đồng thuận và nhanh chóng sẽ có nguy cơ gặp nhiều khó khăn vì sự phân cực nay đã lộ rõ.