Nhà hát Sydney Opera House phủ màu xanh kỷ niệm 70 năm thành lập LHQ. Ảnh: UN

Mừng sinh nhật 70 tuổi, LHQ đã có một năm thành công khi thông qua một loạt thỏa thuận có tính bước ngoặt để thúc đẩy phát triển bền vững, chống biến đổi khí hậu, giải quyết xung đột ở nhiều nơi trên thế giới, đồng thời nỗ lực đưa những ảnh hưởng sâu sắc của tổ chức này vươn xa hơn nữa.

Thúc đẩy sự phát triển của thế giới

Thành công ấn tượng nhất của LHQ trong năm 2015 là Chương trình nghị sự phát triển bền vững, với lộ trình thực hiện tới năm 2030, được 193 nước thành viên Đại hội đồng LHQ thông qua hồi tháng 9 (nhằm thay thế Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ) sắp hết hiệu lực và tầm nhìn về sự phát triển và hợp tác quốc tế giai đoạn 15 năm tới. Chương trình đã đề ra 17 mục tiêu chung về xóa đói giảm nghèo, đảm bảo an ninh lương thực, sức khỏe, nâng cao phúc lợi, đảm bảo chất lượng giáo dục, đạt được bình đẳng về giới, khuyến khích tăng trưởng kinh tế bền vững hiệu quả và dài hạn, khuyến khích sử dụng bền vững các hệ sinh thái trên Trái Đất….

Tổng Thư ký LHQ Ban Ki Mun nhấn mạnh đó là một chương trình nghị sự vì nhân dân, để chấm dứt mọi hình thức nghèo đói; một chương trình nghị sự vì sự chia sẻ thịnh vượng, hòa bình và hợp tác, cùng hành động để chống biến đổi khí hậu, chấm dứt tình trạng bất bình đẳng giới và tôn trọng nhân quyền của tất cả mọi người. Trên hết, đó là cam kết của các nhà lãnh đạo tới mọi người dân trên thế giới rằng sẽ không có ai bị tụt lại phía sau, và tất cả sẽ cùng chung tay gây dựng một thế giớitốt đẹp hơn.

Nói về thành tựu của LHQ trong năm 2015, không thể không nhắc tới Thỏa thuận về biến đổi khí hậu được thông qua tại Pa-ri, Pháp, sau 2 tuần đàm phán liên tục và căng thẳng . Thỏa thuận khí hậu Paris gồm 5 điểm, trong đó nổi bật nhất là hạn chế mức tăng nhiệt độ Trái Đất không quá 2 độ C so với thời kỳ tiền Cách mạng công nghiệp và các nước phát triển cam kết dành 100 tỷ USD/năm kể từ năm 2020 để ứng phó với tình trạng biến đổi khí hậu. Thỏa thuận Pa -ri cũng đòi hỏi các nước cam kết giảm khí thải vào năm 2020 và sau đó cứ 5 năm phải điều chỉnh lại mục tiêu giảm khí thải.

Thành công trên được coi là bước đột phá trong nỗ lực của LHQ trong suốt hơn 2 thập kỷ qua nhằm thuyết phục các chính phủ hợp tác để giảm lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính mà các nhà khoa học cho rằng đang khiến nhiệt độ Trái Đất tăng lên. Biến đổi khí hậu hiện được coi là một trong những nguy cơ nghiêm trọng hàng đầu, bên cạnh khủng bố, mà thế giới đang phải đối mặt.

Sứ mệnh gìn giữ hòa bình, an ninh trên thế giới

Đối mặt với những vấn đề an ninh phức tạp hiện nay như phổ biến vũ khí hạt nhân, chủ nghĩa khủng bố, các cuộc xung đột khu vực, Hội đồng Bảo an LHQ - cơ quan quyền lực cao nhất của LHQ- đã đạt được những bước tiến nhất định vào dịp kỷ niệm 70 năm thành lập khi thông qua nhiều nghị quyết quan trọng nhằm đảm bảo hòa bình, ổn định và an ninh trên thế giới.

