Xúc động, tự hào và cảm nhận được trái tim mình đang thôi thúc với biên cương, góp phần xây dựng cho nơi đây trở thành lũy thép trên tuyến đầu là cảm nhận của hầu hết cán bộ, chiến sĩ BĐBP, các nhà báo được xem loạt phim này trước ngày khởi chiếu chính thức. Đắm mình trong những thước phim tư liệu quý đó, người xem sẽ được đồng hành cùng lịch sử, cảm nhận lịch sử vẻ vang của một dân tộc anh hùng, một lực lượng được tôn vinh là những "vệ binh quốc gia" mang quân hàm xanh.

Nếu phần 1 của loạt phim gồm 5 tập đã khái quát được khá trọn vẹn các phương lược bảo vệ Tổ quốc, mở mang và trấn giữ bờ cõi trải qua các triều đại trong lịch sử với chủ đề tư tưởng là phản ánh các chiến công của cha ông cùng những quân hùng, tướng kiệt trong bảo vệ chủ quyền của đất nước trước âm mưu thôn tính của giặc ngoại xâm... thì phần 2 của loạt phim gồm 13 tập đã toát lên được những cống hiến, hi sinh của nhân dân ta cùng các lực lượng vũ trang trong xây dựng và bảo vệ biên giới qua hai cuộc kháng chiến trường kì. Trong đó có vai trò nòng cốt, chuyên trách của lực lượng Công an nhân dân vũ trang (CANDVT), nay là Bộ đội Biên phòng (BĐBP).

Các tập phim được đặt tên theo chủ đề cụ thể như "Nối nghiệp Biên phòng"; "Ta gác cho Người, Người gác cả non sông"; " Bài học về thu phục nhân tâm"; "Đọ sức đôi bờ", "Bắt gián điệp biệt kích"... chuyển tải nhiều câu chuyện hết sức ấn tượng về những chiến công của lực lượng mà ở đó, lòng quả cảm, sự trung thành, tận tụy, đức hi sinh vì dân, vì nước của mỗi con người điển hình đại diện cho một lực lượng điển hình lại sáng lên lấp lánh.

Xin được trích dẫn một số phân đoạn trong lời bình của các tập phim để phần nào cảm nhận được những chiến công ấy. Trên giới tuyến quân sự tạm thời Vĩnh Linh, những chiến sĩ giới tuyến đã "chiến đấu với lời thề quyết tử: "Ngày nào tim còn đập thì lá cờ còn bay", những chiến sĩ làm nhiệm vụ bảo vệ ngọn cờ giới tuyến đã làm kẻ thù kinh ngạc, thế giới ngợi ca. Khó lòng kể hết được biết bao tấm gương hi sinh như các đồng chí Nguyễn Bảo, Lê Lai, Lê Văn Liêm... để bầu trời Vĩnh Linh không một phút giây vắng bóng cờ. Không đếm được bao tấm lòng, bao trái tim người dân Vĩnh Linh như o Diệm, chị Sen bám trụ lại cùng người chiến sĩ giới tuyến, ngày đêm miệt mài vá cờ, tham gia lao động, chiến đấu để xây đắp lên một lũy thép anh hùng".

Nói về những chiến sĩ trên mặt trận tiễu phỉ, trừ gian trên tuyến biên giới phía Bắc là: "Không lời nào có thể nói hết được những khó khăn, gian khổ và hiểm nguy của những chiến sĩ CANDVT Hà Giang ngày ấy. Đã có nhiều cuộc đụng độ nảy lửa giữa các chiến sĩ CANDVT và bọn phỉ. Các anh đã phải đu mình trên những vách đá tai mèo dựng đứng, vượt mưa tuyết, bẫy đá và hỏa lực của địch để từng bước lần sâu vào trận địa, lần lượt đánh tan ba cụm phỉ lớn".

Đối với công tác dân vận thì "Trần Văn Thọ, Nguyễn Đình Thử cùng biết bao đồng đội đã đem sức trẻ và lòng nhiệt tình cách mạng để khơi lên ngọn lửa niềm tin trong lòng đồng bào các dân tộc Hà Nhì, Thái, Mông... Người chiến sĩ CANDVT không những vượt qua mọi thử thách của thiên nhiên, sự thâm hiểm, manh động của bọn thổ phỉ để bảo vệ và kêu gọi những người lầm đường lạc lối trở về với chính quyền cách mạng. Các anh đã trở thành chỗ dựa tin cậy của đồng bào, dựng nên cột mốc vững bền trong lòng nhân dân".  

Với "trò chơi" gián điệp biệt kích, tập phim khẳng định: "Những trinh sát CANDVT đã vừa đấu mưu, đọ trí, vừa đúc rút kinh nghiệm, triển khai nhuần nhuyễn chiến thuật "trò chơi nghiệp vụ" để chuyên án sau hoàn hảo hơn chuyên án trước và nâng tầm nghệ thuật quân sự, nghệ thuật phản gián của lực lượng Công an nói chung và CANDVT nói riêng. Sau nhiều năm nhìn lại, những kẻ khơi mào cuộc chiến này đã cay đắng thú nhận rằng: "Hình như các điệp viên của chúng ta đã bị đón lõng trước khi họ được tung vào miền Bắc. Bất cứ bằng đường không, đường bộ, đường biển, ở nơi hẻo lánh hoặc những khu vực dân cư, dù vào ban đêm hay ban ngày... họ luôn được những người trên đất liền chờ đón".

