Thủ tướng A-bê phát biểu trước 4.000 binh sỹ tại cuộc diễu binh của SDF hôm 27-10. Ảnh: Reuters

Theo hãng tin Kyodo, ngày 27-10, đây là ngày thứ ba liên tiếp Nhật Bản phải triển khai máy bay chiến đấu nhằm đáp trả việc máy bay Trung Quốc hoạt động trên vùng biển quốc tế gần quần đảo Ô-ki-na-oa. Trước đó, có hai máy bay cảnh báo sớm Y8 và hai máy bay ném bom H6 của Trung Quốc bay từ vùng biển Hoa Đông tới Thái Bình Dương rồi quay lại, nhưng không xâm phạm không phận Nhật Bản. Bộ Quốc phòng Nhật Bản chưa đưa ra bất kỳ bình luận nào.

Sáng 28-10, 4 tàu hải giám của Trung Quốc cũng đã đi vào vùng lãnh hải Nhật Bản gần quần đảo tranh chấp mà Nhật Bản gọi là Xen-ca-cư, còn Trung Quốc gọi là Điếu Ngư. Đây là lần đầu tiên tàu hải giám của Trung Quốc vào vùng biển này kể từ đầu tháng 10 và là lần thứ 68 kể từ khi Nhật Bản mua và quốc hữu hóa 3 trong số 5 đảo thuộc chuỗi đảo tranh chấp Xen-ca-cư/Điếu Ngư tháng 9-2012. Sau động thái này, Tô-ki-ô đã trao công hàm phản đối tới Bắc Kinh.

Hiện, quân đội Nhật Bản đang ở trong tình trạng cảnh giác cao độ, nhất là khi cuộc khẩu chiến giữa Tô-ki-ô và Bắc Kinh về chủ quyền quần đảo Xen-ca-cư/Điếu Ngư trên biển Hoa Đông ngày càng trở nên căng thẳng.

Trung Quốc đã phản ứng rất quyết liệt sau khi có tin, Nhật Bản đã đề ra kế hoạch bắn hạ các máy bay nước ngoài xâm phạm không phận trong trường hợp các tín hiệu cảnh báo bị bỏ qua. Bình luận của phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Trung Quốc Cảnh Nhạn Sinh được đăng tải trên trang web của Bộ Ngoại giao nêu rõ: "Nếu Nhật Bản có các hành động mang tính áp đặt như bắn hạ máy bay, như những gì họ đã nói, (chúng tôi sẽ coi) đó là hành vi khiêu khích nghiêm trọng, một hành động có thể châm ngòi chiến tranh và Trung Quốc sẽ đáp trả quyết liệt".

 Trong khi đó, phát biểu tại lễ diễu binh thường niên của Lực lượng phòng vệ Nhật Bản (SDF) tại một căn cứ quân sự ở phía Bắc Tô-ki-ô, ngày 27-10, Thủ tướng Sin-dô A-bê đã nhấn mạnh rằng, do môi trường an ninh xung quanh Nhật Bản đang trở nên phức tạp và khắc nghiệt hơn, nên Nhật Bản phải tiến hành nhiều biện pháp như tăng cường tuần tra giám sát, thu thập tin tức và lực lượng vũ trang Nhật Bản cần nỗ lực hơn nữa để góp phần đảm bảo hòa bình và an ninh.

Tô-ki-ô đang lên kế hoạch quan trọng tổ chức một cuộc diễn tập trên không và trên biển vào tháng 11 tới để củng cố và thúc đẩy năng lực bảo đảm an ninh cho các quần đảo ở xa. Trả lời phỏng vấn phóng viên "Nhật báo Phố Uôn" của Mỹ, Thủ tướng A-bê cho biết, trong suốt 15 năm qua, Nhật Bản đã "thu mình" quá nhiều, tuy nhiên, cùng với sức mạnh và động lực kinh tế đang có, Nhật Bản muốn đóng góp nhiều hơn để cùng xây dựng một thế giới tốt đẹp. Ông đã nhấn mạnh, một trong những biện pháp mà Nhật Bản sử dụng để thúc đẩy mục tiêu này là trở thành đối trọng với Trung Quốc tại châu Á.

Trung Quốc và Nhật Bản có mối liên hệ rất chặt chẽ trong lĩnh vực kinh tế, tài chính và đây chính là một yếu tố quan trọng ngăn cản không cho sự đối đầu chính trị leo thang thành xung đột vũ trang. Trước những diễn biến căng thẳng nói trên, tại một diễn đàn ở Bắc Kinh, ngày 27-10, khoảng 80 chuyên gia, gồm các cựu quan chức Chính phủ và quân đội cấp cao, các doanh nhân, học giả và phóng viên hai nước đã kêu gọi giới chức Nhật Bản và Trung Quốc giải quyết các vụ tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình và rút ra bài học lịch sử nhằm phát triển quan hệ song phương.