Ngày 18-2-2016, tại doanh trại của Kho 102, Cục Kỹ thuật, thị trấn Cao Phong, huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình, Bộ Tư lệnh BĐBP phát động Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ xuân Bính Thân 2016. Tham gia buổi lễ ra quân trồng cây đặc biệt ý nghĩa này, có các đồng chí lãnh đạo Bộ Tư lệnh BĐBP, Tỉnh ủy, UBND tỉnh Hòa Bình và hơn 1.000 người gồm cán bộ, chiến sĩ BĐBP, cựu chiến binh, Đoàn thanh niên và nhân dân huyện Cao Phong, các em học sinh trường Phổ thông trung học Cao Phong, đơn vị kết nghĩa với Kho 102 đã cùng trồng 1.500 cây xanh trên diện tích 2ha. Các loại cây trồng chủ yếu là sưa đỏ, sấu và vú sữa.

“Núi giăng thành lũy sắt dày/Rừng che bộ đội rừng vây quân thù" - lời thơ của nhà thơ cách mạng Tố Hữu đã đúc kết lên sự gắn bó thụ hưởng giữa người lính nhiều thế hệ với núi rừng biên cương. Trước tình hình biến đổi khí hậu và nạn lâm tặc khiến cho diện tích rừng càng ngày bị thu hẹp lại, bên cạnh đó, tình trạng gia tăng kiểu thời tiết cực đoan, nước biển dâng làm cho toàn bộ dải biên cương và bờ biển nước ta bị ảnh hưởng nặng nề.

Trước tác động xấu của biến đổi khí hậu đe dọa cuộc sống toàn cầu, việc bảo vệ môi trường trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Đối với lực lượng BĐBP,  trồng và giữ rừng là nhiệm vụ sống còn. Khi Tết trồng cây càng được coi trọng thì việc đảm bảo rằng, ở những nơi đầu sóng ngọn gió đất đai xanh tươi sẽ làm giảm tác động của biến đổi khí hậu vào sâu trong nội địa. "Trồng cây là bảo vệ đất đai, cương thổ quốc gia, bảo vệ nguồn sống" -  đó là lời tâm huyết, được đồng chí Phó Chính ủy BĐBP nhấn mạnh tại buổi lễ phát động Tết trồng cây đầu xuân 2016.

Mùa xuân được coi là mùa tụ khí thiêng đất trời, khai hoa và sinh sôi. Không phải ngẫu nhiên mà mùa trồng cây, gieo hạt khởi đầu mỗi năm mới lại được chọn là thời điểm để nói về sự nghiệp trồng người. Bắt kịp với nhịp điệu mùa xuân trên khắp dải biên cương, hải đảo của Tổ quốc, lực lượng BĐBP vừa tổ chức chương trình "Xuân biên cương - Nâng bước em tới trường" nhằm làm lan tỏa rộng khắp nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân chăm lo bồi đắp nguồn lực con người.

Năm 2014, Đoàn thanh niên BĐBP đã xung kích đi đầu phát động phong trào mang tên "Nâng bước em tới trường". Mỗi đơn vị trong toàn lực lượng nhận hỗ trợ ít nhất 2 học trò nghèo, mỗi suất kinh phí 500 ngàn đồng/tháng để các em được tới trường theo học. Sau một năm phát động, đã có hơn 1.000 học sinh có hoàn cảnh khó khăn tiếp tục được đến lớp nhờ chương trình này. Thế nhưng, nếu nói rằng, lực lượng BĐBP đã cần mẫn thực hiện công tác chăm lo cho nhân dân, vun đắp nguồn lực con người chỉ qua một phong trào này là chưa đủ.

Nhiều thập kỷ qua, niềm tin vào hình ảnh BĐBP chăm dân yêu trẻ đã khắc sâu và trở thành tượng đài "thầy giáo quân hàm xanh" trong lòng đồng bào, chiến sĩ cả nước. Hiện nay, việc phổ cập giáo dục tiểu học, trung học cơ sở đã hoàn thiện ở nhiều vùng nông thôn miền núi và đảo xa giúp cho cán bộ BĐBP không còn phải đứng lớp dạy học trực tiếp nữa. Bền bỉ trong các năm qua, hầu khắp các vùng miền cả nước, các đồn BP đều đã từng nhận được bằng khen hàng năm của Phòng Giáo dục các huyện, thị xã về việc giúp ngành giáo dục xóa mù chữ, vận động đưa trẻ đến trường. Họ thừa nhận, ở những vùng đặc biệt khó khăn, nếu không có BĐBP giúp sức thì ngành giáo dục không thể đưa chương trình phổ cập giáo dục tới đích.

Tại các vùng núi cao như Hà Giang, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Thanh Hóa, Nghệ An, đội ngũ giáo viên cắm bản đều phải dựa vào lực lượng Biên phòng đóng trên địa bàn vận động trẻ tới trường. Mỗi dịp khai giảng, nếu cán bộ Biên phòng phụ trách kiểm soát địa bàn lơi là việc để mắt tới các gia đình ở bản xa thì trẻ bỏ học theo cha mẹ lên nương dài ngày, ở nhà chăn dê, chăn bò, sống như cây cỏ, bỏ lớp, bỏ trường vì nghèo đói chiếm tỉ lệ rất cao. Để tới được tận nhà các em, có khi phải đi bộ lên núi, có nơi không thầy, cô giáo nào biết tới. Ở đó, nhiều gia đình cha mẹ bỏ sang biên giới làm thuê, BĐBP phải đùm bọc trẻ nhỏ, khuyên nhủ, vận động người lớn ở lại nhà đưa trẻ đến trường, bỏ hẳn việc vượt biên, trống địa bàn.

