Thủy thủ Mỹ trên tàu sân bay USS George Washington. Ảnh: Reuters

Vị trí đầu tiên trong danh sách thuộc về Hải quân Mỹ là điều không có gì bất ngờ. Ở thời điểm này, Hải quân Mỹ có hầu hết các tàu mà bất kỳ lực lượng hải quân nào trên thế giới có. Nó cũng có những nhiệm vụ đa dạng nhất và diện tích phải chịu trách nhiệm lớn nhất. Không có lực lượng hải quân nào khác có tầm với toàn cầu như Hải quân Mỹ, lực lượng thường xuyên hoạt động ở Thái Bình Dương, Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương, cũng như Địa Trung Hải, vịnh Péc-xích và vùng Sừng Châu Phi.

Hải quân Mỹ cũng triển khai tàu đến Nhật Bản, châu Âu. Hải quân Mỹ có 288 tàu chiến, trong đó, một phần ba đang hoạt động tại bất kỳ thời điểm nào. Hải quân Mỹ có 10 tàu sân bay, 9 tàu tấn công đổ bộ, 22 tàu tuần dương, 62 tàu khu trục, 17 tàu hộ tống và 72 tàu ngầm, trong đó có 54 tàu ngầm tấn công hạt nhân. Bên cạnh tàu, Hải quân Mỹ còn có 3.700 máy bay, khiến nó trở thành lực lượng không quân lớn thứ hai trên thế giới. Với 323.000 nhân viên làm việc và 109.000 biên chế chính thức, đây là lực lượng hải quân lớn nhất về nhân lực.

Điều làm cho Hải quân Mỹ nổi bật nhất chính là 10 tàu sân bay, nhiều hơn phần còn lại của thế giới cộng lại. Không chỉ nhiều hơn về số lượng mà nó còn lớn hơn rất nhiều: Một tàu sân bay lớp Nimitz có thể mang tới 72 máy bay, nhiều gấp 2 lần so với các tàu sân bay lớn nhất không phải của Mỹ.

Không giống như các tàu sân bay của các nước khác thường chủ yếu tập trung vào máy bay chiến đấu, một tàu sân bay điển hình của Mỹ tổng hợp các năng lực, trong đó có ưu thế trên không vượt trội, khả năng tấn công, trinh sát, chiến đấu chống tàu ngầm cũng như thực hiện các nhiệm vụ hỗ trợ nhân đạo, cứu trợ thảm họa. 31 tàu đổ bộ của Hải quân Mỹ cũng hợp thành một hạm đội "cá sấu" lớn nhất trên thế giới, có khả năng vận chuyển và tiếp cận các bãi biển của kẻ thù.

Đứng vị trí thứ hai là Hải quân Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLAN). Với tuổi đời 25 năm, từ một lực lượng hải quân biển sâu bao gồm tàu khu trục và tàu tấn công nhanh đã lỗi thời, PLAN đã phát triển thành một hạm đội biển khơi hiện đại nhờ ngân sách quốc phòng tăng 10 lần kể từ năm 1989.

PLAN hiện có 1 tàu sân bay, 3 tàu vận tải đổ bộ, 25 tàu khu trục, 42 tàu hộ tống, 8 tàu ngầm tấn công hạt nhân và khoảng 50 tàu ngầm tấn công thông thường. PLAN có 133.000 nhân viên, trong đó có hai lữ đoàn thủy quân lục chiến, mỗi lữ đoàn có 6.000 thủy thủ.

PLAN có 650 máy bay, trong đó có máy bay chiến đấu J-15 trên tàu sân bay, máy bay chiến đấu đa năng J-10, máy bay tuần tra hàng hải Y-8 và máy bay chiến đấu chống tàu ngầm Z-9. Tàu sân bay đầu tiên của Trung Quốc với tên gọi Liêu Ninh được đưa vào sử dụng năm 2012 và đang có kế hoạch đóng mới ít nhất 2 tàu sân bay để cuối cùng có 5 tàu sân bay.

Lực lượng tàu ngầm của Trung Quốc là một cái túi hỗn hợp với 60 tàu ngầm có chất lượng khác nhau. Cốt lõi của lực lượng này bao gồm 3 tàu ngầm tấn công hạt nhân lớp Thương, 9 cái lớp Nguyên, 14 cái lớp Tống và 10 tàu ngầm lớp Kilo cải tiến được nhập khẩu từ Nga.

Vị trí thứ ba thuộc về Hải quân Nga với 79 tàu cỡ tàu hộ tống và lớn hơn, trong đó có 1 tàu sân bay, 5 tàu tuần dương, 13 tàu khu trục và 52 tàu ngầm. Ngoại trừ một số ít tàu ngầm tấn công được trang bị tên lửa hành trình, hầu như tất cả các tàu chiến của Hải quân Nga đã được xây dựng trong thời kỳ Chiến tranh lạnh.

