Xu thế chung của nông dân ở huyện Cù Lao Dung hiện nay phá những cánh đồng mía lớn để đào hồ nuôi tôm.

Hoang mang vì mía mất giá

Mùa thu hoạch mía ở huyện Cù Lao Dung đang đến gần, nhưng do giá mía trong hơn 2 năm nay giảm mạnh làm cho người dân rất đỗi hoang mang. Có rất nhiều hộ đã "tự động" chuyển đổi cơ cấu cây trồng, phá mía, đào hồ nuôi tôm, trồng sắn, trồng hoa màu...

Chúng tôi đã có dịp tiếp xúc với nhiều người dân ở đây để tìm hiểu căn nguyên. Ông Bùi Văn Thẹo, ở ấp An Bình, xã An Thạnh 3, cho biết: "Lâu nay, cây mía đã làm cho gia đình tôi đổi đời. Con cái được học hành đến nơi đến chốn, có công ăn việc làm ổn định. Năng suất mía của gia đình tôi năm nào cũng đạt từ 12 đến 13 tấn/công/mùa, có những mùa đạt từ 15 đến 17 tấn. Mấy năm trước, khi cây mía còn được giá, chúng tôi làm ăn có lãi. Nhưng hơn 2 năm nay, giá mía quá bèo bọt khiến bà con cảm thấy hoang mang, lo lắng".

Cũng theo ông Thẹo, chi phí làm mía từ khâu gieo trồng đến khi thu hoạch phải đầu tư trên 7,5 triệu đồng/công. Sản lượng mía trung bình luôn đạt từ 12 đến 13 tấn/công/mùa, với giá mía hiện tại được tính 1 nghìn đồng/kg, người nông dân thu về khoảng từ 12 đến 13 triệu đồng/công.

Nhưng thực tế ở Cù Lao Dung hiện nay, việc thuê lao động tại chỗ rất khó khăn và được tính 2,5 triệu đồng/người/công. Phí vận chuyển chủ yếu bằng tàu, được chủ tàu tính 1,2 đến 1,3 triệu đồng/tấn. Cho nên, với mức giá bán như hiện nay, sau khi trừ các khoản chi phí, nông dân chỉ lời khoảng trên dưới 800 ngàn đồng/công/năm.

Tiến thoái lưỡng nan

Thực tế cho thấy, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng hiện nay còn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nhìn nhận từ thực tế của nông dân, ở huyện Cù Lao Dung, nếu có 10 hộ nuôi tôm thì chỉ có 2 đến 3 hộ thành công, số còn lại hòa vốn hoặc thất bát nặng nề. Nguyên nhân ban đầu được cho là do chưa có kinh nghiệm, khi dịch bệnh xảy ra, không có các biện pháp ngăn ngừa làm tôm chết hàng loạt. Bên cạnh đó, đầu ra cho sản phẩm đang là dấu hỏi lớn chưa tìm được lối ra.

"Trước đây, gia đình tôi có 10 công trồng mía, nhưng gần 3 năm nay làm không có lãi, chúng tôi thuê máy phá mía, đào hồ nuôi tôm. Sau 2 năm kinh doanh, nghề nuôi tôm lời lãi đâu không biết, chỉ thấy thất bại, nợ nần chồng chất do phải vay "nóng". Mùa thứ nhất lỗ 40 triệu, mùa thứ hai lỗ 30 triệu, mùa thứ 3 đang giai đoạn chăm sóc. Gia đình tôi đã lỡ đầu tư gần 1 tỉ đồng mua sắm trang thiết bị, con giống..., giờ mà bỏ thì tiếc, quay lại cây mía thì không ăn thua do giá quá thấp (giá mía đang được các thương lái mua là 800 đồng/kg)" - Chị Nguyễn Thị Hoa, ở xã An Thạnh 2, bùi ngùi kể.

Ông Phạm Thanh Liêm, Phó Chủ tịch Hội Nông dân huyện Cù Lao Dung thừa nhận, do giá mía xuống quá thấp nên người dân ở đây đang phá mía, chuyển đổi cơ cấu cây trồng là có thật: "Theo số liệu thống kê, năm 2013, toàn huyện có 8.250ha trồng mía, tính đến tháng 6-2014 giảm xuống còn 6.563ha (tỉ lệ giảm tương đương 1.687ha). Và con số này sẽ tiếp tục giảm trong năm 2015, nếu như tình trạng giá cả không được cải thiện. Còn chuyển đổi trồng mì chưa mang lại kết quả tích cực, năm 2012, người nông dân lời 20 triệu đồng/công, nhưng đến năm 2013, làm 3 công lỗ đến 40 triệu đồng".

Ông Liêm cho biết thêm: "Chúng tôi mong muốn các doanh nghiệp luôn duy trì bao tiêu sản phẩm, mà trực tiếp là Nhà máy Đường Sóc Trăng nên có cơ chế ưu đãi cho người nông dân như hỗ trợ một phần nào đó chi phí vận chuyển; công bằng hơn nữa trong việc đo độ đường tại nhà máy... Có như vậy mới duy trì được cây trồng chủ lực ở huyện Cù Lao Dung".

Mùa thu hoạch mía năm nay ở Cù Lao Dung dù được dự báo là sẽ trúng đậm, nhưng người nông dân không mấy lạc quan. Nếu giá mía vẫn giẫm chân tại chỗ như năm 2013, thì vốn liếng đầu tư cho vụ mùa 2014 sẽ quay trở về con số không. Bài học cây mía ở các tỉnh Cà Mau, Hậu Giang, Bình Định... vẫn còn đó, vấn đề tìm hướng đi bền vững cho cây mía ở Cù Lao Dung cần có sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền các cấp và các cơ quan chức năng.