Tổng thống Ô-ba-ma phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-EU, ngày 26-3. Ảnh: Reuters

Chuyến thăm đầu tiên của Tổng thống Ba-rắc Ô-ba-ma tới Brúc-xen diễn ra trong bối cảnh các cuộc thảo luận về Hiệp định đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương cũng như ảnh hưởng của việc cựu nhân viên tình báo Mỹ Ét-uốt Xnâu-đơn tiết lộ chính quyền Mỹ nghe lén điện thoại của các nhà lãnh đạo EU tiếp tục căng thẳng và quyết liệt.

Tuy nhiên, trọng tâm của chuyến đi lần này lại thảo luận chủ yếu về việc tăng cường an ninh giữa các quốc gia đồng minh Đông Âu sau khi bán đảo Crưm sáp nhập vào Nga, cũng như tình hình U-crai-na trong tương lai. Khó khăn nhất đối với ông Ô-ba-ma là thuyết phục châu Âu có lập trường cứng rắn hơn, nếu Nga tiếp tục lấn tới. Điều này xem ra là một thách thức lớn đối với ông chủ Nhà Trắng, khi Đức, quốc gia đầu tàu của EU, ngày 26-3, đã phản đối các biện pháp trừng phạt kinh tế cứng rắn nhằm vào Mát-xcơ-va.

Khi Đức "lùi lại" một bước và châu Âu đang lưỡng lự trước các biện pháp trừng phạt Nga, đương nhiên Mỹ phải bước lên tuyến đầu. Để trấn an đồng minh châu Âu, ngày 24-3, tại một hội nghị không chính thức Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G-7), gồm Anh, Pháp, Mỹ, Đức, I-ta-li-a, Nhật Bản và Ca-na-đa, Tổng thống Ô-ba-ma tuyên bố, Mỹ và G-7 sẵn sàng tăng cường trừng phạt Nga, trong đó bao gồm những biện pháp trừng phạt phối hợp có thể gây tác động nghiêm trọng tới kinh tế Nga nếu Mát-xcơ-va tiếp tục "leo thang".

Tổng thống Mỹ Ô-ba-ma cũng khẳng định lại sự ủng hộ của Oa-sinh-tơn đối với NATO, một "liên minh mạnh nhất, hiệu quả nhất trong lịch sử nhân loại". Ông Ô-ba-ma cũng nhắc lại điều 5 trong Hiến chương NATO về nghĩa vụ của các thành viên bảo vệ lẫn nhau, đồng thời, mong muốn châu Âu đừng nghĩ rằng, Oa-sinh-tơn không quan tâm đến lục địa này khi thực hiện chiến lược "xoay trục" sang châu Á. "Quan hệ với các đồng minh và đối tác châu Âu vẫn là hòn đá tảng trong cam kết quốc tế của Mỹ, điều này được thể hiện qua việc cùng tham gia tác chiến tại Áp-ga-ni-xtan và các nỗ lực ngoại giao trong hồ sơ I-ran, Xy-ri", ông Ô-ba-ma nhấn mạnh.

Giới phân tích cho rằng, ngay từ khi bước vào Nhà Trắng, Tổng thống Ô-ba-ma đã ưu tiên châu Á-Thái Bình Dương và là nền tảng trong chính sách đối ngoại của ông. Sau một thập niên ám ảnh bởi khủng bố, tập trung sức lực vào cuộc chiến tại I-rắc và Áp-ga-ni-xtan, Mỹ cho rằng cần phải "xoay trục" sang khu vực được đánh giá là năng động, tương lai của thế giới trong thế kỷ 21. Chiến lược "xoay trục" của Mỹ dựa trên hai trụ cột chính là kinh tế và quân sự. Một mặt, Mỹ thúc đẩy quan hệ kinh tế thương mại với châu Á, với dự kiến thành lập một khu vực tự do mậu dịch trong khuôn khổ Hiệp định đối tác xuyên Châu Á Thái Bình Dương (TPP). Mặt khác, từ nay đến 2020, Mỹ sẽ tập trung tới 60% lực lượng hải quân trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Việc luân chuyển binh sĩ, tàu chiến Mỹ tới các nước đồng minh trong khu vực châu Á được đẩy mạnh.

Theo nhà nghiên cứu Rô-bớt Pôn-la thuộc Trung tâm nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), thông điệp mà cuộc khủng hoảng U-crai-na để lại rất đơn giản: Mỹ và châu Âu cần phải thống nhất về mục đích. Theo ông Rô-bớt Pôn-la, có lẽ Oa-sinh-tơn đã quá chậm khi nhận ra rằng, thực tế EU vẫn là một đối tác quan trọng mang tính sống còn đối với Mỹ. Xét về khía cạnh này, chuyến thăm của Tổng thống Ô-ba-ma tới Brúc-xen ngày 26-3, là điều rất cần thiết. Sau sự kiện "tái cài đặt" quan hệ Mỹ - Nga giai đoạn 2009-2010, đến nay, Mỹ cần phải "lên dây cót" cho mối quan hệ với EU.