Nhiều loại tội phạm chưa được xử lý nghiêm:

Ghi nhận sự nỗ lực, quyết tâm của các cơ quan tư pháp trong thời gian qua (số tin báo tố giác tội phạm được thụ lý và giải quyết trong thời hạn đạt trên 90%; Tỷ lệ án hình sự truy tố đúng tội phạm, đúng luật đạt trên 95% vượt chỉ tiêu Nghị quyết 37 của Quốc hội đề ra) nhưng đại biểu Vũ Xuân Trường (Nam Định) lo lắng trước tình hình tội phạm xâm phạm thân thể, xâm phạm trật tự an toàn xã hội không giảm mà có lúc có nơi gia tăng đã diễn biến phức tạp đe dọa cuộc sống bình yên của người dân. Đại biểu bức xúc cho biết: “Khi bắt giữ một số trường hợp phạm tội có tính chất côn đồ, lưu manh, hoạt động dưới dạng băng nhóm, chúng tôi phát hiện không ít trường hợp bọn chúng đã đều có sổ bệnh án khám, điều trị thậm chí kết luận của cơ quan giám định về tình trạng bệnh lý tâm thần. Bị can thông qua cơ quan giám định đã chuẩn bị kỹ và coi như lá bùa hộ mệnh để trốn tránh pháp luật khi gây án”. Đại biểu Trường chỉ ra kẽ hở: Trong quá trình triển khai thực hiện theo quy định của Luật tổ chức Viện kiểm sát và Luật tố tụng thì Viện kiểm sát chỉ kiểm sát hoạt động tư pháp của các cơ quan tư pháp mà không có chức năng kiểm sát hoạt động của các cơ quan bổ trợ tư pháp như cơ quan giám định. Đây là bất cập của pháp luật cần phải được xem xét.

Đại biểu Lưu Thị Huyền (Ninh Bình) đề nghị bổ sung thêm những nguyên nhân chậm phát hiện ra những kẽ hở trong chính sách pháp luật, các chế tài đối với tội phạm vị thành niên, tội phạm trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, vay tín dụng đen, lừa đảo qua mạng còn thiếu hoặc chưa bổ sung kịp thời. Vì vậy không đủ sức răn đe và ngăn chặn tình trạng gia tăng của các loại tội phạm này, vai trò của các tổ chức chính trị trong hệ thống chính trị tham gia đấu tranh phòng, chống tội phạm và tệ nạn xã hội, vai trò của cộng đồng gia đình, nhà trường và xã hội, cũng như vai trò của mỗi người dân trong đấu tranh phòng, chống tội phạm chưa thật sự được đề cao. Không ít nơi công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm còn coi như nhiệm vụ riêng của ngành công an, chưa phát huy có hiệu quả vai trò của các cấp ủy Đảng và các tầng lớp nhân dân.  

Đại biểu Lê Thị Nga (Thái Nguyên) dẫn ra hàng loạt vụ việc vi phạm về môi trường xảy ra tại công ty Nicotex (Thanh Hóa), Hào Dương (TP HCM)… nhưng chưa nơi nào bị xử phạt tới 500 triệu đồng, chưa ai bị xử lý hình sự nên không đủ sức răn đe. “Trong các vụ việc ấy đều có sự thiếu trách nhiệm, dung túng bao che, của cán bộ môi trường, thanh tra, kiểm tra,... Quốc hội cần vào cuộc mạnh mẽ hơn. Những vụ việc nghiêm trọng như vậy cần xem xét xử lý hình sự”- Đại biểu Nga phát biểu.

Sự tắc trách đối với môi trường còn được đại biểu Nga chỉ đích danh vào nhiều báo cáo đánh giá tác động môi trường của các công trình thủy điện đã không được chấp hành nghiêm ngay từ khâu lập, thẩm định, phê duyệt, kiểm tra thực hiện. Thậm chí có những báo cáo còn được copy, cắt dán cho nhiều dự án khác nhau chỉ thay đổi địa danh, thâm chí còn lộ ra trên văn bản như: Thủy điện Đồng Nai 6 và 6A dự kiến xây dựng trên sông Đồng Nai nhưng lại ghi là “thúc đẩy phát triển kinh tế- xã hội các huyện vùng sâu vùng xa của tỉnh Quảng Nam”. Đại biểu trăn trở: “Nếu chúng ta chỉ vì bảo vệ vài trăm công nhân và vài ngàn người dân cung cấp nguyên liệu cho nhà máy mà không đình chỉ hoạt động thì sao lại không bảo vệ hàng triệu người dân sống phụ thuộc vào các khu vực đang bị ảnh hưởng môi trường nghiêm trọng?”

