Ngày 23-4, khoảng 130 binh lính từ Lữ đoàn không vận 173 của Mỹ đã hạ cánh xuống sân bay Xuýt-uyn, Ba Lan, bắt đầu chiến dịch triển khai binh lính của Mỹ tại Ba Lan và các nước vùng Ban-tích. Ảnh: AFP

Một nhà ngoại giao châu Âu đã bày tỏ sự hoài nghi và nói rằng thỏa thuận này chỉ là "đòn nhử" của Mát-xcơ-va. Nhà ngoại giao này cho rằng với việc thể hiện rằng Nga đã sẵn sàng đối thoại, Điện Crem-li đã làm giảm được áp lực ngoại giao đang tăng lên và kéo dài thời gian trước khi các biện pháp trừng phạt tăng cường được áp dụng. Việc Nga ký thỏa thuận có thể làm gia tăng bất đồng trong nội bộ liên minh các nước phương Tây chống lại Crem-li và điều này chỉ có lợi cho Crem-li. Hiện tại đã xuất hiện bất đồng giữa Mỹ - nước muốn tăng cường trừng phạt và một châu Âu cẩn trọng hơn - nơi mà các quốc gia kiên quyết tránh một cuộc đối đầu dẫn tới sự tổn hại lớn.

Reuters nhận định, việc Nga đặt bút ký thỏa thuận hòa bình về U-crai-na nói trên không có nghĩa là Nga đang thoái lui, mà đúng hơn là Tổng thống V.Pu-tin đang tỏ ra kiên nhẫn trong việc theo đuổi mục tiêu cuối cùng của mình. Đó là một ngày nào đó sẽ tập hợp những người nói tiếng Nga - bao gồm cả những người sống trong lãnh thổ U-crai-na - dưới một mái nhà chung. Là một nhà chiến thuật khôn khéo, ông Pu-tin biết rằng việc đẩy nhanh quá trình đạt được mục tiêu này có thể sẽ gây tổn hại cho Nga, điển hình là việc phương Tây đang đe dọa áp đặt các biện pháp trừng phạt mạnh mẽ và một châu Âu đang cố gắng thoát khỏi sự phụ thuộc vào nguồn cung khí đốt của Nga.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma cam kết với dư luận Mỹ rằng, thỏa thuận Giơ-ne-vơ không phải là sự nhượng bộ của Oa-sinh-tơn trước Mát-xcơ-va mà chỉ là một nỗ lực để tạo ra niềm hy vọng chung của quốc tế nhằm giải quyết vấn đề U-crai-na một cách hòa bình. Ông Ô-ba-ma cho biết, Mỹ vẫn đang tham vấn chặt chẽ với các đồng minh ở châu Âu, trước hết là Đức và Anh, để trong trường hợp Nga không có khả năng khôi phục lại trật tự U-crai-na thì sẽ ngay lập tức áp dụng các biện pháp trừng phạt bổ sung một cách "đồng bộ". Theo báo "Độc lập" (Nga), mặc dù phương Tây thừa nhận tuyên bố 4 bên tại Giơ-ne-vơ về U-crai-na có tiềm năng thực hiện rất lớn, song Mỹ và các đồng minh vẫn thể hiện thái độ sẵn sàng áp dụng các lệnh trừng phạt bổ sung chống Nga nếu diễn biến ở khu vực Đông - Nam U-crai-na không đi theo quỹ đạo lợi ích của Mỹ. Chính quyền Mỹ vẫn tập trung vào các nỗ lực cô lập Nga trên trường quốc tế bằng cách cắt đứt mối liên hệ giữa các lĩnh vực chủ chốt của nền kinh tế Nga với thế giới bên ngoài.

Mỹ và Nga đã bày tỏ quan điểm hoàn toàn khác nhau trong cuộc hội đàm giữa các nhà ngoại giao hàng đầu của hai bên về việc khôi phục thỏa thuận đạt được tại Giơ-ne-vơ, ngày 17-4 vừa qua. Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri kêu gọi Mát-xcơ-va gia tăng áp lực lên các phần tử ly khai thân Nga mà Oa-sinh-tơn cho là đang được Điện Crem-li hậu thuẫn. Trong khi đó, Nga phủ nhận đã kích động chủ nghĩa ly khai ở miền Đông và miền Nam U-crai-na. Ngoại trưởng Nga Xéc-gây La-vrốp yêu cầu Oa-sinh-tơn gây ảnh hưởng đối với Chính phủ U-crai-na, Chính phủ mà Mát-xcơ-va cáo buộc là "vi phạm trắng trợn" thỏa thuận Giơ-ne-vơ. Bộ Ngoại giao Nga cho biết, ông La-vrốp đã yêu cầu ông Ke-ri "gây sức ép với Ki-ép để ngăn chặn các phần tử kích động gây ra cuộc xung đột đẫm máu và thúc đẩy chính quyền U-crai-na thực thi nghiêm túc các nghĩa vụ của họ".

