Biên phòng - Người có uy tín trong cộng đồng dân tộc được xem là cầu nối giúp gắn kết ý Đảng với lòng dân. Đây cũng là những hạt nhân góp phần phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp, gìn giữ, trao truyền văn hóa cho thế hệ trẻ.
Bài 2: Cầu nối gắn kết ý đảng lòng dân
Gắn kết cộng đồng
Sau hơn 10 năm triển khai thực hiện chính sách cho Người có uy tín theo Quyết định số 18/2011/QĐ-TTg ngày 18/3/2011, người có uy tín đóng vai trò quan trọng trong việc tham gia các hoạt động xây dựng Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể. Đội ngũ Người có uy tín tích cực vận động con cháu, dòng họ và mọi người dân tham gia vào các tổ chức đoàn thể, khuyến khích con, cháu phấn đấu được đứng trong hàng ngũ của Đảng. Thông qua việc xây dựng quy ước, hương ước trong thôn bản, tổ dân phố, các vị già làng, trưởng dòng họ, người có uy tín đã động viên gia đình, con cháu, dòng họ và người dân phát huy dân chủ, thực hiện quy chế tự quản, xây dựng cuộc sống mới ở khu dân cư.
Người có uy tín tại các vùng dân tộc thiểu số đã thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm của mình đối với xã hội và cộng đồng; thực sự là “chỗ dựa” quan trọng của các cấp ủy đảng, chính quyền, mặt trận; tích cực tham gia xây dựng, củng cố hệ thống chính trị; đi đầu trong các phong trào xóa đói, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, bảo đảm an ninh, trật tự (ANTT) tại các khu dân cư.
Họ gương mẫu thực hiện các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; đưa “ánh sáng của Đảng” đến với đồng bào vùng sâu, vùng xa, vùng còn nhiều khó khăn; là “cánh tay nối dài” giúp chính quyền địa phương nắm tình hình, tuyên truyền, vận động đồng bào các dân tộc nâng cao ý thức cảnh giác trước âm mưu, hoạt động chia rẽ khối đoàn kết dân tộc, lợi dụng các vấn đề dân tộc, tôn giáo của các thế lực thù địch phản động nhằm chống phá cách mạng nước ta.
Tiêu biểu như tấm gương các ông Sùng A Lừ, Sùng A Dê, Sùng A Xa ở xã Pà Cò, huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình, đã cung cấp các thông tin quan trọng liên quan đến tội phạm ma túy đang có lệnh truy nã, góp phần giúp lực lượng Công an thuyết phục 16 đối tượng vi phạm pháp luật ra đầu thú; vận động nhân dân giao nộp 343 khẩu súng các loại, vận động 36 người đi cai nghiện, được gia đình và bản thân những đối tượng vi phạm tâm phục, khẩu phục. Ông Giàng Xáy Sinh, dân tộc Mông ở Yên Bái, tuyên truyền vận động nhân dân đấu tranh và ngăn chặn hoạt động thành lập cái gọi là “Nhà nước Mông” của một số đối tượng phản động…
Hay như tấm gương của ông Chảo Khò Tư, dân tộc Hà Nhì, ở bản Lỳ Mà Tá, xã Sín Thầu, huyện Mường Nhé là một minh chứng về sự gắn kết trong cộng đồng dân cư. Nhiều năm qua, bằng uy tín, tinh thần trách nhiệm, ông Tư đã cùng với cấp ủy, chính quyền địa phương làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật Nhà nước đến nhân dân; vận động dân bản xóa bỏ các hủ tục, gìn giữ văn hóa truyền thống; đứng ra hòa giải những tranh chấp, xích mích, góp phần thắt chặt tình đoàn kết trong cộng đồng dân cư.
Để bảo đảm an ninh trật tự thôn bản, ông đã tích cực vận động đồng bào nêu cao tinh thần cảnh giác; không tin, không làm theo lời xúi giục, lôi kéo, móc nối của các loại tội phạm; phân tích, vạch trần những âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch đã, đang và có thể lợi dụng nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc, chống chính quyền, Đảng và Nhà nước.
