Người dân giơ cao hình của nhà báo Na-gi An Da-phơ, người vừa bị sát hại đêm 27-12 vừa qua. Ảnh: Getty

Sinh nghề tử nghiệp

Theo báo Tấm gương của Đức, ông Na-gi là nhà báo, đạo diễn kiêm Tổng biên tập Hentah, tạp chí chuyên viết về “cuộc sống thường ngày của người Xy-ri”. Nhà báo Na-gi còn là thành viên của nhóm nhà hoạt động xã hội Ra-ca ở Xy-ri.

Báo chí địa phương cho hay, Na-gi đang làm một bộ phim tài liệu kể về tội ác của tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS). Trước đây, Na-gi từng làm một bộ phim về chiến tranh ở Xy-ri. Tuy nhiên, đêm 27-12, Na-gi đã bị ám sát tại Ga-di-an-tép, thành phố miền tây nam Thổ Nhĩ Kỳ, cách biên giới Xy-ri khoảng 50km. “Anh ấy bị bắn vào đầu khi đang đi trên phố và được chuyển tới bệnh viện rồi qua đời tại đây”, trang tin T24 đưa tin.

Thành phố Ga-di-an-tép là nơi ẩn náu của nhiều nhà hoạt động xã hội Xy-ri chạy trốn khỏi sự khủng bố của tổ chức phiến quân IS. Gaziantep cũng được coi là an toàn hơn so với các thị trấn khác tại Thổ Nhĩ Kỳ tiếp giáp với Xy-ri.

Một người bạn của Na-gi cho biết trên trang mạng xã hội Twitter rằng Al-Jarf dự kiến sẽ được định cư tại Pháp cùng gia đình vào ngày 28-12 sau khi chính quyền Pháp thông qua chế độ tị nạn cho ông gần đây.

Trước vụ ám sát nhà báo Na-gi, vụ xả súng nhằm vào hai nhà báo đang tác nghiệp trong một chương trình truyền hình trực tiếp ngày 26-8 đã làm chấn động cả nước Mỹ vì tính chất nghiêm trọng của sự việc, khi luật sử dụng vũ khí đang bị lạm dụng ngày càng nhiều.

Hãng tin AFP cho biết người ta đã nghe thấy tiếng súng vang lên trong đoạn phim do nhà quay phim A-đam Oát quay, trước khi anh ngã xuống đất. Lúc đó nữ phóng viên A-li-xơn Pác-cơ đang thực hiện phỏng vấn một phụ nữ khách mời. "A-li-xơn Pác-cơ và A-đam Oát đã qua đời vào lúc 6 giờ 45 phút sáng 26-8 (theo giờ Mỹ) ngay sau khi những tiếng súng vang lên”, Tổng giám đốc đài truyền hình WDBJ Giép-phrây Mác-cơ thông báo trên truyền hình. Nghi can thực hiện vụ tấn công sau đó được xác định là Vét-xtơ Phla-na-gân, 41 tuổi và là người da màu. Phla-na-gân là cựu đồng nghiệp với hai phóng viên bị sát hại tại kênh truyền hình nói trên.

Trong một diễn biến khác, ngày 25-12, Chính phủ Nhật Bản cho biết đang điều tra các thông tin nghi vấn về việc Gium-pây Y-a-xư-đa, nhà báo tự do của nước này, bị một nhóm vũ trang bắt làm con tin ở Xy-ri. Gium-pây Y-a-xư-đa được cho là bị bắt cóc hồi tháng 7 khi anh này đang vượt qua biên giới để vào Xy-ri, AFP dẫn thông tin từ Tổ chức Phóng viên Không biên giới (RSF), đồng thời thêm rằng Gium-pây Y-a-xư-đa hiện vẫn nằm trong tay một nhóm vũ trang.

Cần có cơ chế bảo vệ “người cầm bút”

Số liệu thống kê của RSF công bố ngày 29-12 cho thấy trong năm 2015, trên khắp thế giới có 110 nhà báo đã bị giết hại, trong đó nhiều vụ giết hại nhà báo diễn ra ở các quốc gia được cho là hòa bình. Theo RSF, trong năm 2015, có 67 nhà báo đã bị giết hại khi đang tác nghiệp và 43 người khác bị chết trong những hoàn cảnh không rõ ràng. Ngoài ra, còn có 27 nhà báo không chuyên khác và 7 người hoạt động trong lĩnh vực truyền thông cũng đã thiệt mạng. Theo thống kê, kể từ năm 2005 đến nay, số nhà báo bị giết hại khi đang tác nghiệp đã lên đến 787 người.

RSF nhận định, nếu như trong năm 2014, có tới 2/3 số nhà báo bị giết hại ở các khu vực chiến sự, thì trong năm nay tình hình ngược lại, phần lớn số nhà báo bị giết hại ở các quốc gia được cho là hòa bình. Các quốc gia đang chìm trong chiến tranh như I-rắc và Xy-ri vẫn được cho là các khu vực nguy hiểm nhất thế giới đối với nhà báo trong năm nay với 11 người tại I-rắc và 10 tại Xy-ri bị giết hại.

Tháng 1-2015, IS tung ra đoạn video hành quyết chặt đầu phóng viên chiến trường Ken-gi Gô-tô của Nhật Bản, một tuần sau khi tổ chức này tuyên bố nhận trách nhiệm gây ra cái chết cho người bạn của anh là nhà thầu tư nhân Ha-rư-na Y-ư-ca-oa. Đứng thứ 3 trong danh sách của RSF là Pháp, khi số nhà báo bị giết hại trong năm 2015 là 8 người trong vụ tấn công khủng bố đẫm máu hồi tháng 1 nhằm vào tòa soạn Tuần báo Sác-li ở thủ đô Pa-ri.

Trong một nghiên cứu khác, Ủy ban Bảo vệ các nhà báo (CPJ), một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở ở Mỹ, cáo buộc tổ chức IS, al-Qaeda và các nhóm có hệ tư tưởng tương tự chịu trách nhiệm đối với cái chết của 28 nhà báo trong năm 2015. Báo cáo của CPJ thống kê những nhà báo “bị sát hại vì tác phẩm của họ gây thù chuốc oán, mất mạng khi đang ở chiến trường, giữa hai làn đạn hoặc đang thực hiện các nhiệm vụ nguy hiểm”.

Theo CPJ, năm nay, số nhà báo bị sát hại ở Xy-ri giảm, vì lượng phóng viên nước ngoài sang quốc gia này tác nghiệp giảm và việc xác nhận số nhà báo Xy-ri tử vong trong lãnh thổ do IS chiếm đóng ngày càng trở nên khó khăn. Trong số nhà báo bị sát hại vì tác phẩm báo chí của họ, khoảng 1/3 “chết trong tay các tổ chức tội phạm, quan chức chính phủ hoặc người dân địa phương”, báo cáo của CPJ viết.

CPJ dẫn trường hợp của một người dẫn chương trình đài phát thanh ở Bra-xin bị giết trong lúc chương trình chống tham nhũng của ông đang được phát sóng. “Việc nhiều nhà báo đã bị thiệt mạng cho thấy những người hoạt động trong giới truyền thông không được bảo vệ và Liên hợp quốc cần phải hành động để bảo vệ "người cầm bút"”, cả RSF và CPJ nhấn mạnh.