Một vụ phá rừng quy mô lớn bị Đồn BP Hạnh Dịch cùng lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ.

Thực trạng nhức nhối

Nghệ An là một trong những địa phương có diện tích rừng tự nhiên lớn. Nhưng có một thực tế là, trong những năm gần đây, rừng ở đây đang bị tàn phá nghiêm trọng. Các lực lượng chức năng đã phát hiện và bắt giữ 468 vụ vi phạm lâm luật, tịch thu 946m3 gỗ các loại. Song, từ đầu năm 2015, tình hình khai thác rừng trái phép tại địa bàn Nghệ An vẫn chưa có dấu hiệu "hạ nhiệt".

Liên quan đến vấn đề này, ngày 28-6-2015, Phòng Cảnh sát môi trường, Công an tỉnh Nghệ An đã bắt giữ một số đối tượng có hành vi phá rừng quy mô lớn trên địa bàn xã Mậu Đức, huyện Con Cuông. Tại hiện trường, lực lượng làm nhiệm vụ đã thu giữ khoảng 25m3 gỗ các loại, cùng với phương tiện phục vụ khai thác gỗ.

Theo thông tin ban đầu, những đối tượng này được một đầu nậu gỗ lớn thuê và trang bị đầy đủ từ lương thực, thực phẩm cho đến các phương tiện như máy cưa, ba-lăng xích phục vụ cho việc khai thác và vận chuyển gỗ lậu. Theo phản ánh của nhân dân địa phương, nhóm lâm tặc này đã có hành vi phá rừng suốt thời gian dài trước khi bị phát hiện. Phần lớn khối lượng gỗ sau khi khai thác thường được tuồn về xuôi bằng đường thủy qua sông Lam, dưới hình thức các bè vận chuyển cây nguyên liệu (tre, mét).

Sau khi bắt đối tượng và thu giữ tang vật vụ phá rừng này, Phòng Cảnh sát môi trường, Công an tỉnh Nghệ An đã thông báo với chính quyền địa phương phối hợp xử lý. Chủ tịch UBND huyện Con Cuông đã triệu tập lãnh đạo các cơ quan chức năng, gồm Công an huyện, Hạt Kiểm lâm, Ban quản lý rừng phòng hộ huyện họp khẩn tại trụ sở xã Mậu Đức để bàn hướng xử lý. Trong khi đó, một lực lượng khác được huy động, gồm Cảnh sát môi trường, Công an huyện và xã, Kiểm lâm, Ban quản lý rừng phòng hộ để lo việc canh giữ gỗ lậu tại Động Đèo, tránh trường hợp lâm tặc tẩu tán tang vật.

Một vụ khác: Ngày 3-7, trong quá trình phối hợp tuần tra bảo vệ biên giới, lực lượng Đồn BP Hạnh Dịch, Công an và Ban Chỉ huy Quân sự xã Hạnh Dịch đã phát hiện, truy bắt 5 đối tượng đang có hành vi phá rừng. Tại hiện trường, 3 cây sa mu dầu hàng trăm năm tuổi thuộc loại quý hiếm khoảng 50m3 gỗ bị các đối tượng chặt hạ. Khu vực xảy ra vụ việc nằm trong diện tích rừng do Khu bảo tồn thiên nhiên Phù Hoạt quản lý.

Sau khi bắt giữ, lực lượng phối hợp đã bàn giao đối tượng, tang vật cho Công an huyện Quế Phong điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật. Điều đáng lưu ý ở đây là, việc phá rừng diễn ra ngang nhiên, được tổ chức khá bài bản, với công cụ hỗ trợ như máy tời, ba-lăng xích. Gỗ phần lớn đã được các đối tượng xẻ theo khối (chủ yếu phục vụ làm phản) sẵn sàng tẩu tán.

Ngoài ra, phải kể đến các vụ khai thác hơn 23m3 gỗ trái phép vào ngày 7-7-2015 tại tiểu khu 1.002, xã Thanh Thủy, huyện Thanh Chương, hoặc tình trạng lâm tặc phá rừng trên địa bàn huyện Anh Sơn diễn ra từ lâu nay.

Vì sao rừng vẫn bị "chảy máu"?

Cũng như các địa phương khác, ở Nghệ An, rừng được giao cho các lực lượng chức năng phối hợp cùng nhau bảo vệ, bao gồm: Chính quyền địa phương (xã có rừng), Hạt Kiểm lâm; Ban quản lý rừng phòng hộ; riêng các khu bảo tồn thiên nhiên và rừng ở trên địa bàn biên giới còn có thêm lực lượng BĐBP. Với lực lượng bảo vệ hùng hậu như vậy, nhưng vì sao rừng vẫn bị "chảy máu" một cách đáng báo động?

Trả lời câu hỏi này của phóng viên, ông Nguyễn Danh Hùng, Giám đốc Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống cho rằng: "Rừng bị tàn phá do các nguyên nhân chủ yếu như lâm tặc lén lút khai thác gỗ, người dân bản địa đốt rừng làm rẫy… Trong khi đó, số lượng cán bộ, nhân viên trực tiếp làm nhiệm vụ bảo vệ rừng lại quá mỏng so với yêu cầu. Cụ thể, như đơn vị chúng tôi được giao nhiệm vụ quản lý 85.000ha rừng, trải rộng trên địa bàn 9 xã của huyện Quế Phong (trong đó có 73km bìa rừng chạy dài theo đường biên giới), nhưng chỉ có 50 cán bộ, công nhân viên làm nhiệm vụ".

Những cây gỗ hàng trăm năm tuổi bị đốn hạ không thương tiếc. Ảnh: Viết Lam

Với quyết tâm bảo vệ, phát triển rừng, Đảng, Nhà nước ta đã có chính sách giao đất, giao rừng đến tận tay người dân. Thế nhưng có một thực tế đáng buồn là các chủ rừng đang khó sống bằng nguồn tiền chi trả khoanh nuôi, bảo vệ rừng. Trong khi đó, các lực lượng chức năng bảo vệ rừng cũng chỉ biết cử cán bộ bám dân để làm nhiệm vụ (gọi là bảo vệ rừng tại gốc).

Qua những vụ phá rừng mà cơ quan chức năng phát hiện, bắt giữ gần đây cho thấy, việc bảo vệ tài nguyên này đang gặp vô vàn khó khăn. Đó là sự yếu kém của lực lượng thực thi nhiệm vu. Dư luận đặt câu hỏi, có hay không một số cán bộ chuyên trách làm ngơ, bao che, thậm chí bảo kê cho lâm tặc?

Có những điều thật vô lí khiến nhiều người bức xúc, như vụ phá rừng tại địa bàn xã Mậu Đức, huyện Con Cuông, khu vực rừng bị tàn phá chỉ cách Trạm Kiểm lâm Mậu Đức khoảng 10km. Thế nhưng, khi được hỏi thì cán bộ Kiểm lâm ở đây cho rằng, không biết thực trạng đang diễn ra. Còn một cán bộ xã Mậu Đức (đại diện chủ rừng) lại cho rằng, do tin tưởng các cấp quản lý nên chỉ lo việc chính quyền là chính.

Thiết nghĩ, để giữ được rừng, ngoài việc nghiên cứu tăng cường lực lượng, cán bộ, nhân viên chuyên trách về lĩnh vực này cần có chính sách đảm bảo cuộc sống cho đội ngũ làm nhiệm vụ để họ yên tâm công tác. Cùng với đó, Nhà nước cần có các chính sách chăm lo cuộc sống cho nhân dân sinh sống tại đây, vừa là "tai mắt", vừa là người bảo vệ cho rừng phát triển.