Lai Châu có đường biên giới dài 265,095km tiếp giáp với Trung Quốc, gồm 4 huyện: Nậm Nhùn, Mường Tè, Sìn Hồ, Phong Thổ với 23 xã biên giới. Hiện nay, tội phạm vận chuyển tiêu thụ tiền giả hoạt động ngày càng tinh vi, đặc biệt đối tượng là người Trung Quốc thường móc nối với đối tượng sống trong khu vực biên giới nước ta tạo đường dây vận chuyển, lưu hành tiền giả, sử dụng tiền giả đi mua bán hàng hóa hoặc đánh bạc để đổi lấy tiền thật. Một số đối tượng ở các tỉnh nội địa lên làm ăn buôn bán ở khu vực biên giới mua hàng hóa của đồng bào khi thanh toán đan xen giữa tiền thật và tiền giả để che mắt bà con. Nạn nhân chủ yếu là đồng bào các dân tộc thiểu số cư trú dọc biên giới, thiếu sự hiểu biết để phân biệt giữa tiền giả và tiền thật. Đối tượng thường lợi dụng đêm tối, lúc vắng người, thông qua trao đổi, mua bán hàng hóa để lừa gạt tiêu thụ tiền giả.

Trao đổi với chúng tôi, ông Đào Công Giang, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Lai Châu chia sẻ: "Địa bàn rộng, địa hình rừng núi, sông suối phức tạp, có nhiều đường mòn qua lại biên giới, bà con ở khu vực biên giới từ lâu đời thường qua lại thăm thân, trao đổi hàng hóa nên rất khó khăn trong việc đấu tranh ngăn chặn tiền giả. Trong thanh toán biên mậu, việc mở tài khoản qua ngân hàng chưa được doanh nghiệp hai nước thực hiện. Trong mua bán trên địa bàn biên giới, tội phạm buôn bán tiền giả ngày càng tinh vi, chúng thường dùng tiền giả mua bán gia súc, nông sản; dùng tiền giả có mệnh giá lớn để mua các mặt hàng có giá trị nhỏ".

Với chức năng quản lý Nhà nước về tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh có mạng lưới rộng khắp trên địa bàn về hoạt động ngân hàng. Tuy nhiên, trên địa bàn biên giới, đối tượng tiêu thụ tiền giả hầu hết là người nghèo, khi bị bắt, xử lý rất khó khăn, bởi bà con tiếc của, tỏ thái độ không hợp tác (không cung cấp thông tin cá nhân, đòi lấy lại tiền giả, thậm chí quát mắng, đe dọa cán bộ ngân hàng). Một trở ngại không nhỏ nữa là địa bàn rộng, giao thông đi lại khó khăn nên việc giao nộp tiền giả về Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh cũng không kịp thời, dẫn đến khó điều tra, xử lý.

Trong công tác phòng, chống tội phạm tiền giả, thời gian qua, các cấp, các ngành chức năng, chính quyền các địa phương trong tỉnh đã vào cuộc đấu tranh quyết liệt với tội phạm mua bán, vận chuyển, lưu hành tiền giả. Trong đó, Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Lai Châu đã ban hành nhiều văn bản về: Tăng cường, kiểm tra, giám sát hoạt động ngoại hối, kinh doanh vàng; rà soát các giao dịch qua tài khoản của tổ chức, cá nhân mở tại tổ chức tín dụng… Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Chi nhánh tỉnh thường xuyên thông báo cho lực lượng chức năng các loại tiền giả seri mới xuất hiện để có biện pháp ngăn chặn, thu hồi. Đặc biệt, năm 2015, Công an tỉnh đã phát hiện, bắt giữ đối tượng sản xuất tiền giả loại cotton mệnh giá 5.000 đồng, đồng thời có biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn kịp thời lượng tiền giả được đưa vào lưu thông ở địa bàn biên giới.

Trước tình hình trên, các đơn vị BĐBP Lai Châu đã chủ động xây dựng kế hoạch đấu tranh ngăn chặn hoạt động của bọn tội phạm sản xuất, vận chuyển, lưu hành tiền giả; chỉ đạo phòng nghiệp vụ cùng các đồn BP chủ động nắm tình hình, quản lý chặt chẽ những đối tượng nghi vấn. Đồng thời tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát, phát hiện các đường dây, tổ chức, đối tượng vận chuyển, lưu hành tiền giả để tổ chức lực lượng đấu tranh, bắt giữ, xử lý theo pháp luật. Các đơn vị đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng xác lập chuyên án điều tra làm rõ các đường dây mua bán, lưu hành tiền giả.

Đại tá Quàng Văn Xiến, Phó Chỉ huy trưởng BĐBP tỉnh cho biết: "Các đối tượng hoạt động về lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng thường lợi dụng địa bàn các xã biên giới khó khăn, trình độ một bộ phận người dân còn hạn chế, chưa phân biệt được tiền thật, tiền giả để đưa tiền giả vào mua bán lưu hành. Do đó, chúng tôi chỉ đạo các đồn thường xuyên tuyên truyền đến cán bộ, nhân dân cách nhận biết tiền thật, tiền giả nhằm giảm thiểu rủi ro trong hoạt động thương mại, mua bán hàng hóa. Mặt khác, cán bộ, chiến sĩ Biên phòng còn hướng dẫn bà con cách xử lý khi phát hiện tiền giả; vận động, khuyến khích người dân cung cấp thông tin, báo cáo về các hành vi sản xuất, mua bán, vận chuyển, tàng trữ, lưu hành tiền giả".

Trong 10 năm qua, Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh thường xuyên cấp phát tài liệu, áp phích tiền Việt Nam đến 108 xã, phường, thị trấn. Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh phối hợp các địa phương, lực lượng chức năng tuyên truyền 817 buổi với 27.300 lượt người tham gia về cách nhận biết tiền thật, tiền giả và tiền không đủ điều kiện lưu thông. Lực lượng chức năng trong tỉnh cũng đã phát hiện, bắt giữ 5 vụ, 9 đối tượng, thu giữ 12.800 nhân dân tệ, 4,6 triệu đồng Việt Nam giả, vận động 10 hộ giao nộp 4,3 triệu đồng Việt Nam giả…

Với sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, các ngành chức năng và chính quyền các địa phương, thời gian qua, số vụ mua bán, vận chuyển, lưu hành tiền giả đã giảm hẳn so với những năm trước, hạn chế tối thiểu lượng tiền giả lưu hành trên thị trường Lạng Sơn. Qua đó, tạo niềm tin của nhân dân vào tiền Việt Nam trong thanh toán, nâng cao giá trị đồng tiền nội tệ làm ổn định tình hình kinh tế, chính trị trên địa bàn toàn tỉnh.

Đức Duẩn