Người dân Thẩm Phẩng chuẩn bị cho việc gieo trồng.

"Có nhưng vẫn khó"

Cách trung tâm xã Năm Lịch gần 30km, theo con đường ngoằn ngoèo uốn lượn qua những triền núi cao, chúng tôi đến với Thẩm Phẩng. Trước khi đặt chân đến, chúng tôi được nghe câu chuyện của ông Nguyễn Quang Trung, Chủ tịch UBND xã Nặm Lịch nói về Thẩm Phẩng: Đây là bản nghèo nhất xã. Không phải dân bản nghèo vì không chịu làm ăn. Họ vẫn hăng say sản xuất, miệt mài với mảnh đất nương trồng ngô, trồng lúa, chăm chỉ với những luống cày, nhưng cái nghèo vẫn bám lấy người Thẩm Phẩng.

Những năm qua, Nhà nước từng bước quan tâm, đầu tư nhiều chương trình, dự án giúp Thẩm Phẩng phát triển kinh tế. Từ năm 2011, dự án giảm nghèo của tỉnh đã liên tục hỗ trợ, đầu tư con giống, vật nuôi như: Bê, nghé, dê, vịt... cùng với đường ống dẫn nước, bể chứa nước sinh hoạt cho bà con nơi đây. Mặc dù đầu tư không ít, nhưng nguồn vốn của Nhà nước vẫn chưa được người dân phát huy hết tác dụng.

Đến nay, trong tổng số 64 hộ, 330 nhân khẩu thì bản còn tới 47 hộ nghèo, chiếm 74%. Nếu xét về tài sản, Thẩm Phẩng cũng không thua kém gì các bản khác trong xã. Hiện, toàn bản có 72 chiếc xe máy, 50 con trâu, 108 con bò, 90 con dê, nhưng Thẩm Phẩng vẫn là bản... nghèo.

Từ câu chuyện của Chủ tịch UBND xã, xét cho cùng chúng tôi thấy cũng đúng. Bởi nếu nhìn chung vào số liệu mà ông Trung đưa ra để chứng minh Thẩm Phẩng "có nhưng vẫn khó", cho thấy, mọi tiềm năng để thoát nghèo của bản đều thuận lợi, từ sự cố gắng, cần cù, chịu thương chịu khó của người dân đến sự quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà nước đều có cả.

Thế nhưng, có vượt khó hay không còn nhờ vào nghị lực, sự sáng tạo của bản thân mỗi người. Nói là như thế bởi người Thẩm Phẩng trên đỉnh núi Chế Ló bấy lâu không thiếu thứ gì, cái thiếu nhất của họ đó là sự sáng tạo và chưa mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất canh tác. Với trên 20ha đất đồi bằng phẳng, màu mỡ, nếu chuyển đổi thành trồng lúa 2 vụ, có lẽ đời sống của người Thẩm Phẩng đã thay đổi nhiều...

Kỳ vọng vào ngày mới

Nghe xong câu chuyện của ông Chủ tịch, chúng tôi thấy bất ngờ. Bất ngờ vì trên đỉnh núi cao như thế thì làm sao có diện tích đất trồng trọt rộng và bằng phẳng đến như vậy? Và đến khi đặt chân đến Thẩm Phẩng thì tôi đã thấy, lời của ông Trung kể là đúng.

"Chế Ló - tên gọi của một quả núi có nghĩa là không bao giờ dừng lại khi đương đầu với khó khăn. Và cũng tại nơi này, xưa kia tổ tiên người Thẩm Phẩng đã san núi thành nương...". Lời giải thích của Trưởng bản Chá A Dua đủ để hiểu người Thẩm Phẩng có truyền thống chịu thương, chịu khó như thế nào. Sau một hồi nói chuyện và tìm hiểu về con người nơi đây, chúng tôi biết bản Thẩm Phẩng có 100% là người Mông sinh sống.

Theo quan sát của chúng tôi, diện tích đất nông nghiệp của toàn bản chủ yếu rất bằng phẳng, chỉ một số ít là ở ven sườn đồi. Thấy chúng tôi thắc mắc vì sao bản có một diện tích rộng, địa thế đẹp mà không canh tác lúa 2 vụ thì anh Dua vừa cười vừa nói: "Dân bản mình xưa nay vẫn thế, chỉ trồng lúa, trồng ngô một vụ thôi. Do vậy trung bình một năm, mỗi hộ chỉ thu hoạch khoảng 1 tấn ngô, còn nếu trồng lúa thì ít hơn nhiều.

Nhưng hiện nay thì khác rồi, được cán bộ xã tới thuyết phục, vận động bản chuyển đổi lúa, ngô một vụ thành 2 vụ để tận dụng quỹ đất mang lại hiệu quả kinh tế cao". Theo anh Dua, cán bộ xã thuyết phục một lần, bà con không nghe, hai lần cũng không nghe nhưng nhiều lần thì nghe cũng có lý, ai nấy giờ đây cũng đang trông chờ vào nương lúa 2 vụ.

Khi chúng tôi chưa hỏi đến vấn đề nước tưới cho cây lúa vào mùa khô, anh Chá A Dua đã nói: "Hơn 20ha diện tích đất dự tính sẽ chuyển sang trồng lúa 2 vụ, nước tưới sẽ được lấy từ đập đầu mối trên đỉnh núi này. Hiện, UBND xã đã kiến nghị lên huyện đầu tư kinh phí để xây dựng đập chứa nước. Chắc chẳng bao lâu nữa đất nương này sẽ chuyển thành ruộng lúa 2 vụ, bà con tha hồ thóc mà ăn, mà bán".

Thăm diện tích đất nương nơi bà con dân bản đang miệt mài theo luống trâu cày cùng chuyện trò rôm rả, khiến không khí trên đỉnh núi Chế Ló thêm phần náo nhiệt chúng tôi, người Thẩm Phẩng cũng như những người nông dân nơi khác, nhờ vào cây lúa, hy vọng cuộc sống sẽ đổi thay.