Nhiều tên gọi và biến thể

Thượng tá Bùi Đức Thiêm, Phòng Đấu tranh phòng chống tội phạm tiền chất và ma túy tổng hợp, C47, Bộ Công an cho biết: “Với nhiều biến thể khác nhau, các loại ma túy tổng hợp đang được vận chuyển vào Việt Nam dưới nhiều hình thức từ thành phẩm cho tới tiền chất. Năm 2016, cơ quan điều tra tại các tỉnh, thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Quảng Ninh, Hải Phòng đã phát hiện một số trường hợp mua bán, sử dụng loại ma túy tổng hợp thường được biết với tên gọi “nước vui” và “trà sữa”, thu giữ hàng trăm lọ ma túy tổng hợp các loại”.

Theo Trung tá Thiêm, việc phát hiện, bắt giữ những vụ thanh thiếu niên sử dụng các loại ma túy mới đang gióng lên hồi chuông báo động về thực trạng mua bán, sử dụng ma túy ở Việt Nam. Hằng năm, tại các bệnh viện tâm thần trên cả nước, số người nhập viện vì sử dụng các chất kích thích cũng như ma túy tổng hợp có chiều hướng gia tăng và rất khó điều trị. Bác sĩ La Đức Cương, Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 cho biết, nguyên nhân là do ma túy tổng hợp không chỉ gây nghiện mà đối với người sử dụng lâu dài, nó còn phá hủy hệ thần kinh trung ương khiến người sử dụng rơi vào trạng thái tê liệt, không điều khiển được hành vi cũng như ý thức của bản thân, mất khả năng duy trì giống nòi, thậm chí là đột tử.

Hiện có một số loại ma túy mới đã du nhập vào Việt Nam trên diện rộng và tạo thành trào lưu trong giới trẻ. Đơn cử như lá khát hay còn gọi là kat, qat, ghat hay chat… trông khá giống lá chè, có vị chát và ngọt nhẹ, song lại là loại lá cực độc bởi nó chứa chất cathinone – một chất kích thích gần giống với amphetamine có mức độ nguy hiểm gấp nhiều lần so với ma túy đá và gấp 500 lần đối với các loại ma túy thông thường. Cỏ Mỹ thường được bày bán dưới dạng sợi khá giống với cần sa khi đã sấy khô đóng thành túi không đề tên hoặc đề tên là K2 hay Spice, là một trong những loại ma túy nguy hiểm nhưng lại rất thịnh hành trong giới trẻ hiện nay. Các hệ lụy về sức khỏe khi sử dụng Spice có nhiều mức độ nghiêm trọng khác nhau, từ rối loạn tâm thần, liên tục buồn ngủ hay đau đầu cho tới loạn nhịp tim, mất khả năng vận động hoặc nghiêm trọng hơn có thể rơi vào tình trạng hôn mê, bất tỉnh.

Với thành phần chủ yếu là amphetamine và metamphetamine, ma túy tổng hợp mang tên gọi “nước vui” được điều chế dưới dạng dung dịch chứa trong các chai, lọ nhỏ. Để sử dụng, người ta thường trộn dung dịch này với các loại nước có ga rồi uống. Tương tự như “nước vui” thì “trà sữa” cũng là một trong những loại ma túy tổng hợp mới rất được giới trẻ ưa chuộng. Sau khi các loại ma túy trên ngấm vào cơ thể sẽ tạo cảm giác hưng phấn, vui vẻ kéo dài, đặc biệt kích thích khi nghe nhạc mạnh. Loại ma túy này có tác động rất lớn đến hệ thần kinh trung ương, nhưng đa số những người trẻ tuổi lại nhận thức về chúng rất mơ hồ, họ cho rằng sử dụng các loại chất trên hoàn toàn không gây nghiện.

Cũng không kém phần nguy hại là bóng cười và tem giấy. Tem giấy hay còn được gọi là bùa lưỡi, thực chất là một miếng giấy được tẩm LSD – một loại chất hướng thần mạnh với hình dáng, kích thước như một miếng dán cho trẻ em với rất nhiều hình ngộ ngĩnh. Khi sử dụng, người dùng chỉ cần dán vào đầu lưỡi và cảm nhận hiệu quả chỉ sau 5 phút sử dụng. LSD là chất gây ảo giác mạnh và là 1 trong 2 chất ma túy nguy hiểm nhất hiện nay. Chỉ cần sử dụng 1 microgram/kg cân nặng cũng có thể gây ảo giác, loạn thần đến vài ngày.

Cần chế tài xử phạt nghiêm minh

Mặc dù hết sức nguy hiểm, nhưng các loại ma túy này lại được mua hết sức dễ dàng trên thị trường. Chỉ cần một cuộc điện thoại, người chơi có thể mua và sử dụng chúng. Thông thường, người chơi thường sử dụng hộp cuốn để cuốn một điếu thuốc và sử dụng như thuốc lá. Bên cạnh đó, những loại ma túy mới xuất hiện trên thị trường hiện nay có giá khá rẻ, chỉ từ 100.000 cho tới mức cao nhất là 3 triệu đồng, người sử dụng đã có trong tay rất nhiều chế phẩm với nhiều chủng loại, hương vị và mức độ khác nhau. Rất nhiều trường hợp người sử dụng các loại ma túy mới hiện nay không nhận thức được tác hại cũng như sự nguy hiểm khi dùng, đơn giản là họ thấy bạn bè sử dụng rồi làm theo.

Các loại ma túy trên ồ ạt xuất hiện với thiên hình vạn trạng và được ngụy trang hết sức tinh vi dưới vỏ bọc của các loại thực phẩm. Nếu không có các biện pháp nghiệp vụ cũng như được tuyên truyền cảnh báo thì thật khó có thể biết đâu là trà thảo mộc, đâu là ma túy nếu chúng để lẫn với nhau. Bên cạnh đó, công tác quản lý của một số bộ phận chức năng vẫn còn lỏng lẻo, cán bộ chưa được tập huấn kỹ năng để nhận biết, phát hiện các loại ma túy mới cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng các loại ma túy này xuất hiện ồ ạt trên thị trường. 

Cùng với đó là việc trong số những loại ma túy tổng hợp kể trên, ngoài lá khát và cỏ Mỹ đã được Quốc hội nhất trí đưa vào danh mục chất cấm tại Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 thì những loại ma túy còn lại như “trà sữa”, “nước vui”, “tem giấy”, “bóng cười”… lại vẫn ngoài vòng của pháp luật. Đồng thời, hệ thống pháp luật về đấu tranh, phòng chống ma túy vẫn còn nhiều bất cập, việc yêu cầu giám định các chất ma túy trong điều tra, xử lý tội phạm về ma túy giữa các cơ quan bảo vệ pháp luật còn chưa thống nhất cũng như việc chưa có mẫu test đối với các loại ma túy như cỏ Mỹ cũng là một trong những khó khăn đặt ra đối với các cơ quan chức năng.

Hơn lúc nào hết, cùng với việc tăng cường đấu tranh, triệt phá các đường dây vận chuyển, mua bán loại ma túy mới này, thì việc tuyên truyền cho các tầng lớp nhân dân, nhất là giới trẻ đóng vai trò vô cùng quan trọng. Bởi đây chính là những “con mồi tiềm năng” mà các đối tượng sản xuất ma túy tổng hợp hướng tới. Bên cạnh đó, công tác quản lý, kiểm soát tại các cửa khẩu đường bộ, hàng không và đường biển cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và quyết liệt, gắn trách nhiệm với các đơn vị nếu để lọt các loại ma túy mới xâm nhập vào nội địa.

Ngân An