Nga thừa hưởng hạm đội tàu đổ bộ của Liên Xô, được xây dựng từ những năm 1960, hiện đã lỗi thời theo tiêu chuẩn hiện đại. Việc mua hai tàu có bãi đáp trực thăng lớp Mistral từ Pháp là nhằm giải quyết sự thiếu hụt này, tuy nhiên thỏa thuận này có thể gặp khó khăn sau vụ Nga sáp nhập Cưm. Tuy nhiên, tại thời điểm hiện tại, Pa-ri dường như vẫn giữ cam kết về bản hợp đồng trị giá 1,6 tỷ USD này.

Giống như Liên Xô trước đây, sức mạnh hải quân của Nga nằm ở lực lượng tàu ngầm với 15 tàu ngầm tấn công hạt nhân, 16 tàu ngầm tấn công thông thường, 6 chiếc tàu ngầm trang bị tên lửa hành trình và 9 tàu ngầm tên lửa đạn đạo. Nga có kế hoạch mua thêm ít nhất một tàu sân bay, một số lượng mới tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo lớp Borey II, các tàu ngầm tấn công hạt nhân Yasen II và các tàu ngầm tấn công thông thường lớp Kilo và Lada được cải tiến.

Một tàu khu trục máy bay trực thăng của Nhật Bản trong cuộc tập trận với Hải quân Mỹ. Ảnh: US navy

Hải quân Hoàng gia Anh lọt vào danh sách này trong thời điểm suy giảm về nhân sự và thiết bị là điều ngạc nhiên, với 33.400 quân tại ngũ và 2.600 quân dự bị, sở hữu 3 tàu tấn công đổ bộ lớn, 19 tàu hộ tống và tàu khu trục, 7 tàu ngầm tấn công hạt nhân và 4 tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo chạy bằng năng lượng hạt nhân, cùng 149 máy bay.

Cốt lõi của lực lượng là 6 tàu khu trục trang bị tên lửa dẫn đường loại 45. Mỗi tàu khu trục của lớp Daring được trang bị một ra-đa theo dõi trên không SAMPSON tiên tiến, tương tự như ra-đa SPY-1D của hệ thống ra-đa Aegis của Hải quân Mỹ. Cùng với 48 tên lửa đất đối không Aster, các tàu khu trục có thể xử lý một phạm vi rộng lớn các mối đe dọa trên không, trong đó có tên lửa đạn đạo.

Lực lượng tàu ngầm của Hải quân Hoàng gia Anh đã bị thu hẹp còn chưa tới một chục chiếc và đang có kế hoạch xây dựng 2 tàu sân bay mới HMS Queen Elizabeth và HMS Prince of Wales. Hai tàu sân bay này, mỗi chiếc có trọng tải lên đến 70.000 tấn khi chở đầy, sẽ là các tàu lớn nhất từ trước tới nay của Hải quân Hoàng gia. Mỗi tàu sẽ có khả năng chứa tới 36 máy bay ném bom F-35B và một số máy bay trực thăng.

Lực lượng Phòng vệ trên biển của Nhật Bản (MSDF) đứng thứ 5 và không phải là lực lượng hải quân. Nhân sự của nó là các nhân viên dân sự, không phải là thủy thủ. Tuy nhiên, Nhật Bản đã xây dựng được một trong những lực lượng hải quân lớn nhất, tiên tiến và chuyên nghiệp nhất trên thế giới.

MSDF đã có tổng cộng 114 tàu và 45.800 nhân viên. Cốt lõi của lực lượng này là hạm đội lớn các tàu khu trục được thiết kế để giữ cho các tuyến đường biển đến và đi từ Nhật Bản khỏi bị chia cắt như từng bị trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Hạm đội gồm 46 tàu khu trục này, nhiều hơn lực lượng Hải quân của Anh và Pháp cộng lại, đã được mở rộng trong những năm gần đây để thích ứng với các sứ mệnh mới.

Nhật Bản gần đây đã xây dựng 3 cái gọi là "tàu khu trục máy bay trực thăng", mỗi chiếc lớn gấp 2 lần so với tàu khu trục trung bình với hình dáng rất giống với tàu sân bay. Thật vậy, các tàu này được thiết kế cho các máy bay trực thăng cất, hạ cánh và có thể chứa được tới một tiểu đoàn thủy quân lục chiến.

Nhật Bản có 3 tàu đổ bộ xe tăng trọng tải 9.000 tấn, có thể vận chuyển 300 binh sĩ và hàng chục phương tiện quân sự. Lực lượng tàu ngầm của Nhật Bản là một trong những lực lượng tốt nhất trên thế giới, trong đó có 16 tàu ngầm thuộc MSDF, mới nhất là tàu ngầm lớp Soryu có thể lặn dài hơn tàu ngầm thông thường khác.