"Thánh đường" của nghệ thuật bác học

Nhà hát Lớn Hà Nội có bề dày lịch sử, văn hóa, được thiết kế với các tiêu chuẩn dành riêng cho nghệ thuật đỉnh cao. Lịch sử của nhà hát gắn với lịch sử nghệ thuật và cách mạng Việt Nam thế kỉ XX, tiêu biểu là những vở kịch Vũ Đình Long mở đầu cho kịch nói Việt Nam. Những năm 80 của thế kỷ trước, Nhà hát Lớn Hà Nội chứng kiến hàng loạt vở diễn sân khấu cháy vé. Trải qua bao biến thiên của lịch sử, Nhà hát Lớn hiện vẫn hoạt động và là nơi tổ chức biểu diễn của nhiều ca sĩ, nghệ sĩ nổi tiếng Việt Nam và nước ngoài.

Bên cạnh đó, trong xu hướng xã hội hóa, nhiều năm qua, nơi này trở thành địa điểm cho thuê để tổ chức biểu diễn, sự kiện của các đơn vị có tiền như: Công ty giải trí, tổ chức kinh tế, doanh nhân... với giá thuê cao ngất ngưởng. Đa phần chương trình diễn ra ở đây không còn mang tính nghệ thuật đơn thuần, thậm chí có những thời điểm tần suất các đơn vị trao cúp cho doanh nghiệp, các giải thưởng cho doanh nhân chiếm khá nhiều thời gian sáng đèn của Nhà hát Lớn Hà Nội.

Một số ca sĩ hải ngoại không mấy khó khăn để có được những chương trình tại đây, bởi đêm diễn của họ bao giờ cũng được bán vé giá khá cao. Điều đó khiến cho các nhà hát trong nước rất ít có cơ hội để dàn dựng, biểu diễn các loại hình sân khấu nghệ thuật truyền thống tại đây. Với các nghệ sĩ, sẽ không quá nếu nói việc được biểu diễn trên sân khấu Nhà hát Lớn Hà Nội từ lâu đã là ước mơ của nhiều người, không chỉ bởi sự sang trọng từng được mặc định trong lòng khán giả, mà do mức giá thuê sân khấu cao ngất ngưởng cũng chính là một rào cản lớn đối với các nghệ sĩ thuộc các loại hình nghệ thuật truyền thống.

Dẫu các đơn vị nghệ thuật đã có nhiều cố gắng cho ra những tác phẩm sân khấu đỉnh cao, nhưng khả năng đến được với sân khấu Nhà hát Lớn Hà Nội cũng thật sự hiếm hoi. Bởi điều quyết định là khán giả, là giá vé. Không chỉ các loại hình nghệ thuật hàn lâm như ballet, nhạc kịch mà ngay cả sân khấu kịch hiện đại cũng khó "chen chân" lên sàn diễn Nhà hát Lớn Hà Nội do giá thuê quá cao. Nếu không có những dự án hợp tác, tài trợ biểu diễn, việc tìm kiếm khán giả với một mức giá tương xứng ở Nhà hát Lớn Hà Nội là điều không dễ dàng.

Còn với những môn nghệ thuật truyền thống thì càng khó. Theo ông Phạm Ngọc Tuấn, Giám đốc Nhà hát Tuồng Việt Nam, được diễn trên sân khấu Nhà hát Lớn là mơ ước của biết bao thế hệ nghệ sĩ sân khấu truyền thống như tuồng, chèo hay cải lương. Ngay tại rạp Hồng Hà, điểm diễn quen thuộc của nghệ thuật tuồng Việt Nam, thì các vở tuồng kinh điển như: "Nghêu, Sò, Ốc, Hến"; "Súy Vân giả dại", "Phật Hoàng Trần Nhân Tông"... mời người ta đến xem còn khó, huống chi bắt người ta bỏ tiền túi ra xem với giá vé cao ngất ngưởng tại Nhà hát Lớn Hà Nội.

Trả lại giá trị vốn có

Trước thực trạng trên, để trả lại vị trí "thánh đường nghệ thuật" của Nhà hát Lớn Hà Nội, Bộ VHTT&DL đã thiết lập lại hoạt động của Nhà hát Lớn, đề ra phương án đưa những tác phẩm nghệ thuật chất lượng cao về tư tưởng, nội dung nghệ thuật của các nhà hát, đoàn hát vào trình diễn thường xuyên tại đây, thay thế các chương trình thương mại, giải trí chiếm phần lớn lịch đỏ đèn tại Nhà hát Lớn Hà Nội lâu nay. Các đơn vị nghệ thuật trực thuộc Bộ VHTT&DL, có tác phẩm được duyệt vào diễn ở đây sẽ không phải lo về mặt bán vé hay quảng bá chương trình, bởi Nhà hát Lớn Hà Nội sẽ lo phần này. Bộ VHTT&DL sẽ chủ trì về mặt tài chính, trong đó có nguồn kinh phí từ các nhà tài trợ và tiền bán vé. Từ năm 2017, những chương trình nghệ thuật, tác phẩm chất lượng cao sẽ được biểu diễn định kỳ vào các ngày cuối tuần tại Nhà hát Lớn Hà Nội thành địa chỉ "đỏ" của hoạt động nghệ thuật tiêu biểu của cả nước.

Ông Vương Duy Biên, Thứ trưởng Bộ VHTT&DL chia sẻ, kế hoạch biểu diễn các chương trình nghệ thuật, các tác phẩm sân khấu chất lượng cao tại Nhà hát Lớn Hà Nội là nhằm thực hiện chủ trương của Bộ VHTT&DL về bảo tồn nghệ thuật truyền thống, xây dựng tác phẩm nghệ thuật chất lượng cao. Nhiệm vụ của các nhà hát là xây dựng tác phẩm có chất lượng. Nhà hát Lớn Hà Nội sẽ trở thành địa chỉ hoạt động nghệ thuật tiêu biểu của Hà Nội và cả nước.

Với chủ trương này, ngoài việc phục vụ đông đảo khán giả trong nước và khách quốc tế các chương trình nghệ thuật, tác phẩm sân khấu tiêu biểu, có chất lượng nghệ thuật cao, còn tạo điều kiện, môi trường thuận lợi nhất để các đơn vị nghệ thuật, các nghệ sĩ, diễn viên có nhiều cơ hội thể hiện tài năng, sức sáng tạo nghệ thuật, cống hiến nhiều hơn cho khán giả trong không gian văn hóa sang trọng bậc nhất Hà Thành. Đây cũng là cơ hội để tinh hoa văn hóa Việt Nam được giới thiệu, quảng bá rộng rãi hơn với bạn bè quốc tế.

Thanh Thuận