Các vùng biên giới giáp Lào nằm trên các con đường đen về buôn lậu ma túy lại có hiện tượng cha mẹ trẻ nghiện, vận chuyển và buôn bán ma túy, vào tù, bỏ trốn truy nã, khiến nhiều trẻ bơ vơ. Nếu các em không được cưu mang thì thất học, đói nghèo lại sinh ra đói nghèo, tiêu cực, tiếp tục đi vào con đường tối. Ở các vùng hải đảo sông nước, nhất là ven biển Trung bộ và Tây Nam bộ, trẻ theo cha mẹ đi biển dài ngày, thế chấp mạng sống để kiếm tiền theo nghề biển cũng bỏ rơi luôn học vấn, lớn lên không chống đỡ được cám dỗ, hư hỏng cũng không hiếm.

Đáng chú ý nhất hiện nay là, mạn biên giới An Giang, Long An, Đồng Tháp, trẻ em nghèo theo cha mẹ trở về từ Biển Hồ, Cam-pu-chia, không quốc tịch, không căn cước, không thể nhập học ở trường lớp chính quy nào thì BĐBP lại đứng ra lập lớp, lập trường, cưu mang các em. Cán bộ, chiến sĩ ở các đồn BP mở lớp học cho trẻ chỉ nhằm để chúng biết chữ theo tiêu chí "khai tâm sáng để tâm mình sáng", không thể để trẻ lớn lên mù chữ, vất vưởng với thân phận sông hồ, giúp chúng trở thành những công dân có ích trong tương lai của các vùng biên giới.

Một câu chuyện của Tây Nguyên từng lay động trái tim của bao người là việc đứa trẻ của một gia đình vượt sông qua biên giới bị lũ cuốn may mắn sống sót được BĐBP cùng bà con địa phương cứu giúp. Người lớn có thể lạc lối và trả giá bằng cái chết vì đi theo lời dụ dỗ của các phần tử xấu, bỏ làng bản quê hương, nhưng trẻ nhỏ không có lỗi. Bé gái Siu H'ly giờ vẫn được Đồn BP Pơ Kô nuôi dưỡng ăn học. Cụm từ thân thương "con nuôi của đồn Biên phòng" không còn xa lạ, khi mà việc BĐBP cứu không ít những đứa trẻ do tập tục lạc hậu, giành lại sự sống cho chúng từ những cộng đồng dân tộc thiểu số có tục "chôn con theo mẹ". Nhiều số phận được sống nhờ quân y Biên phòng, để rồi chúng tiếp tục được học, được đến trường như bao trẻ khác, có một cuộc đời mới, tự tin hơn. 

"Nâng bước em tới trường" chính là sự tiếp nối truyền thống ân nghĩa đùm bọc giữa bộ đội và đồng bào địa phương đã sâu nặng qua nhiều thập kỷ như thế. Hiện nay, có 16 trẻ mồ côi đang được nuôi dưỡng trong các đồn Biên phòng như các chiến sĩ nhỏ. Chương trình "Xuân biên cương - Nâng bước em tới trường" truyền hình trực tiếp từ Tri Lễ, Quế Phong, Nghệ An cũng cùng phát đi thông điệp đó. Nguyên Phó Chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa có mặt tại đây xúc động nói: "BĐBP không chỉ nâng bước em tới trường đâu, mà còn nâng đỡ cả niềm tin và ý chí, nâng đỡ cả cuộc đời nữa!". Bà đã trao tặng 150 suất học bổng cho học sinh nghèo Nghệ An với tư cách là Chủ tịch Quỹ học bổng Vừ A Dính.

Thông điệp ý nghĩa đã lan tỏa rộng khắp các vùng biên cương cùng thời điểm với mùa xuân ngọt ngào đang tới. Đại tá Nguyễn Hòa Văn, Phó Chủ nhiệm Chính trị BĐBP, Tổng biên tập báo Biên phòng, Tổng đạo diễn Chương trình "Xuân biên cương - Nâng bước em tới trường" bày tỏ: "Chúng tôi muốn mở ra một khí thế mới, nỗ lực và sẻ chia vì sự nghiệp trồng người. Thông điệp này như một sự kêu gọi thi đua trong toàn lực lượng và toàn thể các cấp, các ngành, địa phương chăm lo tạo nguồn lực con người cho biên giới hải đảo. Đó là chiến lược bảo vệ an ninh biên giới, chủ quyền quốc gia hữu hiệu nhất. Ở đâu có niềm tin, ở đó có sự đoàn kết, nghĩa tình quân dân bền chặt. Gốc của an dân một phần quan trọng nhờ vào khuyến học".

Kết thúc chương trình giao lưu nghệ thuật từ Tri Lễ, Quế Phong, đã có 3.500 em học sinh có hoàn cảnh khó khăn trên các tuyến biên giới được BĐBP giúp đỡ mỗi em 500 ngàn đồng/tháng để đến trường cho tới khi tốt nghiệp phổ thông trung học. Trong nỗ lực của toàn dân xây dựng nông thôn mới, vẫn còn những trẻ nghèo cần bàn tay nâng bước để được đi học và BĐBP đã dành cả tình thương yêu cho lớp học sinh còn gian khó này của vùng sâu, vùng xa, biên giới hải đảo. Vậy là trọn vẹn những cố gắng của Ban tổ chức chương trình, ê kíp truyền hình VTV24, cấp ủy, chính quyền, quân và dân Quế Phong đã được đền đáp, đã nối dài mãi những yêu thương cho trẻ nhỏ, cho biên cương.

Trương Thúy Hằng