Năm 2003, 58 hộ đồng bào dân tộc Mông, Dao từ hai thôn Nậm Sưu và Thủy Điện đến vùng đất biên giới lập nên thôn Nậm Sò. Cả thôn có hơn 2.000ha đất tự nhiên, trong đó, 3/4 là đồi núi hoang vu, lau lách um tùm; hơn 300 nhân khẩu chỉ có 9,5ha ruộng cấy lúa. Nhà nước, tỉnh và huyện hỗ trợ 18 triệu đồng/hộ theo chương trình sắp xếp dân cư biên giới, tạo vốn ban đầu giúp bà con khai phá đất đai, phát triển sản xuất, ổn định cuộc sống.

Ông Tuấn vẫn còn nhớ như in cái ngày "năm không" ấy: "Không đường giao thông, không trạm y tế, không trường học, không có điện và không có nước sạch". Gia đình ông cũng như nhiều bà con trong thôn phải thắp đèn dầu. Hằng ngày, bà con phải vượt quãng đường xa xôi, hiểm trở để gánh nước suối lên phục vụ ăn uống, sinh hoạt. Trời mưa to là cả thôn gần như "cô lập", không có điện kéo theo nhiều nhọc nhằn, người bạn "thời sự" duy nhất với ông Tuấn lúc đó là chiếc radio, đến giờ ông vẫn giữ lại như một kỷ vật để nhớ về những ngày gian khó.

Nhắc đến đây, bà Phạm Hồng Vẽ - vợ ông Tuấn bồi hồi kể về kỷ niệm gắn bó với các chiến sĩ Biên phòng. Ngày ấy, BĐBP giúp bà con dựng nhà cửa, làm nương rẫy phải ở lại cả tháng trời vì mưa gió, đường lầy lội không đi lại được. Bà Vẽ vẫn nhớ rõ tên từng chiến sĩ đã gắn bó với thôn bản như những người thân trong nhà. Nhiều người đến nay đã chuyển công tác, nhưng người dân Nậm Sò vẫn thường nhắc đến như những người thân sống xa quê.

Khi cơn mưa rào vừa dứt, chúng tôi được ông Tuấn dẫn đến một số địa điểm quanh thôn. Ánh nắng chiều nhẹ nhàng trải lên những thửa dứa rộng bạt ngàn xanh ngút tầm mắt. Trái dứa chín mọng vàng ươm lấp ló trên thân cây xòe lá cứng nhọn điểm những gam màu sáng đẹp làm xao xuyến trong lòng. Ở Nậm Sò, cây dứa còn được coi là cây trồng chiến lược làm nên sự đổi thay tích cực về kinh tế.

Ông Tuấn cho biết, từ năm 2008, khi thôn Bản Lầu kế bên kinh doanh cây dứa phát triển là người dân Nậm Sò cũng tự tìm tòi mua cây giống về trồng trọt, thâm canh kết hợp với trồng chuối nên rất có hiệu quả. Nếu trước kia, thu nhập từ cây sắn chỉ đạt 15 đến 20 triệu đồng/ha/năm thì nay cây dứa đã thực sự đem lại khởi sắc cho nhiều gia đình với mức thu nhập lên đến 160 triệu đồng/ha/năm. Nậm Sò cùng với thôn Nậm Sưu trở thành một trong hai thôn có diện tích trồng dứa lớn nhất xã Bản Phiệt với năng suất đạt mức 25 tấn/ha.

Chúng tôi gặp chị Lý Thị Mành đang phát cỏ trên nương dứa ở cạnh đường vào thôn, gia đình ít người lao động nên gánh nặng kinh tế hằn lên khuôn mặt khắc khổ của người phụ nữ 56 tuổi. Chị cho biết, thời gian đầu mới vào đây, nhà cửa chỉ làm tạm không chắc chắn nên đã có lúc cả gia đình phải khốn đốn vì mưa bão làm tốc mái nhà. Từ khi dựng nhà kiên cố và được Nhà nước cũng như chính quyền địa phương hỗ trợ thêm, đến giờ gia đình chị đã thoát nghèo và có thu nhập ổn định.

"Bây giờ, ở Nậm Sò, cơ sở hạ tầng đã được xây dựng, nhưng sóng điện thoại di động còn chập chờn, đường sá đi lại cũng chưa được thuận lợi. Trẻ con trong thôn đến tuổi đi học đã được đến trường đầy đủ, chúng tôi còn được Nhà nước hỗ trợ cấp nguồn nước sạch. Nhà tôi ít lao động nên trồng dứa năm nào quả đẹp cũng thu về 20 đến 30 triệu đồng" - chị Mành chia sẻ.