Các tay súng ủng hộ Nga trên đường phố Xla-vi-an-xcơ, miền Đông U-crai-na ngày 18-4-2014. Ảnh: AP

Trong hai ngày 21-22/3, Phó Tổng thống Mỹ Giô Bai-đơn đã có chuyến thăm U-crai-na và gặp gỡ Ban lãnh đạo mới thân phương Tây của nước này để khẳng định sự ủng hộ kiên định của Oa-sinh-tơn đối với Ki-ép. Tại đây, ông Bai-đơn cho rằng, Nga phải có trách nhiệm thực thi thỏa thuận trong cuộc đối đầu Đông - Tây tồi tệ nhất kể từ sau Chiến tranh lạnh. Ông đồng thời cảnh báo rằng, Nga sẽ bị cô lập nếu tiếp tục tìm cách "chia tách U-crai-na". Theo AFP, ông Bai-đơn đã kêu gọi Nga ngừng hậu thuẫn các tay súng đang kích động bất ổn ở miền Đông U-crai-na, cho rằng các hành động khiêu khích của Nga sẽ chỉ khiến Nga phải chịu thêm nhiều tổn thất và cô lập hơn. Ngay sau khi ông Bai-đơn rời Ki-ép vài giờ, Tổng thống tạm quyền U-crai-na O.Tu-rơ-chi-nốp đã ra lệnh cho quân đội nước này tái khởi động chiến dịch quân sự chống người biểu tình phản đối Chính phủ lâm thời ở miền Đông nước này. Ở miền Đông U-crai-na, các phần tử nổi dậy, trong đó có một số có vũ trang, vẫn bám trụ tại các trụ sở Chính phủ mà họ chiếm đóng trong chục ngày qua. Họ đang chiếm giữ các tòa nhà của chính quyền tại ít nhất 9 thành phố và thị trấn. Ông Tu-rơ-chi-nốp cho biết, quân đội nước này tái khởi động chiến dịch chống lại phe nổi dậy, sau khi phát hiện hai thi thể "bị tra tấn dã man" ở thành phố miền Đông Xla-vi-an-xcơ đang nằm dưới sự kiểm soát của phe nổi dậy.

Cùng ngày, Mỹ cũng đã ra quyết định triển khai 600 binh lính đến Ba Lan và các nước vùng Ban-tích (gồm Ê-xtô-ni-a, Lít-va và Lát-vi-a). Tổng thống Mỹ Ba-rắc Ô-ba-ma đã nói rằng thỏa thuận đạt được giữa 4 bên là một diễn biến "có hứa hẹn", có thể dẫn tới việc khôi phục hòa bình và an ninh cho U-crai-na, nhưng nếu nhìn lại những gì trong quá khứ, "Mỹ không thật tin là sẽ có một giải pháp ngoại giao cho vấn đề U-crai-na".

Học giả E.Ru-mơ thuộc Trung tâm Nga của Viện Nghiên cứu Các-ni-gi có trụ sở tại Thủ đô Oa-sinh-tơn (Mỹ) cho rằng, sau khi sáp nhập Crưm, chiến lược của Mát-xcơ-va dường như đã rõ ràng. Đó là: Duy trì quân đội tại khu vực biên giới với U-crai-na nhằm ngăn chặn bất kỳ hành động nhằm đảo ngược tình hình của Chính phủ mới ở U-crai-na; thúc đẩy ý tưởng "liên bang hóa" U-crai-na và sử dụng ảnh hưởng của Nga ở phía Đông U-crai-na nhằm đảm bảo rằng đội ngũ lãnh đạo mới ở Ki-ép chấp nhận kế hoạch chi tiết của Nga cho một đất nước U-crai-na vĩnh viễn bị cấm gia nhập khối Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).