Chúng tôi đến Ka Ai khi các gia đình trong bản đang làm cơm mới để tạ ơn trời đất, tạ ơn tổ tiên đã cho một vụ lúa bội thu. Mùi rơm rạ, cơm mới hòa quyện trong khói bếp thấm vào da, vào tóc những người phụ nữ má ửng hồng vì bếp lửa mùa Đông.

Dù trời mưa nặng hạt, nhưng Trưởng bản Ka Ai, ông Cao Xuân Xiêm vẫn nhiệt tình đưa chúng tôi đi thăm các gia đình trong bản. Nhà chị Hồ Thị Khánh nằm ở cuối bản, nhìn ra cánh “ruộng Biên phòng”. Những đứa trẻ thấy khách đến không bỏ trốn như trước đây bởi đã quá quen thuộc với hình ảnh người lính Biên phòng ở Ka Ai này. Chị Khánh đang giã gạo để nấu cơm mới. Chiếc cối giã gạo ở ngay giữa nhà, bên bếp lửa. Thóc mới còn thơm mùi nắng, lại càng thơm hơn khi hạt gạo bật ra khỏi vỏ trấu. Chị bảo: “Những năm trước, nhà chỉ trồng lúa nương. Cơm không đủ no, phải nhận gạo cứu đói của Chính phủ. Nhờ có “ruộng Biên phòng” mà nhà tôi vụ nào cũng thu được từ 8-9 bao lúa chưa kể lúa nương. Đã hết cảnh đói cơm ngày giáp hạt. Hạt gạo do chính tay mình làm ra ăn thơm, dẻo hơn rất nhiều. Bưng bát cơm mới, ai cũng rưng rưng”.

Từ ngày Thiếu tá Ngô Thanh Hà, y sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Cha Lo về làm Phó Bí thư Chi bộ bản Ka Ai, bóng dáng của người lính Biên phòng càng rõ nét trong cuộc sống của bà con nơi đây. Có đi biên giới mới biết, nỗi vất vả của lính Biên phòng cắm bản, trăm việc đều đến tay. Là quân y ở bản này nên từ người già đến trẻ nhỏ đều một tay anh thăm khám, điều trị mỗi khi ốm đau. Anh còn vận động nhân dân ăn chín uống sôi, dọn dẹp vệ sinh môi trường trong bản. Nói thì dễ, làm lại không đơn giản, nhưng không vì thế mà anh không bắt tay vào việc.

Từ đó, mỗi tuần một buổi, Thiếu tá Ngô Thanh Hà kêu gọi mọi người cùng tham gia dọn dẹp vệ sinh đường đi lối lại trong bản, quét dọn nhà cửa cho ngăn nắp, sạch sẽ. Ban đầu, một số người từ chối, bởi đây là việc xưa nay không ai làm. Nhưng rồi, có người cảm thấy ngại vì việc của bản, của mình mà lại để bộ đội làm nên không thể đứng nhìn mãi. Đám con trẻ thì thích túi kẹo của bác Hà nên cũng lăng xăng thể hiện mình chăm chỉ. Phụ nữ bận bịu việc nhà, nhưng nhớ mỗi lần đưa con cái ra trạm khám, lấy thuốc, bác Hà đều nói: “Không cần cảm ơn, chỉ cần mỗi lần bản có việc chung thì tham gia là được rồi”. Thế nên các chị lại bảo nhau gác lại việc nhà ra cùng bộ đội quét dọn vệ sinh bảo vệ môi trường.

Trưởng bản Cao Xuân Xiêm bảo, ở Ka Ai, chẳng ai có thể kể hết việc của BĐBP đã làm cho bà con. Mới đây, tháng 8-2017, bản có thêm 4 phòng học cho 3 nhóm lớp học sinh mầm non. Mùa đông lạnh giá năm nay, các em nhỏ có trường mới, vững chãi và kín gió. Dãy phòng học này là món quà của nhóm thiện nguyện Chí Thiện (Hải Dương) do những người lính Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Cha Lo kết nối. Năm trước, Đại úy Nguyễn Mạnh Hùng, Đội trưởng Đội Kiểm tra giám sát (lúc bấy giờ là Đội trưởng Đội Kiểm soát hành chính kiêm Tổ trưởng Tổ công tác địa bàn K Vàng) phụ trách bản Ka Ai.

Trước những khó khăn của các cháu nhỏ, Đại úy Hùng đã ngỏ ý với một người họ hàng xa là phi công của Hãng hàng không Việt Nam Airline. Những tâm sự của người lính nơi biên giới về những khó khăn của đồng bào đã khiến anh phi công quyết định kêu gọi bạn bè góp tiền xây tặng “Mái trường cho em”. Tiền đã đủ, nhưng việc thi công gặp trở ngại khi mặt bằng bản Ka Ai hẹp, lại dốc vì bám theo triền núi. Những người lính Biên phòng lại một lần nữa đến vận động nhà Hồ Phước, Hồ Phê và Hồ Ton chuyển nhà lấy đất xây điểm trường. Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh và Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Cha Lo hỗ trợ về nhân lực và vật chất để các gia đình di chuyển đến vị trí mới. Và, Ka Ai đã hiện thực hóa ước mơ của nhạc sĩ Phạm Tuyên trong bài hát Đêm trên Cha Lo: “Vì một tiếng ru hời hay tiếng đánh vần bi bô, những cánh đồng hợp tác hay những nhà máy khói bay. Có chúng tôi đây vững vàng trên miền Tây...”.

Chỉ tay vào khoảng đất trống cạnh trường học, Đại úy Ngô Nam Anh, Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Cha Lo bảo: “Chúng tôi đang kêu gọi các nhà hảo tâm giúp bản xây dựng nhà văn hóa cho bà con ở chỗ này. Có nhà sinh hoạt cộng đồng, việc tập trung bà con dễ hơn cũng là để có chỗ cho dân bản sinh hoạt những ngày lễ, Tết. Đã có vài mạnh thường quân đồng ý, hứa hẹn sớm triển khai”. Có đến bản Ka Ai mới thấy hết những việc làm đầy trách nhiệm của những người lính Biên phòng đối với bà con nơi biên giới. Dẫu “mua thêm việc vào mình”, nhưng mọi người ai cũng cảm thấy vui vì đã đem lại cuộc sống no ấm cho đồng bào nơi biên cương Tổ quốc.

Trúc Hà - Y Leeng