Theo tiếng gọi lên đường vào Nam chiến đấu, đã có gần 3000 chiến sĩ CANDVT vượt tuyến trở thành chiến sĩ An ninh vũ trang miền Nam: "Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, có một đội quân tuy không hùng hậu, không có vũ khí, khí tài hiện đại tối tân nhưng đã lặng thầm chiến đấu trong lòng địch, thoắt ẩn thoắt hiện giáng nhiều đòn chí mạng vào những cơ quan đầu não địch và bọn tay sai có nợ máu với cách mạng. Trong tập phim này, sẽ có những người chỉ có hình mà không có tên, có người chỉ có tên mà không có hình. Có người chỉ còn lại một mật danh, bí số lưu trong tâm trí bạn bè đồng đội...".

Cùng với phần 1, phần 2, phần 3 được chia thành 15 tập thuộc 6 nhóm đề tài  như "Xây dựng, quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới"; "Biên giới hòa bình, hợp tác phát triển"; "Phòng chống tội phạm, thiên tai"; "Phát huy nhân tố con người"; "Xây dựng cơ sở vật chất, hiện đại hóa trang bị, phương tiện" và "Tư duy mới bảo vệ biên cương". Đây là phần phản ánh quá trình bảo vệ và xây dựng biên giới của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân trong công cuộc xây dựng một đất nước Xã hội chủ nghĩa công bằng, dân chủ, văn minh và hướng tới hội nhập với muôn phương.

Trong đó, lực lượng nòng cốt, chuyên trách là BĐBP đã cùng với Đảng ủy, UBND các tỉnh, thành biên giới, các lực lượng vũ trang đứng chân trên địa bàn và đặc biệt là đồng bào các dân tộc thực hiện thắng lợi nhiều chủ trương, đường lối của Đảng như xây dựng thế trận Biên phòng toàn dân, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào miền núi, hải đảo, đưa cán bộ Biên phòng về xây dựng, củng cố cơ sở chính quyền xã, mở cửa hội nhập và xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị với các nước láng giềng, phân giới cắm mốc, phòng chống các loại tội phạm về an ninh chính trị, tội phạm ma túy, buôn bán phụ nữ và gian lận thương mại...

Những việc làm được tạo nên bởi tình yêu biên giới, tấm lòng tận tụy vì dân của các thế hệ người lính Cụ Hồ mang quân hàm xanh trong giai đoạn này đã được nhân dân yêu mến, Đảng, Chính phủ ghi nhận, tôn vinh bằng những cái tên "Người thầy giáo quân hàm xanh", "Người thầy thuốc quân hàm xanh", "Bí thư quân hàm xanh", "Cán bộ nông nghiệp quân hàm xanh"... Đội quân chiến đấu giỏi, công tác tốt và dân vận khéo ấy đã đồng lòng chung sức để mang lại danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang lần thứ 2 cho lực lượng. Tất cả những cống hiến của người lính dưới cơ sở đến các vị tướng đứng đầu lực lượng đều được phản ánh trong các tập phim với nhiều cách thể hiện sinh động trên nền hình ảnh non nước Biên phòng tươi đẹp, sắc màu văn hóa, trang phục của đồng bào các dân tộc như hoa rừng nở bốn mùa.

Trải qua quá trình tác nghiệp tiền kì gần 3 năm, địa điểm quay trải dài trên đường biên cương của 44 tỉnh, thành biên giới, có thể nói, để hoàn thành được loạt phim sử thi này, đoàn làm phim cũng như bộ phần điều phối, tổ chức sản xuất đã phải vượt qua nhiều khó khăn. Sự quan tâm chu đáo của Thủ trưởng Bộ Tư lệnh BĐBP và các cơ quan chức năng, sự giúp đỡ nhiệt thành của BĐBP các tỉnh, thành là động lực lớn giúp đoàn làm phim hoàn thành nhiệm vụ.

Trung tướng Phạm Huy Tập, Chính ủy BĐBP đánh giá cao những cố gắng của đoàn làm phim và cho rằng, các tập phim đã cơ bản theo đúng yêu chủ đề, mục đích yêu cầu đặt ra. Công tác sưu tập tư liệu tốt, các câu chuyện và diễn tiến lịch sử phản ánh rõ nét một chặng đường lịch sử của lực lượng, của công tác xây dựng, bảo biên giới, đồng thời phù hợp với diễn tiến chung của cả nước cũng như quân đội và công an.

Hi vọng rằng, những ký ức lịch sử được ghi lại bằng hình ảnh, bằng lời kể của người trong cuộc, lời bình của những nhà nghiên cứu lịch sử uy tín, những người có trách nhiệm và đặc biệt là những nhân chứng sống của lực lượng BĐBP sẽ đưa khán giả đến với dòng suy tư rõ ràng và sâu lắng về lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, lịch sử bảo vệ chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ an ninh, trật tự biên giới, vùng biển, hải đảo của Tổ quốc. Đồng thời gợi mở những bài học kinh nghiệm quý báu từ quá khứ để áp dụng trong chiến lược bảo vệ Tổ quốc ngày nay.

Vân Phạm