  Đại biểu Lê Như Tiến (Quảng Trị).

Sau phiên thảo luận tại tổ (ngày 29-10), Phòng chống tham nhũng vẫn là vấn đề nóng trên nghị trường. Đại biểu Lê Như Tiến (Quảng Trị) băn khoăn: “Kết quả phòng chống tham nhũng cho thấy khâu triển khai thực hiện đang có vấn đề. Tình trạng “nợ xấu lòng tin” và “tồn đọng trách nhiệm” đang ở mức báo động. Thảo luận ở tổ, nhiều ĐBQH đã nó rằng nên tập trung vào chiến dịch bắt hổ với những siêu vụ án gây thất thoát hàng trăm, hàng nghìn tỉ đồng hơn là chăm chăm đi bắt những vụ nhỏ nhặt như hiện nay”

Theo đại biểu Tiến, việc xử lý mới chỉ dừng lại ở những tập đoàn, tổng công ty lớn. Tuy nhiên những nơi này không thể tự mình gây thất thoát nếu không có sự đồng lõa, đồng phạm, tiếp tay, bao che của cán bộ cơ quan quản lý trung ương. “Liên minh ma quỷ đó khiến ngân khố quốc gia ngày càng bị bòn rút. Thế nhưng hầu hết các cán bộ ở các bộ ngành này đang đứng ngoài cuộc, vô can. Chúng ta mới chỉ bắt được sâu nhỏ, chưa bắt được sâu lớn và điều đó mới là nguyên nhân chính khiến suy kiệt xã hội”- ĐB Tiến nhìn nhận.

Đồng tình với ý kiến trên, nhiều đại biểu cho rằng việc xử lý người đứng đầu cơ quan tham nhũng mới chỉ dừng ở kiểm điểm, điều chuyển công tác, khiến nhân dân bức xúc. Dẫn tới một thực trạng đáng lo ngại, đó là việc người dân cũng đang vô cảm với công tác phòng chống tham nhũng. Họ tố cáo tham nhũng nhưng không được cơ quan chức năng giải quyết, phản hồi. Thậm chí họ còn bị những kẻ tham nhũng không từ một thủ đoạn nào để trả thù, dằn mặt…

Trước tình trạng trên, các đại biểu Lê Như Tiến, Lê Thị Nga, Nguyễn Bá Thuyên (Lâm Đồng), Nguyễn Doãn Khánh (Phú Thọ), đại biểu Huỳnh Nghĩa (Đà Nẵng)… kiến nghị Quốc hội xem xét thành lập Cục Điều tra tội phạm tham nhũng thuộc Ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, với cơ chế đặc biệt, có quyền điều tra độc lập, có thể xử ngay các quan tham nhũng. Đại biểu Lê Thị Nga đề nghị: “Nhà nước phải làm mạnh giải pháp quản lý tài sản của cán bộ. Tài sản có nguồn gốc bất minh, có liên quan đến sai phạm của cán bộ cần được kê biên ngay lập tức. Nếu không được điều đó, cán bộ sẵn sàng chuyển hết tài sản cho con em, người thân. Mọi thanh toán trong xã hội cần phải qua tài khoản thì mới minh bạch được tài sản để chống tham nhũng”.

Đại biểu Huỳnh Nghĩa thắc mắc: Nhà nước đã có đầy đủ luật pháp và bộ máy chống tham nhũng đồ sộ gồm kiểm toán, thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử. Bên cạnh đó, còn có Ban chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng, Ban Nội chính Trung ương và các tỉnh, thành trong cả nước. Mặc dù các cơ quan này có nhiều cố gắng nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của công cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng, chưa đáp ứng lòng mong đợi của cử tri. Vậy vấn đề nằm ở đâu? Liệu trong lực lượng chống tham nhũng có tiêu cực, bao che tham nhũng hay không? Đây là câu hỏi rất lớn mà cử tri đề nghị sớm được trả lời.

Có cùng nỗi trăn trở, đại biểu Nguyễn Văn Hiến (Bà Rịa- Vũng Tàu) xót xa: “Thương vụ mua ụ nổi 83M của Vinalines gây thiệt hại gần 370 tỷ đồng, cao hơn rất nhiều số tiền chi cho công tác an sinh xã hội của nhiều địa phương như Điện Biên, Bình Phước, Ninh Thuận… Tuy nhiên, con số thiệt hại hàng trăm tỷ đồng này không phải là con số cuối cùng bởi những sai phạm đã dẫn đến hậu quả là dự án nhà máy bị phá sản giữa chừng, ụ nổi 83M không hoạt động được. Ụ nổi trở thành đống sắt rỉ còn làm xói mòn niềm tin của nhân dân vì tình trạng tham nhũng đã công khai, tràn lan khắp các địa phương, bộ, ngành”.

