Đồng bào các dân tộc Mường Lát nô nức về trung tâm phố huyện.

Thị trấn Mường Lát nằm lọt thỏm giữa trùng điệp núi cao, nó được ví như một lòng chảo của núi rừng. Những ngày này, thị trấn nhỏ dường như khoác lên mình chiếc áo mới sặc sỡ hơn trong màu váy hoa sặc sỡ của những cô gái người Mông, trong bộ áo cóm thướt tha của cô gái Thái.

Đã thành thông lệ, ngày 2-9 hằng năm đã trở thành ngày Tết của đồng bào các dân tộc thiểu số huyện Mường Lát. Đồng bào xem đây như một ngày hội lớn, một cái Tết cổ truyền của mình. Đồng bào Mông, Dao, Thái, Mường nô nức kéo về trung tâm phố huyện vui chơi, mua sắm và gặp gỡ, giao lưu với nhau. Những cô gái Mông sặc sỡ váy hoa cùng dắt tay nhau xuống phố, những chàng trai Mông cùng nhau tham gia các trò chơi và các môn thể thao, người mua kẻ bán tấp nập... tạo nên một không khí nhộn nhịp, vui tươi của ngày hội lớn giữa núi rừng xứ Thanh.

Để lên đến phố huyện, các chàng trai, cô gái dân tộc Mông ở các bản vùng sâu, vùng xa, phải vượt qua mấy chục ki-lô-mét đường rừng với những khúc cua quanh co, khúc khuỷu. Với đồng bào nơi đây, ngày Quốc khánh 2-9 đã trở thành ngày hội lớn, là dịp để bà con gặp gỡ, trao đổi tâm tình và vui chơi.

Ông Lương Minh Thông, Bí thư Huyện ủy Mường Lát cho biết: "Hằng năm, huyện Mường Lát đã tổ chức cho đồng bào các dân tộc thiểu số vui Tết Độc lập với nhiều trò chơi dân gian cùng các môn thể thao truyền thống như bắn nỏ, kéo co, đẩy gậy, bóng chuyền, cầu lông và các hoạt động văn hóa, văn nghệ khác".

Những cô gái Mông xúng xính váy hoa trên phố huyện vui Tết Độc lập.

Tết Độc lập vì thế đã trở thành một nét văn hóa độc đáo ở huyện vùng cao Mường Lát. Đặc biệt, đối với đồng bào Mông thì Tết Độc lập có ý nghĩa to lớn trong đời sống và tinh thần của bà con. Theo ông Lâu Minh Pó, Phó Bí thư Thường trực Huyện ủy Mường Lát: "Từ xa xưa, do lịch sử hình thành và cư trú, người Mông có thói quen lập chòm bản và sinh sống trên những ngọn núi cao để tránh kẻ thù. Họ cứ đi mãi và tìm những ngọn núi cao nhất để sinh sống và dễ quan sát kẻ địch. Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, người Mông đã được tuyên truyền, vận động thoát khỏi cuộc sống cô lập và xuống núi giao lưu, học hỏi, kết bạn với những dân tộc khác". Vì vậy, Tết Độc lập trở thành cái Tết rất nhiều ý nghĩa với đồng bào dân tộc Mông.

Trong những ngày này, những chàng trai, cô gái Mông cùng nhau xuống phố thị vui chơi, gặp gỡ; những đứa trẻ được bố mẹ mua cho quà bánh và quần áo mới, những người lớn tuổi thì quan tâm đến những vật dụng gia đình và nông cụ như dao, rựa, cày, cuốc. "Thắng cố" là một món ăn không thể thiếu trong ngày Tết Độc lập của đồng bào Mông, huyện Mường Lát. Nó trở thành nét văn hóa ẩm thực đặc sắc.

Trong tiết trời thu mát mẻ, mọi người gặp nhau với những câu chuyện vui bên chén rượu ngô thơm nồng và bát thắng cố còn nghi ngút khói, hòa cùng với âm thanh của tiếng khèn Mông, tiếng cồng, tiếng chiêng vang vọng khắp núi rừng, đã trở thành nét đẹp rất riêng trong văn hóa ẩm thực của người vùng cao Mường Lát, giúp đồng bào xích lại gần nhau hơn.

Gặp Sùng A Giế (ở bản Suối Lóng, xã Tam Chung, huyện Mường Lát) đưa vợ và 2 con nhỏ đi chơi phố huyện, anh vui vẻ khoe: "Năm nay, cây lúa, cây ngô tươi tốt, nhà ta được mùa, bán được nhiều tiền, nên cho vợ con đi phố huyện chơi và mua sắm. Những ngày này, cả bản ta, nhà nào cũng đóng cửa đi chơi phố huyện, vui lắm"!

Nhìn nụ cười rạng rỡ trên môi Sùng A Giế khiến chúng tôi cũng vui lây với niềm vui của anh và đồng bào Mông, huyện biên giới Mường Lát trong Tết Độc lập 2-9 năm nay.