Phát biểu khi tới thăm thành phố Miami ở tiểu bang Florida, Tổng thống Donald Trump tuyên bố bãi bỏ “chính sách một chiều” với Cuba từ thời cựu Tổng thống Barack Obama và quyết định này sẽ có hiệu lực ngay lập tức. Theo chính sách mới trên, Washington sẽ siết chặt các quy định về đi lại, nghiêm cấm công dân Mỹ làm ăn với bất kỳ doanh nghiệp quốc doanh nào có quan hệ với quân đội và lực lượng an ninh Cuba, chấm dứt mọi hoạt động giao lưu nhân dân và chỉ cho phép tiến hành các chuyên đi thăm thân.

Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump khẳng định sẽ tiếp tục duy trì quan hệ ngoại giao giữa hai nước, duy trì hoạt động của hai đại sứ quán, cũng như cho phép các hãng hàng không và vận tải biển của Mỹ khai thác dịch vụ tới đảo quốc Caribe này. Ông Trump hối thúc chính quyền La Habana ngồi lại bàn đàm phán để thảo luận về một thỏa thuận mới mang lại lợi ích cho người dân Cuba. Ông Trump nhấn mạnh, ông tôn trọng chủ quyền của Cuba, song sẽ không quay lưng lại với người dân nước này.

Kể từ khi bình thường hóa quan hệ vào cuối năm 2014, Mỹ và Cuba đã có những bước hợp tác với nhiều kết quả đáng ghi nhận, đem lại lợi ích cho cả hai bên. Hai bên đã chính thức mở lại đại sứ quán tại thủ đô mỗi nước, nới lỏng hạn chế về đi lại và thương mại giữa hai bên. Theo số liệu thống kê chính thức, chỉ một năm sau ngày hai nước nối lại quan hệ ngoại giao, lượng du khách Mỹ đến Cuba đã tăng đột biến. Washington và La Habana đã ký tới 20 thỏa thuận hợp tác trên nhiều lĩnh vực như thương mại, vận tải, viễn thông và nông nghiệp… Đó là điều chẳng dễ gì có được sau hơn nửa thế kỷ đối địch giữa hai nước.

Chính vì vậy, động thái mới của chính quyền Tổng thống Donald Trump rõ ràng là một bước thụt lùi “đáng tiếc” trong xu thế phát triển của quan hệ song phương Mỹ-Cuba thời gian qua. Quyết định của ông Donald Trump đã cho thấy rõ sự khác biệt về quan điểm và chính sách đối với Cuba so với người tiền nhiệm. Trong khi cựu Tổng thống Barack Obama muốn "chôn vùi tàn tích cuối cùng của chiến tranh Lạnh" và "bỏ lại phía sau cuộc chiến ý thức hệ trong quá khứ ", thì Tổng thống Donald Trump dường như đang tìm cách “làm sống lại” những bất đồng đó và đi theo một chiến lược đã được chứng minh là thất bại trong quá khứ.

Phản ứng trước quyết định trên của Tổng thống Donald Trump, Chính phủ Cuba đã ra thông cáo chính thức lên án quyết định này và khẳng định quyết tâm giữ vững độc lập chủ quyền. Thông cáo khẳng định Cuba và Mỹ đã chứng tỏ trong hai năm qua rằng “họ có thể hợp tác và sống cùng nhau một cách lịch sự, tôn trọng những khác biệt và ủng hộ  những điều có lợi cho cả hai nước và người dân hai nước”. Tuy nhiên, Cuba cũng cảnh báo Mỹ “không nên cho rằng Cuba phải nhượng bộ về chủ quyền và sự độc lập của mình và Cuba cũng không chấp nhận bất kỳ điều kiện nào như vậy”.

Không chỉ vấp phải những sự chỉ trích từ phía Cuba, quyết định trên của Tổng thống Donald Trump còn bị nhiều nước khác trên thế giới như Venezuela, Mexico, Canada, Nga… phản đối. Trong một tuyên bố trên trang mạng của mình ngày 18-6, Bộ Ngoại giao Nga nhận định chính sách mới đối với Cuba của chính quyền Tổng thống Donald Trump tương tự "luận điệu theo kiểu chiến tranh Lạnh". Moscow cho rằng việc nới lỏng các biện pháp trừng phạt dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama là một quyết sách xác đáng, không nên thay đổi.

Việc Tổng thống Donald Trump quay trở lại phần nào với chính sách cô lập Cuba được dự báo sẽ khiến quan hệ Mỹ-Cuba gặp không ít trở ngại trong thời gian tới. Cộng đồng quốc tế hy vọng, hai nước sẽ đối thoại để hàn gắn quan hệ song phương, bởi nếu đi ngược lại xu thế chung toàn cầu là hợp tác và phát triển, thì sẽ dẫn tới những hệ lụy khó lường.

Thu Uyên