“Truyền lửa” văn hóa cho thế hệ trẻ
Mỗi dân tộc thiểu số đều có bản sắc văn hóa riêng. Công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc gắn với xây dựng đời sống văn hóa mới không chỉ là công việc của hệ thống chính trị, mà còn là sự tham gia của cộng đồng, bởi họ chính là chủ thể, là những người “nặng lòng” với văn hóa dân tộc, lại am hiểu về truyền thống văn hóa, phong tục tập quán, tín ngưỡng. Vì vậy, người có uy tín giữ vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, vận động đồng bào hiểu được tầm quan trọng của việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc mình, nhất là cho thế hệ trẻ.
Bằng tri thức bản địa và kinh nghiệm sống, người có uy tín đã vận động đồng bào các dân tộc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, phát huy những phong tục tập quán tốt đẹp; xóa bỏ những hủ tục lạc hậu, bài trừ mê tín dị đoan. Nhiều di sản văn hóa vật thể, phi vật thể, lễ hội truyền thống đã được người có uy tín lưu giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, điển hình như hát Then của dân tộc Tày, hát Song Hao của dân tộc Nùng, hát Sình Ca của Dân tộc Cao Lan, dân ca Soọng Cô của dân tộc Sán Dìu; nhà Gươl của dân tộc Cơ Tu ở tỉnh Thừa Thiên Huế; lễ hội Chợ tình Khâu Vai của dân tộc Nùng, lễ hội cầu mưa của dân tộc Lô Lô ở Hà Giang; Lễ ra tháng của người Sán Chỉ; Lễ cấp sắc của người Dao…
Tiêu biểu như ông Hà Văn Thuấn, sinh năm 1942, dân tộc Tày ở thôn Tân Hợp, xã Tân An, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang đã tích cực khai thác, sưu tầm những bài hát Then, hát Cọi, hát Phong Slư theo lời cổ và sưu tầm dịch phổ nhạc hơn 10 bài lời cổ, sáng tác lời mới theo các làn điệu của dân tộc được trên 50 bài như hát theo làn điệu Then.
Không chỉ có công sưu tầm các làn điệu then, ông Hà Văn Thuấn còn mở lớp dạy đàn hát Then cho các cháu thanh thiếu nhi, nhằm lưu giữ lại vốn văn hóa cổ truyền của dân tộc. Lớp học do Nghệ nhân Hà Thuấn trực tiếp hướng dẫn cho 28 học viên, góp phần giữ gìn bản sắc, thúc đẩy du lịch homestay tại địa phương. Bằng đam mê then, Nghệ nhân Hà Văn Thuấn đã thổi bùng lên phong trào then từ thôn, xã, huyện, tỉnh. Ngay thôn Tân Hợp và xã Tân An, quê hương ông, câu lạc bộ Then đã phát triển sâu rộng, trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của người dân.
Ông Phạm Tuấn Mạnh, Phó Vụ trưởng Vụ DTTS, Ủy ban Dân tộc cho biết: “Đội ngũ người có uy tín trong đồng bào các DTTS luôn phát huy tốt vai trò trong cộng đồng các dân tộc thiểu số để kịp thời nắm bắt tình hình kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh và tình hình nhân dân các dân tộc thiểu số. Một trong những đóng góp quan trọng của đội ngũ người có uy tín chính là đã cùng với các cấp, các ngành, chính quyền, đoàn thể địa phương, tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân, phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, đối ngoại và thực hiện chính sách đại đoàn kết dân tộc ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số”.
Mặc dù, triển khai thực hiện chính sách dành cho người có uy tín đã đạt được những kết quả rất quan trọng. Đồng thời, người có uy tín đã khẳng định vị trí, vai trò là lực lượng nòng cốt, quan trọng, luôn đi đầu trong mọi phong trào từ phát triển kinh tế xã hội, giữ gìn an ninh, trật tự, gắn kết cộng đồng các dân tộc. Tuy nhiên, sau nhiều năm triển khai chính sách cũng đã bộc lộ nhiều hạn chế, cần có sự điều chỉnh đề phù hợp với công tác dân tộc trong giai đoạn mới.
Bài 3: Phát huy vai trò, vị thế của người có uy tín trong giai đoạn mới
Thúy Hồng