Đại biểu Hiến kiến nghị tăng cường công tác thanh tra, kiểm toán; đặc biệt chú trọng các tập đoàn, tổng công ty nhà nước. Đồng thời, cần quy trách nhiệm cụ thể cho các cá nhân và cơ quan đã thanh tra, kiểm toán nhưng không phát hiện được sai phạm hoặc không chuyển giao hồ sơ, tài liệu kịp thời cho cơ quan điều tra ngay khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, dẫn đến bỏ lọt tội phạm.

Về vấn đề này, đại biểu Nguyễn Thị Khá, đoàn Trà Vinh nhấn mạnh tới “phòng bệnh hơn chữa bệnh” trong công tác phòng chống “quốc nạn” tham nhũng. Bà Khá đề nghị cần tập trung vào các vụ án tham nhũng để xử nghiêm minh, làm từ gốc chứ không từ ngọn. Việc thu hu hồi thất thoát từ tham nhũng cũng phải làm triệt để, bởi đó là tiền thuế do dân đóng góp.

 

Đại biểu Huỳnh Nghĩa (Đà Nẵng) lưu ý: Hai ngành Tòa án, Kiểm sát còn tồn đọng trên 10.000 đơn giám đốc thẩm, tái thẩm là con số quá lớn. Giám đốc thẩm, tái thẩm là thủ tục đặc biệt được tiến hành theo trình tự cực kỳ chặt chẽ. Việc kháng nghị chỉ giao duy nhất người đứng đầu các ngành Tòa án, Kiểm sát thực hiện. Nhưng với cách làm như hiện nay dẫn đến nhận thức của xã hội, kể cả cơ quan nhà nước xem giám đốc thẩm, tái thẩm là cấp xét xử thứ 3. Tôi đề nghị ngành tòa án, kiểm sát cần đổi mới công tác giám đốc thẩm, tái thẩm và quy định chặt chẽ không để bị lợi dụng, cần tăng cường chất lượng xét xử giám đốc thẩm, phúc thẩm và thực hiện triệt để nguyên tắc xét xử hai cấp sơ thẩm và phúc thẩm. Chỉ nên kháng nghị xét xử giám đốc thẩm, tái thẩm trong trường hợp cần phải thay đổi nội dung bản án cho đúng với pháp luật, còn kháng nghị khác thì không nên, nhằm tránh tiêu cực, mất thời gian. Đề nghị ngành tòa án, kiểm sát siết chặt kỷ cương trong công tác cán bộ đối với thẩm phán, kiểm sát viên có án bị hủy do lỗi chủ quan thì phải tiến hành kiểm điểm, làm rõ nguyên nhân sai phạm. Những vụ án oan sai cần xử lý kịp thời, đúng pháp luật, nhằm đem lại công lý cho xã hội. Kiên quyết không bổ nhiệm lại những người có án bị hủy, khắc phục tình trạng che giấu số lượng án bị hủy mỗi khi làm thủ tục tái bổ nhiệm. Làm được điều này chắc chắn chất lượng xét xử án sẽ nâng cao, đơn giám đốc thẩm, tái thẩm sẽ không quá nhiều như hiện nay.

Cũng ghi nhận những nỗ lực của ngành tòa án, đại biểu Đào Thị Xuân Lan (Hưng Yên) băn khoăn trước việc còn nhiều bản án tuyên không rõ ràng, kém khả thi; một số thẩm phán vi phạm đạo đức công vụ, thậm chí vi phạm pháp luật hình sự là không thể chấp nhận. Đại biểu đề ghị cần đẩy mạnh tranh tụng tại phiên tòa, tăng cường bồi dưỡng nghiệp vụ, nâng cao phẩm chất chính trị, lối sống... cho cán bộ tòa án.

Bày tỏ hài lòng về việc TANDTC thông báo chuẩn bị xét xử những vụ án tham nhũng gây thiệt hại lớn cho Nhà nước, nhưng đại biểu Nguyễn Văn Hiến băn khoăn vì việc xem xét xử lý mới dừng lại ở trách nhiệm của lãnh đạo của tổng công ty, tập đoàn nhà nước trong khi nhưng người này không thể tự mình gây ra nếu như không có sự buông lỏng quản lý thậm chí tiếp sức đồng hành, thậm chí đồng lõa của cơ quan quản lý Nhà nước.