Đi dọc con đường đến các điểm trường học và nhà văn hóa của thôn, chúng tôi bất ngờ khi nhìn thấy nhiều ngôi nhà cao tầng khang trang, không thua kém nhà ở các vùng thành thị. Ông Tuấn cho biết, hiện các hộ dân ở Nậm Sò đã có thu nhập khá, trung bình khoảng 18 triệu đồng/đầu người/năm, đặc biệt năm nay có gia đình thu nhập đến hơn 200 triệu đồng, điển hình như gia đình anh Lý A Ú.

"Để xây được ngôi nhà hai tầng khang trang ở đây khá tốn kém, cũng phải đầu tư từ 700 - 800 triệu đồng do chi phí vận chuyển vật liệu tốn kém, thế mà đã có hơn 16 hộ xây nhà trên hai tầng, tính ra khoảng 50% gia đình trong thôn đã có nhà xây kiên cố" - Bí thư chi bộ Trịnh Minh Tuấn bày tỏ sự vui mừng.

Chung niềm vui với ông Tuấn, Thượng úy Trần Hữu Dực, Đội trưởng Đội vận động quần chúng, Đồn BPCK quốc tế Lào Cai nhấn mạnh thêm, cùng với cây dứa, một trong những thế mạnh "đáng nể" ở Nậm Sò chính là phát triển các cây lâu năm, tạo nguồn thu lâu dài như cây quế, cây mỡ.

"Cây sắn ở Nậm Sò cũng được bà con đầu tư chăm sóc để có nguồn thu trực tiếp, tạo điều kiện cho các cây lâu năm và cây dứa phát triển để xuất khẩu. Sắn ở Nậm Sò nhiều năm qua cũng được thương lái Trung Quốc sang tận nơi đặt mua lâu dài. Từ ngày kinh tế khá giả, đồng bào thấy rõ cái lợi của việc định cư lập thôn mới và sự quan tâm của Đảng, Nhà nước nên yên tâm phát triển sản xuất, xây dựng đời sống văn hóa, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới" - Thượng úy Trần Hữu Dực cho hay.

Sự quyết tâm, ý chí vươn lên làm giàu là những gì chúng tôi nhận thấy khi trò chuyện với một số người dân ở thôn bản vùng biên này. Bên cạnh chủ trương đúng đắn và sự hỗ trợ ban đầu của Đảng, Nhà nước thì con người ở Nậm Sò là yếu tố cốt lõi làm nên bước chuyển mình ngoạn mục. Người lớn, trẻ nhỏ ở Nậm Sò vẫn thường nhắc đến tấm gương vượt khó của Trưởng thôn Lý Láo Tả - người đã lặn lội sang xã Bản Lầu (huyện Mường Khương) học hỏi kinh nghiệm, mua giống dứa về trồng và vận động bà con làm theo.

Hay ông Nông Văn Phòng được nhắc đến là người trồng rừng giỏi nhất thôn, kinh nghiệm "lấy ngắn nuôi dài", trồng xen canh cây ngắn ngày, năng suất cao với cây lâu năm của ông đến nay vẫn được áp dụng hiệu quả. Và còn nhiều tấm gương làm giàu khác đang từng ngày, từng giờ vượt khó vươn lên, góp phần thay đổi bộ mặt kinh tế cho mảnh đất nơi phên giậu của Tổ quốc.

Nậm Sò nay đã khoác lên mình chiếc áo mới và bứt ra khỏi danh sách xã "vùng 135". Từ con số ban đầu trên 80% hộ nghèo, đến nay cả thôn chỉ còn 5 hộ trong diện nghèo cần được hỗ trợ. Ðời sống kinh tế ổn định, bà con có nhận thức đúng đắn, tích cực cùng BĐBP tham gia tuần tra biên giới, bảo vệ đường biên, cột mốc, giữ gìn an ninh, trật tự hơn 4km đường biên, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển.

Dẫu phía trước vẫn còn nhiều khó khăn thách thức, nhưng với nhiệt huyết của những cán bộ luôn năng nổ, sự đồng lòng của người dân, tôi tin rằng cuộc sống mới tốt đẹp hơn đang đến với người dân nơi đây. Rồi một ngày không xa, nhiều ngôi nhà cao tầng nữa sẽ mọc lên ở thôn bản giáp biên này, chúng tôi tin tưởng rằng, bộ mặt kinh tế - xã hội của vùng biên cương Nậm Sò sẽ ngày một tươi sáng.

Nguyễn Thảo