Các thùng rác vứt chỏng chơ không sử dụng.

Báo động rác thải trên bãi biển

Qua khảo sát thực địa, chúng tôi nhận thấy, dọc trên 2km bãi biển thuộc thị trấn Thuận An và xã Phú Thuận, có rất nhiều bãi rác thải không được thu gom, xử lý. Đi sâu tìm hiểu, có rất nhiều nguyên nhân gây ra vấn nạn rác thải ở đây, nhưng chủ yếu là do khâu thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải chưa được thực hiện triệt để. Nếu vấn đề này không được khắc phục triệt để sẽ làm suy thoái hệ sinh thái môi trường ở khu vực này, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động du lịch của địa phương.

Theo thống kê chưa đầy đủ từ Đội thu gom và xử lý rác thị trấn Thuận An, thì trung bình mùa nắng, rác thải được thu gom trên toàn bộ địa bàn từ 20-25m3/ngày, trong đó, lượng rác thải thu được từ bãi biển chiếm khoảng 10% do chưa thu gom được ở bãi tắm. Tình trạng này xuất phát từ nhiều tác nhân, gồm:

Rác thải từ 20 nhà hàng lớn, nhỏ kinh doanh ăn uống và các dịch vụ khác (chưa kể những người bán dạo, những người tự mang thức ăn, đồ uống đi theo). Số nhà hàng này hầu hết không quan tâm đến vấn đề rác thải và bảo vệ môi trường, sinh thái; thậm chí họ còn thực hiện trái với cam kết bảo vệ môi trường mà chính họ đã ký giao ước với chính quyền địa phương khi không mua sắm thùng chứa rác thải, xây dựng hệ thống xử lý nước thải đúng quy định, mà xả thải ngay trên các bãi tắm, hoặc trong rừng dương phòng hộ, tạo thành những bãi rác, đống rác bừa bãi, ngổn ngang, phản cảm, bốc mùi hôi thối, độc hại.

Thứ hai là rác thải từ du khách: Qua khảo sát, thành phần du khách tại bãi biển Thuận An chủ yếu là khách trong tỉnh, chiếm gần 70%, số còn lại là du khách trong nước và quốc tế. Qua thăm dò du khách trả lời câu hỏi: Đã từng vứt rác trên bãi biển hay chưa? Kết quả có tới trên 70% trả lời đã từng. Tuy nhiên, hành động vứt rác bừa bãi của họ không thể hoàn toàn quy kết trách nhiệm cho du khách, bởi lẽ, trên 80% du khách cho rằng, họ vứt rác trên bãi biển là do không có thùng chứa rác, gần 15% do tiện tay, còn lại vì các lý do khác. Rõ ràng, nguy cơ gây ô nhiễm môi trường từ rác thải còn có nguyên nhân nữa là do thiếu thiết bị đựng rác hoặc do việc bố trí thùng chứa rác trên bãi biển còn bất hợp lý.

Bên cạnh đó, một số hộ dân sinh sống, kinh doanh dọc theo Quốc lộ 49 đang hình thành những điểm tập trung rác thải tự phát ngay tại "cửa ngõ" vào các bãi tắm (bãi tắm số 4 Thuận An, Phú Thuận 2...). Hành động thiếu ý thức của người dân đã tạo nên cảnh tượng nhếch nhác, bẩn thỉu, hôi hám, mất mỹ quan ngay từ vòng ngoài bãi biển, nhưng không có cơ quan chức năng nào đứng ra nhắc nhở và xử lý những người vi phạm.

Theo thông báo của Tổ Địa chính - Giao thông thuộc UBND thị trấn Thuận An, đến nay, đã có 3 đến 4 nhà hàng gây ô nhiễm bị xử lý, nhưng hình thức xử phạt quá nhẹ nên "đâu lại vào đấy". Bên cạnh đó, do lực lượng làm nhiệm vụ thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải "mỏng" nên việc thu gom rác không thể thực hiện hàng ngày mà chỉ thu gom 1 hoặc 2 lần/tuần. Hầu hết rác thải sau khi thu gom chỉ được xử lý bằng cách đốt cháy trực tiếp tại chỗ hoặc chôn lấp sơ sài gần bãi tắm.

Như vậy, việc thiếu nhân lực thu gom rác cộng với sự thiếu quan tâm, bất cập trong công tác lãnh đạo, quản lý, điều hành của cơ quan chức năng và chính quyền địa phương các cấp chính là nguyên nhân quan trọng khiến cho vấn nạn rác thải và ô nhiễm môi trường chưa được giải quyết triệt để ở bãi biển Thuận An.

Một trong những đống rác tại bãi biển Thuận An. Ảnh: Mai Trí.

Nhiều hệ lụy xấu cho bãi biển Thuận An

Có thể khẳng định, vấn nạn rác thải không chỉ tác động xấu đến vệ sinh, môi trường, cảnh quan, sinh thái, sức khỏe con người, mà còn là một rào cản lớn, làm giảm thiểu số lượng và số lượt khách du lịch đến với bãi biển Thuận An; ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả khai thác và chiến lược hướng tới phát triển du lịch bền vững của tỉnh. Theo khảo sát của chúng tôi, có một điều đáng buồn là, hầu hết du khách đến bãi biển Thuận An đều không muốn quay trở lại với lý do môi trường bãi biển và nước biển Thuận An quá bẩn do rác thải.

Rác thải tại bãi biển Thuận An - Phú Thuận đang trở thành vấn nạn, đe dọa đến ngành du lịch của địa phương. Muốn giải quyết được vấn nạn trên, chúng tôi thiết nghĩ, nên chăng cần tiến hành đồng bộ một số giải pháp, đó là: Cần nghiên cứu, khảo sát kỹ để đầu tư đầy đủ, bố trí thích hợp các trang thiết bị đựng và xử lý rác thải trên bãi tắm; tăng thêm nhân lực và đảm bảo đủ kinh phí cho hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải ở đây đúng quy định, quy trình. Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục ý thức, trách nhiệm tự giác và kiến thức bảo vệ môi trường cho các cơ sở kinh doanh, hộ gia đình và khách du lịch trong thực hiện công tác bảo vệ môi trường, sinh thái ở bãi biển.

Đồng thời, tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ cần thiết đối với cán bộ phụ trách môi trường của chính quyền địa phương sở tại và có chế tài xử phạt đủ mạnh đối với các hành vi vi phạm quy định về bảo vệ môi trường, sinh thái trên bãi biển để hướng tới xây dựng được môi trường xanh-sạch-đẹp, thu hút du khách thập phương đến với bãi biển Thuận An, nhằm tăng trưởng kinh tế cho tỉnh Thừa Thiên Huế.