Nữ Bộ trưởng Quốc phòng Đức Lai-en. Ảnh: AFP

Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Đức dính nghi án "đạo văn"

Ngày 28-9, Trường Đại học Y Ha-nô-vơ (Đức) thông báo sẽ chính thức tiến hành thẩm tra lại luận án Tiến sĩ của Bộ trưởng Quốc phòng Đức U-xu-la phôn-đơ Lai-en trước các cáo buộc đạo văn trong luận án này.

Quyết định này được đưa ra sau khi trang mạng "Vroniplag Wiki" công bố các bằng chứng cho rằng, luận án Tiến sĩ y khoa của bà Lai-en thực hiện tại Đại học Y Ha-nô-vơ năm 1991 đã sử dụng nhiều câu, đoạn trong các tài liệu khác mà không trích dẫn, ghi nguồn rõ ràng. Vroniplag cho biết, kiểm định của các chuyên gia thuộc tổ chức này cho thấy, trong tổng số 62 trang luận án có tới 27 trang có nội dung đạo văn, chiếm 43,5% luận án, vượt xa mức cho phép.

Ngoài ra, 5 trang luận án Vroniplag xem là đạo văn gần như hoàn toàn từ 75% đến 100%. "Các sai phạm vốn có thể tránh được lại xảy ra ở mức độ thường xuyên và thoải mái, thể hiện đây là một công trình kém cỏi" - trang Sueddeutsche Zeitung dẫn lời Giáo sư luật Giéc-hát Đan-nơ-man của Trường Đại học Hum-bôn, thành viên trang Vroniplag Wiki, chỉ trích. Ông Đan-nơ-man cho rằng, việc đạo văn của bà Bộ trưởng không phải là "một vụ nghiêm trọng", nhưng rất phổ biến trong giới sinh viên y khoa Đức.

Phản ứng trước thông tin trên trang Vroniplag, bà Lai-en đã lên tiếng phủ nhận các cáo buộc và cho biết sẵn sàng hợp tác khi Đại học Y Ha-nô-vơ rà soát lại độ tin cậy học thuật trong luận án Tiến sĩ của bà. "Bộ trưởng Lai-en không chỉ bác bỏ các cáo buộc chống lại bà mà ngay sau khi hay tin, bà ấy đã liên hệ với Trường Y khoa Ha-nô-vơ (nơi bà nhận bằng tốt nghiệp) để yêu cầu chuyên gia có thẩm quyền và độc lập thẩm định luận văn của bà" - người phát ngôn Bộ Quốc phòng Đức cho biết.

Trường Ha-nô-vơ tuyên bố sẽ điều tra và công bố kết quả trong vài ngày tới. Các chuyên gia cho rằng, dù kết quả của Trường Ha-nô-vơ như thế nào, Chính phủ Đức cũng có thể sẽ mở một cuộc điều tra chính thức về nghi án đạo văn của bà Lai-en. Trong trường hợp vụ tiết lộ của Vroniplag có cơ sở, coi như Chính phủ và bà An-giê-la Méc-ken sẽ lại bị mất đi một nhân vật quan trọng và người kế thừa tiềm năng.

Theo RFI, "Nữ Thủ tướng dự bị" là tiêu đề một cuốn tiểu sử về bà Lai-en. Điều này cho thấy tầm quan trọng của bà Bộ trưởng, người phụ nữ đầu tiên nắm giữ vị trí này tại Đức. Là con gái của một cựu quan chức đảng Dân chủ - Thiên chúa giáo, bà Lai-en đã bắt đầu sự nghiệp chính trị khá trễ nhưng đang là ngôi sao sáng giá.

Bà Lai-en đã trở thành bác sĩ hồi năm 1987 và đã được trao bằng Tiến sĩ y học vào năm 1991. Bà đã đảm nhiệm các công việc của một bác sĩ phụ khoa và y tế công trước khi bước vào con đường chính trị - khởi đầu ở Quốc hội. Sau hai năm lãnh đạo vùng Ba-xơ Xa-xê, người phụ nữ này, mẹ của 7 người con, trở thành Bộ trưởng Gia đình năm 2005. Bà tiến hành phát triển hệ thống nhà trẻ nhằm tạo thuận lợi cho các bà mẹ Đức có thể cân đối công việc xã hội và công việc gia đình. Trong Nội các nhiệm kỳ hai của Thủ tướng Méc-ken, bà đảm nhiệm vị trí Bộ trưởng Xã hội và cách đây hai năm, bà được giao nắm giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng Đức.