Tháng 7-2015, HĐBA đã thông qua nghị quyết tán thành thỏa thuận về chương trình hạt nhân đạt được giữa Iran và nhóm P5+1 (gồm Anh, Trung Quốc, Pháp, Nga, Mỹ và Đức), mở đầu tiến trình dỡ bỏ các lệnh trừng phạt mà LHQ áp dụng đối với Iran ngay khi nước này thực hiện những cam kết liên quan tới việc làm giàu u-ra-ni. Theo Đại sứ Nga tại LHQ Vi-ta-li Tru-rơ-kin, thỏa thuận này giúp đảm bảo cho khu vực Trung Đông không rơi vào một cuộc chạy đua vũ trang mới, và giúp tạo ra “một khu vực không có vũ khí hủy diệt hàng loạt”.
 

Phiên họp của ĐHĐ LHQ về chương trình nghị sự phát triển bền vững ngày 28-9-2015. Ảnh: AP

Ngoài vấn đề hạt nhân, khủng bố và chủ nghĩa cực đoan đang trở thành mối đe dọa ngày càng lớn đối với an ninh toàn cầu. Đối phó với mối đe dọa lớn này, t háng 11-2015, HĐBA đã thông qua nghị quyết kêu gọi tất cả các nước áp dụng mọi biện pháp cần thiết nhằm tăng cường và phối hợp những nỗ lực để ngăn chặn các cuộc tấn công khủng bố do tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng cũng như những nhóm khủng bố cực đoan khác tiến hành. Đẩy mạnh biện pháp chống khủng bố, tháng 12-2015, HĐBA cũng quyết định ngăn chặn nguồn cung cấp tài chính cho IS với một loạt biện pháp như đóng băng tài sản, cấm đi lại và cấm vận vũ khí.

Mới đây nhất, ngày 25-12, HĐBA LHQ đã thông qua Nghị quyết về tiến trình hòa bình tại Xy-ri , công nhận một lộ trình chuyển giao chính trị do chính người dân Xy-ri quyết định nhằm kết thúc cuộc nội chiến kéo dài 5 năm qua. Nghị quyết này cũng cho thấy nỗ lực của cộng đồng quốc tế về một nền hòa bình và ổn định cho quốc gia Trung Đông này.

Cho đến nay, việc triển khai thỏa thuận về chương trìnhh hạt nhân của I-ran, những biện pháp hiệu quả nhằm loại bỏ chủ nghĩa khủng bố và tiến hành các cuộc đàm phán vì hòa bình tại Xy-ri cùng những biện pháp khác vẫn đang là ưu tiên hàng đầu của LHQ . Với những thử thách còn kéo dài, việc duy trì hòa bình và an ninh thế giới, đã từ rất lâu, vẫn tiếp tục là một trong những sứ mệnh cơ bản của LHQ.

Tuy vậy, những thành tựu mà LHQ đạt được trong năm qua cũng đặt ra cho LHQ nhiệm vụ khó khăn và nhiều thách thức, đó là làm sao để biến những chương trình đã được thông qua thành hiện thực. Hòa bình chỉ có khi nghèo đói chấm dứt và ngược lại phát triển chỉ có trong môi trường hòa bình, ổn định, an ninh, môi trường bớt ô nhiễm…. Vòng luẩn quẩn này chỉ có thể được phá vỡ nếu các quốc gia nhượng bộ lẫn nhau và nghiêm tục thực hiện các cam kết đối với cộng đồng quốc tế.
 

Tối 24-10-2015, hơn 300 địa danh và tòa cao ốc nổi tiếng trên thế giới, từ Nhà hát Sydney Opera House ở Ô-xtrây-li-a, Viện Bảo tàng Hermitage ở Nga, Tháp nghiêng Pisa ở I-ta-li-a, Kim tự tháp Giza tại Ai Cập, đến Tòa nhà Empire State tại Niu Y-oóc (Mỹ) và nhiều địa điểm khác đồng loạt phủ kín màu xanh biểu tượng của LHQ để kỷ niệm lần thứ 70 ngày thành lập tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh.