Các khu định cư Do Thái mới được xây dựng ở Đông Giê-ru-xa-lem.Ảnh: AFP

Ngày 3-11, Bộ Nhà ở I-xra-en công bố mời thầu xây dựng 1.859 căn hộ tại các khu định cư ở Bờ Tây và Đông Giê-ru-xa-lem. Trước đó vài ngày, Bộ này cũng đã thông báo kế hoạch xây dựng 3.500 căn nhà mới ở các khu định cư Bờ Tây, trong đó, hầu hết nằm gần các đường giới tuyến trước năm 1967 hoặc bên trong các khu định cư mà I-xra-en có kế hoạch giữ lại, bất chấp kết quả đàm phán nhằm xác định quy chế cuối cùng của Nhà nước Pa-le-xtin. I-ra-en chiếm giữ Đông Giê-ru-xa-lem trong cuộc chiến tranh kéo dài 6 ngày năm 1967 và sau đó chiếm đóng khu vực này mà không được sự công nhận của cộng đồng quốc tế. Chuỗi sự kiện này cũng giống với đợt thả tù nhân trước đó vào ngày 13-8, khi mà 26 tù nhân Pa-le-xtin được thả và I-xra-en tuyên bố xây dựng hơn 2.000 ngôi nhà định cư mới, phần lớn trong số này nằm ở Đông Giê-ru-xa-lem.

Những động thái mới này của I-xra-en đương nhiên khiến người Pa-le-xtin tức giận. Người Pa-le-xtin, vốn coi các khu định cư là một cản trở chính trong việc giải quyết cuộc xung đột kéo dài nhiều thập kỷ qua với I-xra-en, đe dọa sẽ đưa vấn đề này ra Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc, đồng thời cảnh báo nguy cơ đổ vỡ tiến trình hoà đàm vì kế hoạch xây dựng này. Người phát ngôn của Tổng thống Pa-le-xtin Ma-mút Áp-bát cảnh báo, khu vực Trung Đông sẽ không có hòa bình và ổn định nếu không thành lập được một Nhà nước Pa-le-xtin mà Thủ đô là Giê-ru-xa-lem. Trong khi đó, Ban lãnh đạo Chính quyền Dân tộc Pa-xle-xtin (PLA) đang phải chịu áp lực từ người dân đòi từ bỏ đàm phán hòa bình với I-xra-en để phản đối việc xây dựng các khu định cư mới. Một số quan chức Tổ chức Giải phóng Pa-le-xtin (PLO) và Phong trào Hồi giáo vũ trang Pha-ta cũng đã kêu gọi Tổng thống Áp-bát thể hiện quan điểm cứng rắn hơn đối với những quyết định gần đây của Chính phủ I-xra-en. PLA cho biết, sẽ chờ thêm 6 tháng nữa trước khi quyết định các hành động tiếp theo.

Việc I-xra-en liên tiếp công bố xây nhà định cư mới cho người Do Thái ở vùng đất của người Pa-le-xtin diễn ra ngay trước chuyến thăm của Ngoại trưởng Mỹ Giôn Ke-ri tới khu vực này mà trong đó có một phần chương trình thúc đẩy tiến trình hòa bình I-xra-en/Pa-le-xtin. Hồi tháng 3 năm nay, các kế hoạch xây dựng khu định cư được công bố ngay trong thời gian diễn ra chuyến thăm của Phó Tổng thống Mỹ Giôn Bai-đân từng khiến Oa-sinh-tơn, vốn nỗ lực để khôi phục đàm phán hòa bình vào thời gian đó, bẽ mặt. Theo Đài Tiếng nói của Lực lượng Phòng vệ I-xra-en ngày 4-11, hiện Mỹ đang tìm cách thử và "gây sức ép" nhằm tiến tới một thỏa thuận hòa bình khi thông báo cho cả hai phía rằng, nếu như các cuộc hoà đàm không tiến triển, Oa-sinh-tơn sẽ nêu đề xuất liên quan tới một giải pháp riêng của Mỹ, theo đó sẽ thể hiện quan điểm đối với những điểm còn bất đồng giữa hai bên.

Sau gần 3 năm bế tắc, cuối tháng 7 vừa qua, ông Ke-ri đã thuyết phục được lãnh đạo I-xra-en và Pa-le-xin nối lại đàm phán, nhằm tạo điều kiện cho hai bên sinh sống hòa bình với nhau. Chính quyền của Tổng thống Ba-rắc Ô-ba-ma đã đặt thời hạn đạt được "bước đột phá ngoại giao" vào giữa năm 2014, đồng thời tin rằng, hai bên có thể đạt được thỏa thuận. Tuy nhiên, nói như Tổ chức theo dõi định cư hòa bình thời nay: "Mỗi khi Ten A-víp tiến một bước nhỏ hướng tới hòa bình thì đồng thời cũng tiến một bước dài hơn, gây khó khăn hơn cho tiến trình hòa bình. Việc công bố xây các khu định cư sẽ không chỉ khiến các cuộc đàm phán trở nên khó khăn hơn, mà còn tạo ra một thực tế rằng giải pháp hai Nhà nước rất khó đạt được".