Một phụ nữ đầy tham vọng, rất thu hút sự chú ý của giới báo chí, bà Lai-en nằm trong số những phụ nữ có khả năng kế thừa bà Méc-ken, mặc dù bà không được lòng nhiều người ngay trong nội bộ đảng. Trước khi các cáo buộc đạo văn bị tiết lộ hồi cuối tuần qua, bà Bộ trưởng Quốc phòng đã phải bắt đầu xử lý nhiều hồ sơ "nóng bỏng" như các vấn đề quản lý quân đội liên bang Đức, các hợp đồng vũ khí giá trị, vụ trục trặc hàng loạt vũ khí của Đức...

Tuy nhiên, bê bối đạo văn giờ đây đang làm ảnh hưởng ít nhiều tới uy tín của cá nhân Bộ trưởng Quốc phòng Đức, cũng như đối với đảng Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) của Thủ tướng Đức An-giê-la Méc-ken. Trong CDU, bà Lai-en hiện giữ cương vị Phó Chủ tịch thường trực của đảng này.

Lời cảnh báo từ việc "sao chép ý tưởng"

Vấn nạn "đạo văn" đang len lỏi trong Chính phủ nhiều nước, khi vài năm trở lại đây, nhiều quan chức đã phải "mất ghế" vì sao chép ý tưởng của người khác. Xét về tình trạng đạo văn của các quan chức, có lẽ chính trường Đức là "sôi động" nhất. Ngoài bê bối đạo văn của Bộ trưởng Lai-en, còn có thể kể đến trường hợp của cựu Phó Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Phranh Oan-tơ Xtên-mây-ơ (giai đoạn 2007-2009). Sự vụ bắt nguồn sau khi Giáo sư U-uy Ca-men thuộc Đại học Giét-xen hồi cuối tháng 9-2013 lên tiếng cho biết, ông phát hiện có khoảng 500 đoạn "tương đồng" giữa luận văn Tiến sĩ hồi năm 1991 của cựu Ngoại trưởng với gần 100 tài liệu nguồn khác.

Tuy nhiên, ông Xtên-mây-ơ sau đó đã lên tiếng bác bỏ, đồng thời nói rằng, cáo buộc trên hết sức vô lý. Trước đó, hồi tháng 2 cùng năm, một đồng minh thân cận của Thủ tướng An-giê-la Méc-ken là Bộ trưởng Bộ Giáo dục An-nét-tơ Sa-van cũng đã phải đệ đơn từ chức sau khi trường đại học mà bà từng theo học bóc trần sự thật rằng, Sa-van đã "cố tình sao chép một cách có hệ thống" 60 trong số 351 trang luận án hồi năm 1980.

Năm 2011, người tiền nhiệm của bà Lai-en là ông Can Thê-ô-đô Su Gút-ten-béc, một ngôi sao chính trị thời điểm đó, cũng phải từ chức sau khi trường Đại học Bay-rơi hủy luận văn Tiến sĩ của ông. Đến hơn 60% luận văn của cựu Bộ trưởng bị phát hiện "đạo văn" và sau vụ bê bối, chính trị gia này bị gắn biệt danh "Ông vua sao chép". Cùng năm đó, bà Xin-va-na Cô-sơ Mê-rin, thành viên Đức tại Nghị viện châu Âu, bị tước bằng Tiến sĩ vì nhiều phần quan trọng trong luận án Tiến sĩ 2.000 trang của bà sao chép từ người khác.

Mặc dù bà Lai-en còn chờ đợi kết quả điều tra, song vụ việc nêu trên cũng gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng "đạo văn" đang có xu hướng gia tăng ở Đức. Trên thực tế, nhiều người đã chấp nhận mua bằng cấp, "đạo ý tưởng" để có được trong tay tấm bằng Tiến sĩ, cánh cửa mở ra tương lai có một cương vị cao trong xã hội. Tuy nhiên, ít ai lường trước được hậu quả của sự "sao chép ý tưởng" của người khác là phải từ chức ngay khi đang ở đỉnh cao của sự nghiệp.